Plaats van handeling: Schiphol. Bestemming: Londen. We zijn er inmiddels aan gewend dat je het inchecken zelf moet doen en hebben thuis al een e-mailticket uitgeprint. Nu blijken we ook het inchecken van de bagage zelf te moeten doen. ‘Gewoon’ in een speciaal daarvoor bestemde automaat schuiven, de nodige gegevens intoetsen, afsluiten met het oké-bevel. De schuif gaat dicht en er rolt een bewijs uit dat de bagage is afgegeven. Om mij heen worstelt iedereen met dit nieuwe gebrek aan service. Er lopen weliswaar wat dames in het KLM-blauw rond maar het lijkt er verdacht veel op dat zij zo min mogelijk moeten helpen. Op dat moment dringt het tot mij door dat onze doe-het-zelf samenleving een ongekende, nieuwe eenzaamheid creëert. Dienstverlening gaat steeds meer gepaard met het ontbreken van menselijk contact. De wederzijdse begroeting van iemand die je helpt, een gezicht dat je aankijkt, oren die luisteren, een mond die het verlossende woord spreekt, ze worden een zeldzaamheid. We toetsen nummers in, opties, en krijgen dan een automatisch antwoord. Of zijn overgeleverd aan callcenters die Youp van ‘t Hek recent als de hedendaagse hel op aarde heeft ontmaskerd.
Ik heb meer dan zeshonderd Facebookfriends. Als dit een (schijn)indicatie moet zijn van mijn populariteit, dan ben ik op mijn 32ste populairder dan ooit. Nu is dat niet zo moeilijk, ik was geen populair kind. Ik was mager, lelijk, droeg een bril met jampotglazen en veel erger nog: veel te bijdehand, op het irritante af. Het schoolplein als speelveld van sociaal darwinisme was een plek waar ik niet graag kwam.
Ik ben een Berber. Ik ben een nomade. Ik ben een nomade van het bewustzijn van mijzelf. Mijzelf is een telg van een oud rijk geslacht dat zijn wortels heeft in de Islas Canarias. Maar ik heb geen idee over mijzelf, zelfs niet de idee dat ik geen idee heb over mijzelf. De kudden van mijn innerlijke rijkdom zijn bij mijn eerste geboortekreet ontsnapt.
Je kunt alleen wonen zoals menige jongere en oudere en niet eenzaam zijn en je kunt in een gezin wonen, in een woongroep of actief zijn in een bedrijf of vereniging en je eenzaam voelen. Volgens de cijfers is 43% van de generatie tussen 18 en 34 jaar eenzaam en 29% van hen die ouder zijn dan 55 jaar. Een vijfde deel van de Nederlanders zou eenzaam zijn. Het lijkt me niet gemakkelijk om met objectieve criteria aan te geven of iemand wel of niet eenzaam is. Eenzaamheid is allereerst een gevoel.
Bijbelclubje in het verzorgingshuis. Ik lees het verhaal over de barmhartige Samaritaan. "Er was eens een land dat van gisteren naar morgen reisde en onderweg werd aangevallen door een minderheidscoalitie. Het land werd uitgeschud, ziek werd tegen gezond opgezet, jong tegenover oud en autochtoon tegenover allochtoon. Daarna werd het halfdood langs de kant van de weg achtergelaten."
Mijn vader - moge zijn herinnering tot zegen zijn - was een intelligente en ontwikkelde man. Sterker nog: hij was professor, psychiater, schrijver en arts. Toch heeft hij zijn hele leven lang Camel-sigaretten zonder filter gerookt waardoor hij longkanker kreeg en op mijn negende kwam te overlijden. Nog altijd vraag ik mij af hoe een medisch onderlegd iemand als mijn vader zo dom kon zijn om te roken.
Er viel niet meer met haar te leven, ze was onbereikbaar geworden, vond haar man. De korte depressieve perioden die hij van zijn vrouw kende, waren nu langduriger en zwarter. Toen ze bij zijn afwezigheid een poging tot zelfdoding had gedaan, was opname in een psychiatrische inrichting de enige oplossing. De eerste weken mocht hij haar niet bezoeken, wel af en toe telefonisch contact opnemen met de behandelend psychiater. "Nog even geduld" zei deze, toen hij weer opbelde. "Het gaat langzaam beter, we krijgen haar wel weer op de rails." De volgende dag lag ze daarop, was ze voor een trein gesprongen.
