sep
24

Aandacht voor spiritualiteit: een bijdrage aan gezondheid!

• opinie
• onderwerp: 
•  cultuur 
•  religie 
•  maatschappij 

Goede zorg is zorg voor heel de mens en dus ook zorg voor diens spiritualiteit. Waarom? Spiritualiteit heeft invloed op de gezondheid en het welzijn van patiënten. Of anders gezegd: bij gezondheid is spiritualiteit ook een determinant. De wereldgezondheidsorganisatie erkent dit expliciet. Er is veel empirisch bewijs aan te voeren voor de samenhang tussen spiritualiteit en gezondheid. Effecten van spiritualiteit op de gezondheid en het welzijn van patiënten komen onder andere tot uitdrukking in de wijze waarop patiënten met de ziekte omgaan, het ontstaan van psychosociale problematiek (bijvoorbeeld depressie) en de invloed op kwaliteit van leven. Gezondheidseffecten kunnen zowel positief als negatief van aard zijn.

Door: René van Leeuwen

Ook is er onderzoek gedaan naar effecten van spirituele interventies. Een voorbeeld is onderzoek naar de effecten van spirituele groepsgesprekken met palliatieve patiënten. Daarin werd gesproken over het levensverhaal, over vergeving en over nalatenschap. De patiënten die de interventie hadden ondergaan, waren minder angstig en depressief, hadden een betere kwaliteit van leven en minder pijn in vergelijking met patiënten die de interventie niet hadden ondergaan.

Een voorbeeld waarin een verpleegkundige in de ouderenzorg aan het woord is:
"Een bewoner kwam elke dag heel vroeg uit bed. Ze was erg onrustig en aan het einde van de gang kon ze niet verder, wat haar nog onrustiger maakte. Er zat niet veel anders op dan mevrouw vast te binden in bed. Op een keer heb ik aan het einde van de gang een Mariabeeld geplaatst met een paar bidstoeltjes, kaarsjes en een cd met zachte kerkmuziek. Vanaf dat moment was ze rustig. Ze komt nog steeds erg vroeg uit bed en wandelt over de gang. Als ze aan het eind is, gaat ze zitten bij Maria en verzinkt in... ja, gebed? Wat ze ook doet, ze oogt gelukkig en brengt veel tijd met Maria door."

Kan het mooier? Een spirituele interventie die evident welzijnsbevorderend werkt en een oplossing biedt voor een hardnekkig probleem.

De evidente samenhang tussen spiritualiteit en gezondheid maakt dat er expliciet aandacht voor moet zijn in het zorgproces. Het is een aandachtsgebied voor alle zorgverleners. Het vraagt van hen wel een brede kijk op spiritualiteit. Zij ontmoeten immers patiënten met uiteenlopende levensbeschouwingen, geloven en zingevingskaders. Een ontmoeting met religieuze en niet-religieuze vormen van spiritualiteit. Een kankerpatiënte die ervaart dat God haar helpt om met haar situatie om te gaan, geeft daarmee een religieuze invulling aan haar spiritualiteit. Een verslaafde die in een afkickproces zit en rust zoekt in contact met de natuur, heeft letterlijk een meer aardse vorm van spiritualiteit. Een eenzijdige associatie tussen spiritualiteit en religie is binnen de context van zorgverlening niet bruikbaar. Kunnen zorgverleners deze brede kijk hebben en hoe speelt hun eigen spiritualiteit hierbij een rol?

Goede zorg betekent dus ook zorg voor de spirituele behoeften van patiënten. Daar aandacht voor hebben in de zorg vraagt van zorgverleners in de eerste plaats dat zij hier voor open staan. Dat is nog niet altijd het geval. Het heeft niets van doen met zweverige zaken. Juist de relatie met de gezondheid van de patiënt maakt het concreet en in voorkomende gevallen een punt van concrete zorg. Eigen vooroordelen tegen deze thematiek staan een open houding bij zorgverleners nogal eens in de weg.

René van Leeuwen is lector Zorg en Spiritualiteit aan de Gereformeerde Hogeschool te Zwolle.

8 reactie(s)

Vraagje aan meneer Van leeuwen: welk onderzoek bedoelt hij precies?

reactie door uri op donderdag 24 september @ 12:50 uur

het artikel waar ik naar refereer is:
Steinhauser et al. (2008). Do preparation and life completion discussion improve functioning and quality of life in seriously ill patients? Journal of Palliative medicine, Vol. 11 (9)

reactie door rene van leeuwen op donderdag 24 september @ 14:14 uur

Het onderzoek waar ik naar refereer is:

Steinhauser et al. (2008). Do preparation and life completion discussion improve functioning and quality of life in seriously ill patients? Journal of Palliative medicine, Vol. 11 (9)

reactie door rene van leeuwen op donderdag 24 september @ 14:15 uur

Vraagje aan de auteur: wat betekent het voor u dat u lector bent op een Gereformeerde school en zitten er op deze school ook niet-christenen?

reactie door boudewijn op donderdag 24 september @ 15:45 uur

Prachtig dat er aandacht geschonken wordt aan de geestelijke behoeften van patiënten. Maar om de vraag van Boudewijn nog iets scherper te stellen: wat zou de heer van Leeuwen doen met bij voorbeeld een patiënt die volgeling is van Anton Szandor Lavey (dus een satanist)?

reactie door boris op vrijdag 25 september @ 9:15 uur

Graag doet deze reageerder aan U kenbaar maken :
http://universeel-geloof.webklik.nl

reactie door barteld stam op vrijdag 25 september @ 14:39 uur

Hoe ver kun je van je Bron raken...??!!

"bij gezondheid is spiritualiteit ook een determinant"

Spiritualiteit IS gezondheid..

Wij zijn spirits met een fysieke ervaring, ipv lichamen met een spiritueel ervaring..!!

Come on mensen.. Wat een oppervlakkigheid als je alleen naar een lichaam kijkt. Wat is een lichaam zonder 'LEVEN'..?

reactie door guido jonkers op zaterdag 26 september @ 21:35 uur

Niets nieuws onder de zon. Malov heeft dat al duidelijk aangetoond. Maar voor mij blijft staan dat zolang het meest basale de mens ontnomen wordt dit verhaal prachtig is maar nauwelijk iets voorstelt. Dat is niet cynisch bedoelt, maar de harde realiteit. De mens is een totaal-wezen waar de spiritualiteit een onderdeel van is, ls de overige basala behoeften in verdrukking komen dan kun je de spiritusliteit wel schudden.

reactie door binjamin heyl op zondag 27 september @ 2:58 uur

reageer op dit bericht

Reageer

Naam

E-Mailadres

Bericht

Voer de onderstaande validatiecode in:

Niet goed leesbaar? Nieuwe code

Validatiecode