Holi is een feest dat de harten van mensen raakt, ongeacht hun afkomst of religie. Jaarlijks neemt het aantal feestgangers in Westerse landen toe en de laatste vier jaar is er ook een nieuw fenomeen gaande, met name in Europa en Amerika: Holi wordt door sommige organisaties gevierd in de zomer. De bekendste voorbeelden zijn Radhadesh in België en het Holi Festival of Colours in Duitsland. In Engeland is het helemaal “hot and happening” waar modellen als Cloe Norgaard en mode-ontwerpers als Lulu Guninness zich aan het Holi-evenement verbinden en voor meer zichtbaarheid zorgen. “Het is een manier van samenzijn”, zegt Jasper Hellman, een van de oprichters. Hellman maakte Holi in 2011 in de Indiase hoofdstad New Delhi mee en vond dat Europa ook zo’n positief feest nodig had.

Door: Ashis Mathura

Het vieren van Holi in de zomer door bovengenoemde organisaties is voor een aantal hindoes in Nederland zeer controversieel. Dit heeft geleid tot veel discussie op een aantal Facebook-pagina’s- en profielen. Mij is als hindoe priester gevraagd om mijn mening te geven over het gebruik van de naam en het thema van Holi voor zulke zomerevenementen. Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden, moeten we eerst onze emoties en ego’s opzij zetten en kijken naar de culturele, religieuze en spirituele achtergronden van Holi.

Holi en Phagwa
Holi wordt cultureel ook wel Phagwa genoemd, vanwege de hindoe kalendermaand Phagun waarin Holi valt. Afhankelijk van de regionale traditie wordt het een of meerdere dagen gevierd op verschillende manieren. In vele plaatsen in Noord-India wordt het gevierd gedurende twee tot vijf dagen. In de Braj regio van Mathura en Vrindavan kunnen de festiviteiten tot zelfs 16 dagen duren.

Festiviteit van vrijheid
Duizenden jaren terug werd de Aarde geregeerd door oligarchie met demonische krachten onder leiding van Hiranyakashapu. Met een ijzeren vuist regeerde hij over zijn rijk. Door zijn bovennatuurlijke krachten en praktische onsterfelijkheid zag hij zichzelf als god, nadat hij het Hindoeïsme grotendeels van de aardbodem had weggevaagd. Toch bleven kleine groeperingen bestaan die tegen hem rebelleerden. Deze rebellen, maar ook zijn zoon Prahlaad, geloofden echter dat God Vishnu machtiger was dan hij. Daarom besloot Hiranyakashapu dat zijn zoon dood moest om andere gelovigen af te schrikken. Prahlaad overleefde alle pogingen, waaronder de brandstapel waar hij op wonderbaarlijke wijze ongeschonden uitkwam. Hier komt de traditie van het verbranden van de brandstapel op de vooravond van Holi uit voort. Dit symboliseert het vernietigen van onwetendheid, en arrogantie en het redden van onschuld en hoop.

Prahlaad kreeg meer en meer aanhang van het volk, dat steeds meer geloofde in de vrijheden die het Hindoeïsme propageerde. Om Prahlaad te redden verscheen God Vishnu als half mens en half leeuw en maakte een einde aan de tirannie. Prahlaad werd de nieuwe koning en volgens de principes uit het Hindoeïsme kregen de mensen de vrijheid om hun eigen weg te kiezen en God te aanbidden en dienen in de vorm die persoonlijk bij hun paste.

Festival van reproductie en liefde
Holi wordt ook geassocieerd met Kamadeva, een oudere vorm van Cupido. Om liefde en seksualiteit op aarde in stand te houden kreeg Hij een niet-corporale vorm die onzichtbare pijlen kon schieten om liefde te spreiden op aarde. Het wordt daarom ook wel het festival van de liefde genoemd. Het wordt gevierd wanneer lente begint, omdat in de natuur dit de periode van voortplanting is voor vele dieren

Festival van samenhorigheid
Het derde verhaal gaat over hoe dorpelingen door middel van samenwerking en samenhorigheid demonen onder leiding van de reus Dhundha belaagden, versloegen en wegjoegen:  Op advies van de wijze ziener Maharishi Vashishta plaatsten zij rond alle nabij gelegen dorpen brandstapels om de dorpen tijdens de nacht te verlichten. Zo konden zij samen met speciale wapens vechten tegen de demonen en hen verslaan en verjagen.

