blog
04
Herman van Praag: "Atheïsme is een afwijking"
Deze mening wordt hem niet in dank afgenomen in intellectuele kringen waar hij lezingen geeft, vertelt hij verder in VolZin. “Mensen worden echt boos. Dat moge zo zijn, maar het is wel mijn overtuiging.” Dat atheïsme veel voorkomt onder intellectuelen is volgens hem onder meer te wijten aan Freud, die religiositeit en religie afschilderde als een archaisch overblijfsel uit een ver verleden, iets primitiefs. “Intellectuelen willen zich niet bezighouden met iets infantiels, dus schuiven ze dat helemaal weg.”
Niet alle religiositeit is gezond, volgens de emeritus hoogleraar. “Dat geldt voor alle levensverschijnselen, lichamelijk en psychisch: als ze normaal voorkomen, kunnen ze ook in 
abnormale proporties voorkomen – te veel, te weinig of misvormd.” Religie kan ook ‘stollen’, zo noemt hij dat, in orthodoxie en fundamentalisme. Of ‘hyper’ worden, zoals bij sommige patiënten die hij tegenkwam in zijn praktijk, met godsdienstige wanen. Maar soms is die hyperreligiositeit volgens hem ‘creatieve pathologie’. Hiermee bedoelt hij: “Een scheppende ziekte. Neem de profeten uit de
Bijbel, die literair en sociaal een buitengewoon belangrijke boodschap hebben. Dat zijn vreemde figuren geweest. Ze hoorden stemmen, dachten dat God tot ze sprak - ze zouden nu als abnormaal worden beschouwd. Ik noem ze bóvennormaal, omdat ze qua inhoud en vorm iets hebben bijgedragen van onsterfelijke waarde. Dus het abnormale kan ook een positieve connotatie hebben. Ik heb ook patiënten met psychosen gezien die gedachten hadden van een enorme rijkdom en diepgang. Dat komt bij herhaling voor. Je ziet het ook bij de mystici, die leven in een
andere wereld, die zij als een openbaring beleven."
Bron: VolZin
20 reactie(s)
Ach weer zo'n naakte aap. Religie is verantwoordelijk voor het meeste terrorisme op aarde. Om maar een deficiëntie te noemen.
reactie door hetzuur op donderdag 4 februari @ 11:32 uur
Interessante bijdrage. Ben benieuwd wat Paul Witteman hierop te zeggen heeft.
reactie door fan op donderdag 4 februari @ 11:36 uur
religie staat "meestal" voor onverdraagzaamheid, agressiviteit, intolerantie, oorlogszichigheid. en nu komt er ook nog bij dat als je stemmen hoort en of psychosen hebt je gedachten zou hebben van een enorme rijkdom en diepgang. wonderlijke mensen hoor,
reactie door hans hamburg op donderdag 4 februari @ 11:49 uur
hoe was het ook al weer? Er zijn goede mensen die goede dingen doen en slechte mensen die slechte dingen doen, maar alleen met religie kun je goede mensen slechte dingen laten doen terwijl ze overtuigd zijn juist te handelen...oid
sowieso een beetje zot om het te herleiden tot freud terwijl je uiteraard bij nietzsche moet zijn.
Ik ben ook van mening dat atheisme niet zo zuiver is.. maar dan vanwege het feit dat zij net zo hard de waarheid claimen te weten als de gelovige. De mate waarop iets aangenomen wordt verschilt niet tussen de gelovige en niet gelovige. Maar daar ligt dan waarschijnlijk ook het hele probleem, het is taalschaak, want het ongeloof van de atheist is vaak van toepassing op de geschreven religies maar wordt dikwijls gelijk getrokken met de algehele mogelijkheid van een god. Wij zijn groepjes atomen geconfigureert tot een bewustzijns, dieren getuigen van die mogelijkheid in ontelbare vormen en formaten, parasieten, bacterieen, maar zelfs sperma en wittebloedlichaampjes getuigen in meer of mindere mate van deze mogelijkheid op locaties binnen andere entiteiten. Het is daarom wetenschappelijk niet uitgesloten dat er op grotere schaal configuraties kunnen bestaan die een bewustzijns vormen, of zelfs dat de som van alles 1 groot bewustzijns vormt. Daarmee is voor een nuchter denkend mens god niet uitsluitbaar.
