“Voor ons Volk geen Farao”

mrt '11
24

“Voor ons Volk geen Farao”

Nooit heeft het kleine Egypte een schrikbewind gekend, in tegenstelling tot wat de media over het Midden-Oosten alsmaar berichten. Het is een blijde boodschap die door elk van haar gelovigen gedeeld blijft: want de gemeenschap leeft er tevreden en nog nooit heeft ook maar één lid - geen enkele koptisch christen - zijn vrijheid van meningsuiting met de dood moeten bekopen. Althans, niet in het hier en nu van de koptische misopvoering in Utrecht, waar honderden orthodoxe christenen (tussen de twee en tweeënnegentig jaar oud) gezamenlijk het gezag van Allah prijzen. Ze komen uit Egypte, zijn geboren in Nederland of getogen in Soedan, Ethiopië en Eritrea. De terreurdreiging van Al Qaida heeft hun monden, waaruit ook vandaag gebeden in het Arabisch en Nederlands klinken, niet kunnen snoeren. Toch heeft de verkiezingsuitslag van het Egyptische referendum afgelopen zondagavond hen niet onberoerd gelaten: “Het gevaar van islamitische extremisten voor de Egyptenaren en de democratie lijkt nog niet geweken”, aldus de koptin mevrouw Khalil.

Door: Robert Reijns

Vloeken in de kerk
Een groot televisiescherm in de voorhal schakelt na uitzending van de plechtigheid over op Coptic Orthodox Church Channel (CTV). Even grijpt een groep protesterende jongeren Khalils aandacht: “De meeste jongeren, maar ook de intelligentsia, zijn tegen het referendum waarbij gestemd wordt om de parlementsverkiezingen vervroegd plaats te laten vinden en grondwetswijzigingen in te voeren. Het risico bestaat dat een meerderheid van ongeletterde burgers een ja-stem zal uitbrengen. Ik vermoed dat ze slechter geïnformeerd zijn over de achterliggende bedoelingen van het referendum, en misschien worden ze door de gevestigde partijen wel gemanipuleerd of omgekocht. Denk aan de Nationaaldemocratische Partij van Sadat en Mubarak, die tot 11 januari een totalitair bewind voerden. Of aan de sterke Moslim Broedergemeenschap, die eerder juist door Mubarak bestreden werd! Maar ook de salafisten en de Al-Islamiyya partij voeren misschien wel onheil in hun schild. Ik kan je vertellen dat ons land met een ja niet democratischer wordt. Want grondwetsartikel twee, waarin het Islamitische recht als belangrijkst wordt erkend, blijft daarmee ongedeerd. Ook betekent een ja dat het parlement al in september een nieuwe president mag kiezen; dan hebben nieuwe partijen, vooral geleid door de jonge revolutionairen, toch geen tijd meer om zich politiek te organiseren en stemmen te winnen?!” Op zondagavond is de verkiezingsuitslag bekend geworden: 77,2 procent van de stemmers heeft voor gestemd (ongeveer 14,2 miljoen), terwijl de overige 4 miljoen stemmers (Egypte telt ongeveer 8,5 miljoen kopten) een tegengeluid hebben laten horen. Het koptisch gebedshuis in Utrecht is die zondag het vloeken van teleurgestelde gelovigen bespaard gebleven. Maar spreekt het lot nu geen vloek uit over de kopten zelf?

Voor Vader en Vaderland
“Jarenlang hebben Sadat en Mubarak in binnen en buitenland angst gezaaid over de vermeende dreigingen van Al Qaida voor de Egyptenaren. Internationale media werden graag vertroeteld met roddels over zeer frequente aanslagen van Al Qaida tegen onze gemeenschap. Natuurlijk is onze gemeenschap soms het doelwit van extremisten. Dat is ernstig en zou voorkomen moeten worden, maar geloof niet dat ons leven daar dagelijks door moslims bedreigd wordt. Angst zaaien heeft meestal een politieke reden gehad: in dit geval om met steun van het westen de Moslimbroederschap uit de regering te houden, zodat Mubarak ongestoord verder kon alleenheersen.”
Toch sluit mevrouw Khalil niet uit dat het nachtmerriescenario van de regent door de verkiezingsuitslag weleens waarheid kan worden: want wat als moslimextremisten de macht zullen grijpen? In het ergste geval zal ‘de Kerk van de martelaars’, zoals de kopten zichzelf noemen, met duizenden jonge moslimzielen verrijkt worden. “Nu ook de moslimbroeders zich voor vrijheid en democratie moeten inspannen, merken zij hoe zwaar het juk is dat wij al duizenden jaren dragen.” De samenwerking tussen deze ‘mensen van het boek’ (ahl al kitâb) weet mevrouw Khalil te ontroeren: “Dagenlang hebben we via de televisie kunnen volgen hoe christenen en moslims op het Tahrir Plein in Cairo elkaars gebedsdiensten bewaakten. Voor het vrijdaggebed en tijdens het rituele wassen maakten christenen bijvoorbeeld een kring om de moslims, en omgekeerd zorgden moslims ervoor dat onze zondagsverering ordelijk kon verlopen. Ondertussen vormden moslims en christenen samen de burgerpolitie om onrust te voorkomen. Die eenheid, dat is waar Egypte echt voor staat.” Maar dit Egyptische wij-gevoel ligt volgens haar oerdiep geworteld: “Eigenlijk zijn we allemaal kopten. De moderne term ‘kopten’ komt oorspronkelijk van het Oudgriekse Aigyptos, Egyptenaren, wat weer is afgeleid van het oud Egyptische Ha-ka-Ptah: het huis van de geest/kracht Ptah, die onder de farao’s door de gehele Egyptische bevolking vereerd werd. Christenen en moslims behoren dus tot dezelfde etnische groep! Pas na de Arabische verovering in 639 AD werden wij als ‘Kopten’ van de Islamitische burgers onderscheiden. Maar onze spirituele en aardse bakermat zijn gewoon hetzelfde.”