Universele boodschap
Holi is dus een viering van de liefde, samenwerking, samenhorigheid en overwinning van het goede op het kwade, van vrijheid over tirannie en van diversiteit  over homogeniteit. Ongeacht wat ons afkomst, geslacht of sociale stand, hebben wij uiteindelijk alleen elkaar op deze wereld. Al in de 9e eeuw vierden moslims in India Holi. De Joden deden dit daarvoor al en na de komst van de Britten werd Holi populair onder de Christenen. tot op de dag van vandaag blijft de boodschap zich spreiden.

Verschillende vormen van vieren
Afhankelijk van traditie, plaats en tijd wordt Holi al eeuwen op verschillende manieren gevierd. De meest bekende manier is het besprenkelen van elkaar met kleurrijke poeders en gekleurd water. Er worden verschillende spelletjes gespeeld; zoals mannen die op elkaar klimmen in de vorm van een piramide om een prijs te pakken die hoog gebonden is, terwijl vrouwen hen belagen met gekleurd poeder.

Er zijn plaatsen in India waar mannen met een schild lopen en vrouwen de mannen op speelse wijze belagen met stokken. Er wordt muziek gemaakt op verschillende manieren. In Suriname gaan nog steeds culturele zanggroepen (chautaal) naar de tempels, maar ook huis aan huis om muziek te maken. DJ’s draaien keihard muziek terwijl er een pool party gehouden wordt, waar het zwembadwater een mengelmoes is van verschillende kleuren. Op sommige plaatsen is het eten strikt vegetarisch, terwijl andere plaatsen men gewoon vlees kan nuttigen. Sommige plaatsen mag er geen alcohol gedronken worden en op andere plaatsen weer wel. Hoewel men vaak denkt dat er tijdens Holi geen alcohol gedronken mag worden, dit is wel degelijk een traditioneel gebruik, men drinkt bhaang (een melkcocktail met o.a. cannabis en soms alcohol). In onze tijd drinken men frisdrank tot aan sterke drank. Feestjes worden gehouden in tempels, in huizen, in straten, in feestzalen en open parken. Sommige feestjes zijn gratis en bij anderen vraagt men een contributie.

De essentie van al deze vormen is dat wij mensen, hoewel wij er allemaal anders uitzien, en hoewel wij allemaal een andere afkomst hebben, allemaal voortkomen als delen uit eenzelfde God. Wij zijn allemaal verbonden aan elkaar en kunnen eenheid in verscheidenheid vinden om een veel betere en harmonieuze maatschappij te creëren. Vreugde, liefde, respect en mededogen zijn de basis van het Holi feest. Holi staat boven sociale standen, stromingen, religiën, rassen, grenzen en talen.

Holi in de zomer
Hoewel wij Hindoes Holi vieren tijdens de lente, weten wij dat de gebeurtenissen uit de geschriften zich niet allemaal hebben afgespeeld tijdens deze periode. In het Hindoeïsme staat het principe of de spirituele boodschap hoger dan het ritueel. Het Hindoeïsme is voor het grootste deel van haar geschiedenis dynamisch geweest en heeft de tand des tijds doorstaan. Spirituele waarden staan boven culturele tradities die veranderlijk zijn en ook boven de tijd zelf. De boodschap van Holi in de lente is nog steeds van toepassing in de zomer, in de herfst en in de winter.

Geen één mens of groep heeft patent op hoe Holi gevierd dient te worden. Ieder mens zal zich aangetrokken voelen tot de festiviteiten die daar het meest bij hem of haar passen. Waar, wanneer en met wie je Holi wilt vieren is een persoonlijke kwestie. Er zijn Hindoes, onder wie ik, die Holi liever vieren in Suriname omdat het weer en de sfeer er veel prettiger voor zijn. Ik kan het recht van een ander niet afpakken die Holi wil vieren op zijn manier.

Ik vind Holi in de zomer een interessante ontwikkeling in de continue spreiding van de hindoeïstische waarden over de wereld en kijk hoopvol en benieuwd uit naar de ontwikkelingen in de toekomst. Ik hoop dat door zulke festivals meer en meer mensen zich zullen willen verdiepen in de prachtige achterliggende boodschap van Holi.

Bronnen: Narada Prurana, Bhavishya Purana, Bhagvad Mahapurana, Yajurveda, Al Biruni’s India en The Standard

Ashis Mathura is o.a. pandit (Hindoe geestelijke), geestelijk verzorger, life coach en filosoof. Voor meer informatie: www.ptmathura.info of kijk op SanatanDharm.net.

Nog geen reactie — begin het gesprek.

Advertentie

Dominicanenklooster Huissen