Religies echter is een heel ander verhaal, vooral de abrahamse religies zijn 100% debunked, zij die er nog in geloven houden zichzelf willens en wetens voor de gek. op zich niet zo vreemd omdat de manipulatieve aard vd religie-formule voor de meesten overweldigend is.
reactie door flip op donderdag 4 februari @ 11:55 uur
Een atheïst is iemand die niet in een god gelooft. Ik ben een atheïst: ik geloof niet in Thor, Wodan, Zeus, Apollo, Jupiter, Krishna, Ra, Horus, de paashaas, Sinterklaas, de Kerstman, Odysseus, Allah, God, Jezus, Zarathoestra, elfen, hobbits, draken, engelen, duivels, spoken, vampieren, kabouters, etc.
Bij de meeste van de goden en bovennatuurlijke wezens die ik opsomde, zullen de meeste mensen zeggen dat ze daar ook niet in geloven. Zij zijn ten opzichte daarvan dus ook atheïst. Wel, bij elke reden die zij geven om niet in zo'n god of wezen te geloven, sluit ik me waarschijnlijk aan en gebruik dezelfde reden om niet te geloven in de god waar zij wel in geloven. Ik ga dus een stap verder.
Vertel mij in welke god of in welk wezen je gelooft, beschrijf het, wat zijn de kenmerken. Ik zal dan zelf kunnen bedenken of ik daar in geloof of niet. Van de goden en andere wezens die tot dusver in de mythologie beschreven worden, ben ik er nog geen enkele tegen gekomen waarin ik geloof.
Mocht de god van de christenen, de joden of de moslims wel blijken te bestaan, en als daar overtuigend bewijs voor geleverd wordt, dan heb ik geen keus en zal ik in die god geloven. Maar dat is wat anders dan die god te gaan aanbidden. Want als de zogenaamde heilige teksten, die aan hen toegeschreven worden, echt gebeurde verhalen zouden zijn, dan zijn het gruwelijke goden. De zondvloed om alle mensen en dieren te doden. Het bijna offeren door Abraham van zijn zoon. De plagen in Egypte. De vele moorden, verkrachtingen, discriminatie, onderdrukking, geweld, het houdt maar niet op.
Allemaal wel erg interessant. Net zo interessant als de gemiddelde thriller of sf-boek of -film. Meestal zijn die boeken en films wel een stuk beter opgezet dan de "heilige" teksten. Genesis 1 en 2: wanneer is de mens gemaakt: voor de zoogdieren of er na; hoe: uit modder, of is Eva uit een rib van Adam gemaakt. Tegenspraak alom, erg fantasievol, maar er klopt geen bal van.
Alleen christus al: als christus, god en de heilige geest hetzelfde wezen zijn, waarom zou god zichzelf naar de aarde sturen om de zonden te vergeven van de mensen die hij zelf gemaakt heeft? Waarom zou hij zichzelf laten kruisigen? Wat is dat voor een offer, als je alwetend bent en dus weet dat je weer zult herrijzen? Wat een fantasie, wat een slecht geschreven verhaal, wat een gaten in het plot.
reactie door wendy op donderdag 4 februari @ 14:07 uur
Religie is een sta in de weg voor wetenschappelijke ontwikkelingen, zet bevolkingsgroepen tegen elkaar op, polariseerd, is imperialistisch, ontkent de overbevolking en verbiedt het zelfs er iets aan te doen. religie zie ik als een trappenraket was in het verleden goed om ergens te komen maar is nu alleen nog een last voor het welzijn van mens, dier en planeet en moet dus afgeworpen worden.
reactie door sjaakie op donderdag 4 februari @ 14:10 uur
Deze meneer van Praag dient een onderscheidt te maken tussen religie en spiritualiteit. Spiritualiteit is een persoonlijke ervaring waarin je vrij bent te denken over hetgeen wat je ziet. Je luistert naar je hart en hoofd. Religie is een groepervaring waarin dogma's vertegenwoordig zijn. Ook luister je bij religie naar wat een ander vind en doet.
