Dr. Bahaeddin Budak, voorzitter van het College van Bestuur van IUA – International University of Applied Sciences Amsterdam, een organisatie die niet wordt bekostigd door de overheid, geeft aan dat zij opleidingen op bachelor en masterniveau aanbieden aan studenten die graag als voorganger in de moskeeën willen dienen. Het is de bedoeling dat ze bij hen goede kennis opbouwen, kennis die niet alleen wetenschappelijk toetsbaar is, maar zeker ook in de praktijk direct toegepast kan worden.
“We zijn erg blij dat de belangstelling vanuit de moskeeën voor onze opleidingen de laatste tijd steeds groter is geworden, omdat er behoefte is aan imams, die naast hun theologische expertise ook de Nederlandse context kennen, zodat zij de gemeenschap beter kunnen leiden en dienen. Studenten die graag imam in een moskee, of islamitisch geestelijk verzorger willen worden, kunnen bij ons de opleiding Islamitische Theologie op bachelorniveau volgen. We zien op het moment dat veel studenten kiezen voor een toekomst als godsdienstleraar en daarom op dit kiezen voor het uitstroomprofiel Leraarschap.”
Budak: “Op dit moment studeren bij ons iets meer vrouwen dan mannen. Je ziet steeds vaker dat vrouwen worden benoemd in besturen van moskeeën en actief worden als geestelijk verzorger binnen bijvoorbeeld zorginstellingen. Verder kunnen vrouwen binnen een aantal moskeeën actief zijn als imam voor vrouwen.”
Islam en Onderwijs
In Duitsland zijn er verschillende mogelijkheden voor een imamopleiding aan universiteiten. Deze opleidingen zijn vaak onderdeel van de theologieopleiding of een specifieke islamitische theologieopleiding. Er zijn ook universitaire opleidingen, die zich richten op islamitische geestelijke verzorging. We zien in België dat de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen van de Katholieke Universiteit Leuven op dit moment de enige plaats is waar moslims zich op academisch niveau in islamitische theologie kunnen vormen. Het is bovendien de eerste officiële erkende islamitische opleiding in dat land.
Het is interessant om vanuit de islamitische gemeenschap een beeld te krijgen hoe er vanuit de islam wordt gedacht over onderwijs. En dat niet alleen op theoretisch of praktisch niveau, maar ook op basis en middelbaar niveau. Wat is nou de islamitische identiteit in het onderwijs?
Men geeft aan dat islam een levenswijze is die leert het beste uit jezelf te halen, het beste van je omgeving te maken en dichter bij God te komen. Wij zien identiteit als een dynamisch proces in een veranderende samenleving. De identiteit wordt bepaald door het geloof in God en het gezag van de Koran en de daarvan afgeleide Soenna. Hieruit vloeit hun visie voort op onderwijs, opvoeding, vorming en de student of leerling. Men ziet iedere student of leerling als uniek schepsel met unieke gaven, talenten en eigenschappen. Het is taak van het onderwijs te werken aan een optimale ontplooiing hiervan. Door middel van bijvoorbeeld het godsdienstonderwijs houdt men de jongeren en kinderen voor wat God van ons vraagt en draagt men islamitische waarden en normen over. Men is bewust van onze maatschappelijke verantwoordelijkheid in de context van de Nederlandse samenleving. Daarom worden antwoorden geformuleerd op vragen die de samenleving stelt. Daartoe behoort dat ze studenten of leerlingen verantwoordelijkheidsgevoel bijbrengen en leren hun eigen mening te verwoorden en eigen initiatieven te nemen. Zij zijn immers zelf (mede)verantwoordelijk voor hun eigen toekomst. Door aandacht te besteden aan het milieu, mensenrechten en de verdeling van welvaart in de wereld maken we studenten en leerlingen bewust van hun verantwoordelijkheid voor de schepping.
Volgens dhr. Budak, in zijn onderzoek naar 25 jaar islamitisch basisonderwijs in Nederland (1998-2013), zijn de oprichting van islamitische basisscholen belangrijk geweest aan de emancipatie en integratie van moslims in Nederland. De scholen hebben laten zien dat ze typisch Nederlands zijn. Net als katholieke en protestantse scholen hebben ze hun plek moeten veroveren in het Nederlandse onderwijslandschap. In 1971 werd de eerste Arabische basisschool in Nederland opgericht. Doordat de laatste jaren de kijk van de Nederlandse overheid op islamitische scholen veranderde, onder andere door wat er elders in de wereld plaatsvond, veranderde volgens Budak op een aantal islamitische scholen de eigen identiteit. Zo besloten sommige scholen om godsdienstonderwijs voortaan in het Nederlands en niet meer in het Turks of Arabisch te geven en werd er versneld een einde gemaakt aan dat vrouwelijke niet-moslim leerkrachten een hoofddoek moeten dragen. Er is afgestapt van regels die niet per se islamitisch zijn, het dynamische proces van identiteit heeft een volwassenwording doorgemaakt. Dit heeft ook gezorgd dat in de moskeeën er steeds meer de behoefte ontstond om imams of voorgangers aan te stellen die in Nederland zijn opgeleid.
Actie
Er is in de afgelopen tijd veel gepraat en gelukkig zien we dat steeds meer hindernissen verdwijnen. Ook in de Tweede Kamer is de afgelopen tijd regelmatig gesproken over de noodzaak van een officiële imamopleiding in Nederland. We hopen dat over een paar jaar er voldoende officiële imamopleidingen worden aangeboden in Nederland op diverse niveaus (wetenschappelijk en praktisch) en dat het voor onze moskeeën niet meer nodig is om imams uit het buitenland te halen. Wie weet is er samenwerking mogelijk met andere (joodse en christelijke) theologische opleidingen.
Dit artikel verscheen onlangs in De Linker Wang.