Wat de keizer toekomt
Dat er volgens de gelovige in Egypte minder hoge spanningen tussen moslims en niet-moslims heersen dan in Nederland, sluit niet uit dat de kopten in hun rechtspositie benadeeld worden: “Alles heeft te maken met politieke macht. Moet je nagaan: tot 1855 werd ons nog verplicht om de islamitische geloofsbelasting, de jizya, aan de staat te betalen. Maar ook mogen wij tegenwoordig nog steeds geen nieuwe kerken bijbouwen; de president heeft altijd geweigerd om daar vergunningen voor te geven. Wie sinds 1980 op bezoek gaat in Egypte zal weten dat er sindsdien minder dan vijf kerken zijn bijgebouwd.” Daar staan tachtigduizend nieuwe moskeeën tegenover, en volgens mevrouw Khalil is het maar de vraag of dat zal veranderen. “Overigens worden we ook gediscrimineerd op de arbeidsmarkt; je vindt zeker geen kopten in hogere posities als de rechtspraak of de politiek.” Meermaals wil mevrouw Khalil benadrukken dat nooit de bevolking, maar de regering een schrikbewind bedacht heeft: “En wie weet of het na de verkiezingsuitslag niet erger zal worden?”. Het organiseren van een koptisch politieke partij is voor haar geen optie. “In ons geloof zijn we eensgezind, maar op het politieke spectrum van links naar rechts verdeeld. Daarnaast willen we voorkomen een partij te worden die anderen uitsluit, zoals niet-christenen.” Immers strijden vele moslimjongeren vandaag voor dezelfde vrijheidsidealen, aldus de gelovige.
En ook al zal het nieuwe bewind nog meer tol van de christelijke gemeenschap eisen, dan nog zullen de kopten zich daar volgens mevrouw Khalil niet angstig of gewelddadig tegen verzeten: “Geef de keizer wat de keizer, en God wat God toekomt”, heeft zij van Jezus geleerd. Nooit zal de toekomst, hoe wreed of vreedzaam dan ook, de heilige geest van de ‘Kerk der martelaren’ kunnen doen uitdoven.

Robert Reijns is cultureel antropoloog, docent in opleiding en schrijft tweewekelijks een eigen blog voor Nieuwwij.nl

9 reactie(s)

Mooi bericht, ben erg benieuwd hoe het met de kopten in het "nieuwe" Egypte zal gaan. Prachtig dat de citaten hier met actualiteiten konden worden aangevuld.

Wel vraag ik me af of, als er inderdaad 8,5 miljoen kopten in Egypte wonen, het bericht van minder dan 5 kerken in 30 jaar correct is. Ik bedoel, in Nederland hebben we ook lange tijd "schuilkerken" gekend, die weliswaar officieel geen kerkgebouw waren maar qua functie en gebruik niet onderdeden voor echte kerken. Wellicht dat de Kopten ook een dergelijke maas in het net hebben kunnen vinden?

reactie door thijs op zondag 27 maart @ 11:28 uur

Beste Thijs,

Hartelijk dank voor uw reactie en de waardevolle aantekening op de mogelijke aanwezigheid van 'schuilkerken.'
Uw vermoeden is juist, in elk geval volgens de geinterviewde. Meermaals heeft zij mij in ons gesprek gewezen op het verscholen voortbestaan van de koptisch christelijke gemeenschap: als spirituele eenheid, maar ook in schuilkerken. Wat echter ontbreekt is de symbolische (alsmede institutionele) erkenning van de Vrijheid van Godsdienst(uiting) door de bouw van kerken in de publieke ruimte. Je kunt jezelf afvragen of dat kwalijk is.

Groet!

reactie door robert op maandag 28 maart @ 20:23 uur

This is exactly what I was looking for. Thanks for wrtiing!

reactie door jacklynn op donderdag 23 juni @ 19:48 uur

rFiiq2 nsmitwsseebz

reactie door jgoxle op vrijdag 24 juni @ 10:42 uur

6PJY6x xtbpxsmxonqh

reactie door ourhqmspx op zondag 26 juni @ 14:09 uur

Welchen Weg wird der Islam gehen? Den der Taliban?Oder wird er aufkle4rerisch-masonisch unterwandert, bis er sich, so wie die evaneglische und kath. Kirche den "e4lteren Brfcdern", dem "auserwe4hlten Vo.", dem "edlen d6lbaum" unterwirft? Bis dahin ist natfcrlich noch viel Umerziehungsarbeit zu leisten, das geht nicht von heute auf morgen und wfcrde sich erst in einigen Jahrzehnten auswirken. Dann allerdings we4re die Weltbevf6lkerung tatse4chlich gleichgeschaltet, e4h, glfccklich in Frieden vereint.

reactie door hum op zondag 5 mei @ 20:20 uur

pemicL jayxqkibrxil

reactie door zlivinkyb op dinsdag 7 mei @ 12:53 uur

ziEeqn smigphzrizto

reactie door usqdvoizeh op dinsdag 7 mei @ 12:54 uur

aiOoVF ueuqkiriuxee

reactie door dsjedtz op woensdag 8 mei @ 1:29 uur

reageer op dit bericht