Iedereen, atheist en gelovige, heeft verwondering over de wereld om zich heen, de natuur, de plek van de aarde in ons zonnestelsel en universum. Maar een atheist gelooft niet dat de god van het boek, de ontwerper is van de boom, die zo mooi bloeit. De gelovige wel, die ziet de wereld door een beperkte bril en ontkent zichzelf de schoonheid en ethiek door zijn religie.
Wat hij over freud zegt dat klopt, maar dat betekend niet dat het voorheen beter was.
Je de wet laten voorlezen door mensen met geestesziekten lijkt mij als psychiater toch niet echt verstandig. Hoe geweldig dit ook mag zijn. Maar dan komen we terug op het algemene begrijp dat psychiater vaak zelf de patient is die geholpen moet worden.
reactie door star op donderdag 4 februari @ 14:53 uur
Een atheist is niet iemand die niet gelooft.
Een atheist is iemand die (wel) gelooft (maar) in de overtuiging dat God niet bestaat.
Dat is wel effe heel wat anders. Een intellectueel zou die nuance kennen.
reactie door vrijdenker op donderdag 4 februari @ 15:05 uur
Religie betekent verbondenheid. Het is hetzelfde als spiritualiteit. Verbonden met je zelf.
Daar heb je geen kerk of instituut voor nodig. Helaas denken de meeste mensen bij religie niet aan een persoonlijke beleving (wat het uiteindelijk wel altijd zo is) maar aan doctrine en dogma. Deze zogenaamde niet-gelovers zijn zo in hun (on)geloof aangetast dat ze fel ageren tegen mensen die wel geloven. God moge zich onfermen over hun onwetende ziel
reactie door piet pietersma op donderdag 4 februari @ 15:09 uur
Deze mening komt mij heel bekend voor. Ik heb iets vergelijkbaars eerder gezien in een boek over religies uit 1860, dat hele hoofdstukken wijde aan diverse obscure Christelijke sektes, vijf bladzijden aan Islam en Jodendom, en de rest van alle religies in een kort hoofdstukje Heidendom samenvatte. De sectie over Atheïsme is vergelijkbaar met dit standpunt, en drie paragrafen lang. (Zie: http://www.gutenberg.org/files/30323/30323-h/30323-h.html#toc145)
Tja, leuk als je dit schrijft in een hervormd blaadje, maar het laat duidelijk zien in welke eeuw die goede meneer en de redactie van dat tijdschrift leeft.
reactie door jeroen op donderdag 4 februari @ 15:14 uur
Handige methode van meneer Van Praag. Mensen met een afwijkende mening zet je gewoon weg als geestesziek. handig. Hoef je ze ook niet serieus te nemen.
reactie door maarten op donderdag 4 februari @ 15:23 uur
Het gaat hier wat mij betreft niet om religie. Religie is een vorm.
Ontvankelijkheid is een gevoel van binnenuit, net zoals een gevoel voor muziek of voor de schoonheid van de natuur. Dit gevoel hoeft zich niet te laten vangen door regels vanuit religie. Religie legt veelal op. Dwingt en of weet beter van buiten.
Veel mensen zijn wel ontvankelijk maar sluiten zich niet aan bij een groepering danwel religie.
Religie heeft in het verleden de mensheid ontzettend veel schade toegebracht. Ontvankelijkheid niet. Ontvangkelijkheid kan zich bv vertalen in het volgen van het eigen gevoel van binnenuit inzake simple dingen.
Gij zult niet stelen( opgelegd leefregel) tegenover "" stelen voelt niet goed, als ik het toch doe dan blokkeer ik( sturing van binnenuit)
Als je werkelijk ervaart dat je eigen ontvangklijkheid zich niet laat sturen dan weet je dat je het ook niet aan andere mensen kunt opleggen. Je kunt alleen maar en voorbeeld zijn in de manier waarop je zelf leeft.
Ontvankelijkheid kan groeien als men afscheid neemt van het patent op zichzelf. Dit is niet iets wat moet maar mag.
Mijn eigen ontvankelijkheid ontwaakt, aan religie in welke vorm dan ook heb ik weinig behoefte.
reactie door arno op donderdag 4 februari @ 15:41 uur
Ik noem atheïsten: "bóvennormaal"
Man wat een gekletst dit.
Super subjectief stukje, vebazingwekkend dat zo iemand wetenschapper is.