Het woord ‘compassie’ is hetzelfde woord als ‘medelijden’. Het woord ‘compassie’ is via het Engels uit het Latijn tot ons is gekomen. ‘Com’ is mede en ‘passie’ is lijden. Maar ‘medelijden’ heeft in de loop van de tijd een negatieve gevoelswaarde gekregen. De meeste mensen vinden het niet prettig als anderen medelijden met hen hebben, wanneer er iets is misgegaan. Medelijden heeft iets neerbuigens gekregen, zo van ‘wat ben jij zielig in die rolstoel’. Erger nog, de begeleider van de rolstoel wordt aangesproken, maar de mens in de rolstoel wordt geen woord waardig gekeurd. Die mens is zielig, je praat óver hem of haar, maar niet mét hem of haar. Je hebt immers mede-lijden. Dat is iets wat je je kunt veroorloven als recht opgaande mens. Dat mede-lijden plaatst je boven de rolstoelgebruiker. Je kunt alleen maar neerbuigend doen. Je staat hiërarchisch boven hem of haar. Er is eigenlijk geen ‘mede’, hoogstens een ‘van boven naar beneden’.
We staan voor een volgende beschavingsopdracht. Na de fase van werken aan emancipatie, het ontwikkelen van de individualiteit, gaat het nu om het verbinden van individualiteit met verantwoordelijkheid voor het geheel. Compassie is daarvoor een onmisbaar ingrediënt. Deze woorden sprak Herman Wijffels bij de lancering van de Charter for Compassion op 12 november vorig jaar. Ze dienen nu als motto van het kersverse boek De catechismus van de compassie. Uit de kunst door Christiane Berkvens en Ad Alblas.
Karen Armstrong is een bijzondere vrouw. Een vrouw die keihard werkt. Ze schrijft nog sneller dan de duvel kan lezen. Het ene godboek ligt nog niet in de schappen of het volgende staat al te trappelen. Karen was vroeger non, nou dan weet je het wel. Thuis heb ik een plankje Karen, het plankje wordt elk jaar langer.
Polderen als adagium om te besturen en te beslissen heeft me lang geïrriteerd. Ik kon mij niet aan de indruk onttrekken dat het ‘polder draagvlak’ hoger in aanzien staat dan het ‘polder resultaat’. Maar die overtuiging is aan het wankelen en ik krijg meer waardering voor de ambitie om elkaar te (willen) vinden rond een gemeenschappelijk doel en voor het (willen) zoeken naar een gemeenschappelijke taal. Maar toch, als ik kan kiezen tussen de rituele dans die hoort bij de polderdynamiek en de confrontatie van een scherp debat, dan ga ik voor dat laatste. Geef mij maar een coreferent. Iemand die je plannen kritisch van commentaar voorziet. En nog liever coreferenten. Een groep mensen die vanuit verschillende invalshoeken naar hetzelfde probleem of uitdagingen kijken en die de confrontatie niet uit de weg gaan, maar die wel het ‘lef’ hebben om hun standpunten geen standbeelden te laten zijn. Ik ben niet bang voor wrijving en discussieer graag op prijs van ratio en emotie. Dit geeft ‘echt’ nieuwe inzichten en daardoor komt samenleven én besluitvorming op een hoger niveau. Maar om dit te kunnen moet je wel oog (kunnen) hebben voor dit hogere schaalniveau en willen zien dat wrijving glans geeft. Ik geloof in co-creatie.
Met een hartelijk gebaar gaf hij met het plastic bekertje met Limonana aan, een verfrissend drankje van munt en limoen. Evenals bij choemoes bestaat hier een Israëlisch-Palestijnse consensus over. Het was veertig graden in Jeruzalem en het zweet droop van onze gezichten. Mijn reisgenote had, na ons bezoek aan de Westelijke Muur, de ‘Klaagmuur’, een Limonana besteld in de Arabische wijk en de verkoper had gevraagd of ik er ook eentje wilde. Hollands zuinig had ik nee geschud, ik had nog een flesje water bij mij. De islamitische verkoper, compleet in gewaad en koefi (een soort islamitische keppel), had niet geaarzeld en mij toch gratis een bekertje gegeven. Ik bedankte hem en knoopte een kort praatje met hem aan en wenste hem Ramadan moebarak - een gezegende Ramadan. Ondanks de smorende hitte kon hij zelf de hele dag niet drinken.
Schrijf u in voor onze nieuwsbrief en ontvang periodiek onze updates.
Ik heb ook onderzoek gedaan naar deze 'hedendaagse' vormen van spiritualiteit, namelijk bij spiritueel festival Open Up. Ik heb hier de zingevende..
op Is er een nieuwe religie van de Nieuwe Spirituelen?
door evert van as op 22 mei @ 19:03
Heel mooi Lore, wat een voorrecht om met verschillende culturen te mogen werken he!
op "We noemen hem Adam, de stamvader van alle...
door imke op 22 mei @ 17:14
Prachtig!
op "We noemen hem Adam, de stamvader van alle...
door tika kerseboom - hartogh op 22 mei @ 16:39
Goede analyse, op naar het volgende incident.
op De Shariadriehoek: een PVV-debakel
door theo op 22 mei @ 16:03
Mooi, gaaf!!
op 10.000 euro voor winnaars Jongerenprijs Kerk en Wereld
door cilia op 22 mei @ 12:09