Mijn stelling is
"...Iedere wetenschapper die gelooft is
te bevooroordeeld om objectief te kunnen zijn, en iedere wetenschapper die gelooft is geen wetenschapper...."
reactie door mercedes pers op donderdag 4 februari @ 17:52 uur
Ik ben een liefhebber van muziek en literatuur.
Schilderijen kunnen mij ontroeren.
In Freud heb ik mij nooit verdiept.
Hoe komt het dan dat dat ik atheïst ben.
De stelling van de heer van Praag kan je mijns inziens dan ook vergelijken met de uitspraak van JP Balkenende:
"Zonder geloof (religie) kan niemand functioneren".
reactie door hecatonchir op donderdag 4 februari @ 20:21 uur
Van praag doet een aantal botte vooronderstellingen die garant staat voor een hoop discussie. Ik neem aan dat dat zijn bedoeling is. Hij stelt bijv. religieuze onontvankelijkheid gelijk aan atheïsme. Maar is dat zo? kan iemand niet religieus ontvankelijk zijn én atheïst. Zo herinner ik mij een dominee die staande houdt dat god niet bestaat. Is er dan geen religieuze of zo men wil spirituele dimensie en beleving mogelijk zonder theïst te zijn?
Heeft religiuze ontvankelijkheid niet doodgewoon te maken met openheid en nieuwsgierigheid naar het wezen van het bestaan, van leven en dood, van zingeving en zinloosheid enz. Waarom moet dat per sé in de vorm van theïst zijn of religieus gelovig zijn?
Persoonlijk denk ik wel eens aan de onderzoeken die er zijn naar verscillende soorten intelligentie. Zo wordt er gesproken over o.a. sociale intelligentie en emotionele intelligentie. Als van Praag het dan heeft over een dimensie die gemist wordt als je niets met religie hebt, zou je kunnen gaan denken over spirituele intelligentie of religieuze intelligentie. Die zou hij waarschijnlijk dan heel erg laag inschatten bij atheïsten of zelfs geheel zien ontbreken.
Ik zou die spirituele intelligentie niet zo grof koppelen aan religieuzen en ontkennen bij atheïsten. Zelfs durf ik te stellen dat bij vele religieuzen en gelovigen de spirituele intelligentie even laag of zelfs veel lager is dan bij atheïsten.
reactie door ad op vrijdag 5 februari @ 10:34 uur
Beste mensen.
Als y niet gelooft, moet u zelf weten. Ik dring niks op.
Ga echter de enige ware God van Abraham, Izaäk en Jacob niet tot een leugenaar maken. U krijgt daar spijt van.
reactie door willem op woensdag 10 februari @ 16:52 uur
Religie is voor mij zeker DOEN over dingen die niet zeker ZIJN. Tegelijkertijd zie ik niet in waarom ik daarom geen respect zou hebben voor mensen die gelovig zijn, of erger nog: zoals van Praag spreken van een 'afwijking', of een 'gebrek'.
Maar hoe moet ik dan in 's hemelsnaam (jawel) verklaren dat ik agnost ben en tegelijk verzot ben op Italiaanse opera, terwijl ik met veel liefde gedichten lees van Ida Gerhardt, Rainer Maria Rilke, Vasalis, Stéphane Mallarmé, Paul Valéry, Georges Rodenbach, Emile Verhaeren, Kavafis en Marguérite Yourcenar? Bovendien ben ik afgestudeerd in de kerkelijke bouwkunde van de Middeleeuwen, note bene de glorietijd van het katholieke geloof. Zou ik die kerkelijke kunst niet kunnen doorgronden zonder een diep geloof in God, wat moet ik dan met al die eminente kenners van de tempels uit de Griekse en Romeinse Oudheid die niet in Zeus noch in Jupiter geloven?
Kortom: ik besef best wat van Praag met zijn gemis bedoelt, maar dat neemt niet weg dat zijn redenering onzin is. Een mens mist pas iets als hij geen respect en begrip kan opbrengen voor iemand die op essentiële punten er een geheel andere visie op nahoudt. En dat het groepsgeloof wat dit betreft allesbehalve een veilige haven is, bewijzen de brandstapels, de stenigingen en de zelfmoordbommen uit heden en verleden.
reactie door s. surd op vrijdag 12 februari @ 16:54 uur
Wat is er tegen een afwijking, als je er anderen en jezelf geen kwaad mee bezorgd of er juist een plezier mee doet!?
Wie geen religeus gevoel heeft of die gevoelens geen kans geeft, omdat ze tot illusies van gevoelen leiden die toch geen antwoord krijgen, zoals een hopeloze minnaar een afwijzende geliefde niet kan opgeven. Hoeveel dimensies heb je nodig om een ‘normaal’ mens te zijn. Hoeveel mensen houden echt van literatuur of poezie? In mijn praktijk van leraar Nederlands waren het er altijd maar een paar per klas.
Als prof. Van Praag in een moslim gezin zou zijn opgevoed, zou hij nu wellicht een brave mullah zijn geworden, wellicht professor in de mullahlogie en het christendom of jodendom als een afwijking betitelen. Normen worden ons van kindsbeen ingegotenen of ze nou zinnig of onzinnig zijn en gedurende de rest van een mensenleven blijven we in tredmolen van hun geloofwaardigheid lopen – op grond van gezag of maatschappelijke druk. Religies met de meeste sociale gedragsregels, zoals de Islam of Jodendom, registreren elke kleine afwijking in gedrag en denken vrijwel direct en dulden niet de minste kritiek of je ligt er meteen uit. Er zijn maar weinig mensen met voldoende zelfvertrouwen en individualisme die een breuk riskeren. Dit is ook de reden waarom zo weinig mensen kritisch durven door te denken. Het zijn de kunstenaars en denkers die per definitie uit zichzelf (in hun talent) de bron van hun kunst of kritische vermogen halen en een groter publiek dan hun directe omgeving kunnen aanspreken. Ze zijn daardoor geestelijk en financieel vaak minder afhankelijk van een baas: wiens brood men eet, wiens woord men spreekt.
Zij hebben een afwijking die wat oplevert – voor zichzelf en anderen. Een gedachte tot zijn logische conclusie volgen kan een enorme bevrediging schenken. Spinoza raakte er extatisch van.
Waarom zijn intellectuelen vaak atheisten en evolutionisten omdat ze gewend zijn gedachten logisch tot een (voorlopig) einde te denken, alleen of in groepjes. Daartoe zijn de doorsnee-mensen vaak niet in staat of in de gelegenheid. Het grote publiek is over het geheel genomen en in de praktijk van het dagelijkse denken en doen heidens (of:atheistisch, als je dat wilt). Het geloof leeft zo weinig voor ze en is van zo weinig belang voor ze, dat ze er de puf niet voor opbrengen er dieper over na te denken. Het zal allemaal wel waar zijn.
Ik heb dan ook geen moeite met eenlingen die bijzondere ervaringen hebben (al moeten ze daar vaak een hoge tol voor betalen!), maar wel met al diegenen, die zulke openbaringen gaan formaliseren tot een organisatie en aldoende de massa hun gezag opleggen. Dit zijn de ‘broodprofeten’, een soort van corporatieve intellectuelen, die zelf nauwelijks geloven, maar het geloof als instrument hanteren om de massa tot gehoorzaamheid en respect voor (hun) gezag te dwingen. Alle gezag is van God, zo schreef de apostel Paulus en Luther zei het hem na. Ze vergaten er bij te vermelden, dat ze zelf als rebellen begonnen.
Een van de hardnekkigste denkfouten in geloofsdiscussies is het geen onderscheid maken tussen “openbaringsgeloof” (een in het dagelijkse leven ingrijpende God) en de God van de Griekse filosofen. De eerste komt met dwingende voorschriften en leefregels (geboden en verboden), terwijl de tweede - veel bescheidener - suggesties en aansporingen (om vooral zelf na te denken) geeft. Omdat bij de eerste een ‘unieke’ openbaring wordt geclaimd, maakt zich weldra een horde van schriftgeleerden/clericalen klaar om de boel uit te leggen en vast te leggen.
Wie gelooft dat een hogere Intelligentie de wereld bedacht/geschapen heeft en dat Hij de omstandigheden (juiste verhouding zuurstof/stikstof) in het leven geroepen heeft die tot de evolutie leidde en dat het om die reden een Goede God is, vergeet te vermelden hoeveel ellende, dood, verderft en nodeloos lijden en mislukte creaturen die schepping en die evolutie voortbrengen en hebben voortgebracht. Wij kunnen onze ideeen van goed en kwaad aan zo’n god niet ontlenen. Het georganiseerde openbaringsgeloof poneert dat het de wijsheid in pacht heeft en een garantie biedt op moreel handelen en denken, maar we weten wel beter sinds de onthullingen over kindermisbruik en homo- en hetero-overspel in de Rooms-Katholieke en Protestantse Kerk in Amerika en elders.
Kortom: persoonlijk geloof – prima en laat dan maar zien dat je er een beter mens van geworden bent: open, tolerant en medemenselijk. Georganiseerd openbaringsgeloof – gevaarlijk, want leidend tot groepsdenken en –ethiek en onkritische gezagsdenken.
reactie door charles rodijk op donderdag 8 april @ 20:12 uur
Wat hebben een atheïst en een gelovige met elkaar gemeen?
Als God echt niet bestaat zou toch niemand iets over God kunnen weten? En als God echt bestaat zou iedereen dat toch moeten weten? Iets wat echt niet bestaat zou iedereen moeten ontgaan, terwijl iets wat echt bestaat niemand zou kunnen ontgaan. Kortom, zowel de atheïst als de gelovige heeft zijn fictieve, relatieve overtuigingen en sommige van hen zien hun persoonlijke overtuigingen voor 'de waarheid' aan.
Wat hebben atheïsten en gelovigen gemeen met iemand die mensen op grond van hun voorkeuren indeelt in 'ontvankelijk' en 'onontvankelijk', wel en geen deficiënties enz.?
Hoe bepaal je iemands ontvankelijkheid? Bestaat daar een gouden standaard voor? Ja, kennelijk is het een kwestie van minderheid versus meerderheid. Als de meerderheid van religie en/of kunst houdt, bestaat de minderheid uit onontvankelijke mensen met een deficiëntie. Is dat absoluut waar of een persoonlijke, relatieve overtuiging?
Is een minderheid niet ook een meerderheid t.o.v. een andere minderheid? Dus hoe echt is een minderheid eigenlijk als ‘minderheid’ tevens ‘meerderheid’ is?
Is er iemand die 100% zeker weet dat mensen die geen interesse hebben in religie of kunst minder ontvankelijk zijn dan liefhebbers van religie en kunst? Misschien zijn er weldegelijk mensen die geen interesse tonen in religie of kunst maar ontvankelijker zijn dan liefhebbers van religie en kunst, maar moet iemand wel ontvankelijk genoeg zijn om dat bij anderen te bespeuren.
En waarom hechten we waarde aan een indeling als deze (of welke categorisering dan ook)? We geloven toch ook dat ieder mens uniek is? Zou om die reden niet ook iemands ontvankelijkheid in elk moment uniek kunnen zijn, waardoor de indeling 'ontvankelijk' versus 'onontvankelijk' slechts relatief en arbitrair kan zijn, en alleen geloofd wordt door mensen die nog niet 'ontvankelijk' genoeg zijn om dit te begrijpen?
reactie door randy op zaterdag 10 april @ 12:30 uur
Atheïsme is niet noodzakelijk 'a-religiositeit'. Hangt er vanaf hoe ge 'relgiositeit' bepaalt.
'Atheïsme' wijst 'goden' af. Blijft wel achter met 'het' mysterie. Als men dat 'religiositeit' noemt, dan ben ik de twee.
reactie door huysmans op maandag 12 april @ 13:44 uur
reageer op dit bericht
recent
rubrieken
- » alle berichten
- » column
- » Inspiratiekit
- » interview
- » media
- » nieuws
- » onderzoek
- » opinie
- » overige
- » podcast
- » verdieping
- » video
- » W!J-land
- » Waar zijn W!J?
overzicht onderwerpen
- » cultuur
- » discriminatie
- » emancipatie
- » evenement
- » geschiedenis
- » homoseksualiteit
- » internet
- » maatschappij
- » Nieuw wij
- » onderwijs
- » onderzoek
- » overheid
- » politiek
- » rechtspraak
- » religie
- » traditie
