De van oorsprong Europeaan opereert als de meest bevoorrechte mensensoort op aarde en beschouwt zichzelf volgens Victor Kouratovsky als: Western, Educated, Industrial, Rich and Democratic = WEIRD.
In een Europese context ervaart een lichaam van kleur daardoor bijna dagelijks begrenzende, minachtende, negerende blikken. Het begint met de ouders en de gekleurde gemeenschappen die vrijwel onophoudelijk de grenzen ervaren van het bewegen in publieke ruimtes, geografische grenzen, toegang tot kennis, vergaren van eigendom, vertrouwen en zelfs grenzen door de prognoses over jouw mogelijke levensverwachting.
Kortom met de aanstootgevende verschijning (van een lichaam van kleur) ben je op veel momenten sociaal onveilig, ongewenst of in het beste geval exotisch en dus aanstaarbaar en betastbaar. Indien hier ophef over ontstaat is het voorspelbaar wie als de agressor zal worden aangewezen.
Kolonialisme is afhankelijk van de normalisering van geracialiseerde, hetero patriarchale, binaire ideologieën, die zichtbaar worden in het structurele sociale geweld dat de toegang beperkt tot alles wat nodig is voor het welzijn van zowel individu als collectief.
Het gaat om de manier waarop kennis wordt gecreëerd waaruit de categorieën van levende wezens worden vastgelegd en uitgedragen en om de scheiding tussen wat als kennis wordt beschouwd en wat bij ‘de Ander’ als irrationeel, achterlijk, waardeloos, cultureel anachronisme, enz. wordt gezien. Dit met de bedoeling om alle kennis en praktijken te devalueren die niet euro-kapitalistisch-koloniaal-centrisch zijn. Deze houding heeft decennia en generaties lang indoctrinatie, geweld en onteigening met zich meegebracht. Zie ook de vernedering van inheemse goden met bijbehorende rituelen en expressievormen.
De mens is van nature een spiritueel wezen, existentiële vragen over het bestaan en de zoektocht naar verbinding met het hogere zijn verweven met onze menselijke essentie. Religie als instrument voor onderwerping en controle kwam dan ook zeer van pas. Als het niet goedschiks kon dan maar kwaadschiks en uiteindelijk desnoods door ontvolking. Wetende dat er toch nooit een christelijke God zou opstaan om dit geweld te bestraffen. Bekering als epistemisch, moreel en spiritueel repressiemiddel voor de goddelozen of heidenen.
Eerder heeft het christendom de wereld verdeeld in monotheïstisch dat wil zeggen superieur en in polytheïstisch dus afgodisch, minderwaardig en primitief. Daarmee verschafte zij zich via de leer van Jezus christus het mandaat tot dominantie, verdrijving en vernietiging.
Het christelijk nationalisme dat nooit verdwenen is, heeft de Westerse gewetenloosheid en modus operandi gevormd die in de 21e eeuw opnieuw wordt opgeschaald.
Een probaat middel is de betrokkenheid van humanitaire hulporganisaties zoals ‘Zending over grenzen’ waarbij is bewezen dat de investering om mensen tot geloof brengen al eeuwenlang baten heeft opgeleverd. Alles waar vele inheemse volkeren een menswaardig bestaan aan ontleenden is voor een groot deel verbannen uit hun sociale systemen. Het zou te denken moeten geven dat de macht van christelijk religieuze instituten zoals kerken en hulpverleningsgroeperingen bestaat uit etnisch Europese mannen en vrouwen terwijl bijna 80% van de gelovigen in de wereld voortkomt uit voormalig gekoloniseerde bevolkingsgroepen. Als het een het gevolg is van het ander staat bekering dus gelijk aan koloniseren. Als vervolgens alle land en alle grondstoffen met evenveel geweld worden onteigend, blijft er niets anders over dan overgave en een ge-de-humaniseerde conditie. Via geïnstitutionaliseerde koloniale onderwijssystemen worden wij tot op heden afgericht, geconditioneerd, getoetst en beloond.
De joods-christelijke ideologie is dan ook een krachtig instrument voor de toegang tot land en grondstoffen. Dat het geweld van verovering, bekering en stelselmatige vernedering op wereldschaal trauma’s heeft achtergelaten is hiermee evident. Wetenschappelijk onderzoek uit diverse Westerse landen laat zien dat mensen uit deze onderdrukte wereldgemeenschappen tien keer zoveel risico lopen om mentale, psychische en fysieke stoornissen te ontwikkelen. Het is de grote impact van generaties lang achtergestelde sociale en economische omstandigheden.
Ervaringen van de onderworpenen weerspiegelen het gedrag dat tot op heden zonder consequenties vanuit deze doctrine wordt uitgedragen: Minachting, Categorisering, Criminalisering, Exploitatie en Vernedering. Onder het mom van het leveren van hulp en beschaving is dit het lot van een groot deel van de wereldbevolking. De winst hiervan is wereldoverheersing over al wat leeft. In naam van God, en alles voor eigen volk en vaderland.
Deze neokoloniale houding wordt internationaal uitgeleefd, altijd expliciet, waarneembaar en ervaarbaar ook in de hedendaagse onderlinge sociale verhoudingen. Koloniale opvattingen over onderwijssystemen, over intellect, spiritualiteit en de ongeschreven regels, die daarbij horen, zijn er uitstekend in geslaagd om de dominantie en ondergeschiktheid te definiëren van levens, kennis, perspectieven, cultuur en esthetiek en om talenten te categoriseren in formeel en informeel, in wetenschappelijk en pseudowetenschappelijk, in narratieven en oral history, in netwerk en nepotisme, in ambitie en geldingsdrang.
Zo zitten leerlingen in de 21e eeuw nog vast in een achterhaald idee dat het Koloniale Westerse perspectief van levensstijl, handelen en geluk het beste is voor de hele mensheid. Ondertussen ervaren veel niet Westerse gemeenschappen en naties uit het globale zuiden de zorgvuldig doordachte grenzen van deze joods-christelijke ordening. Systematisch, structureel en generaties lang hebben zij te lijden van intellectueel en sociaal geweld dat uitgekiende armoede: sociaaleconomische achterstanden, psychische en fysieke problemen produceert. Bovendien produceert dit intellectuele en sociale geweld goedkope arbeid, wetenschappelijk onderzoeksmateriaal, culturele onteigening ten bate van superioriteitsbekrachtiging. Opnieuw moet worden opgemerkt, dat bijna 80 procent van de christenen in de wereld afkomstig is uit voormalig gekoloniseerde landen terwijl de top van alle christelijke kerken bestaat uit Westerse mannen.
Deze ideologische begrenzingen zijn uiteraard zonder enige morele, spirituele of economische consequentie. Omdat niet God de mens geschapen heeft maar de mens God. En volgens een uitspraak van Arnon Grunberg is de mens na de geboorte van Jezus Christus nog niet in zo’n erbarmelijke staat geweest. Dit wordt onder andere zichtbaar bij maatregelen die worden genomen als er ergens in de wereld gevaar dreigt. Zeer uitgesproken zijn dan de berichten in de media over de evacuatie van Westerlingen. Wat er met de Anderen gebeurt is niet onze zorg, noch knaagt het aan ons geweten. Afkomstig uit één van de niet-westerse landen, is het zeer traumatiserend om vanuit een Westers land te ervaren dat de mensen uit de andere culturen overgeleverd zijn aan wereldwijde calculaties van Necropolitics, een fenomeen dat beschreven is door de Afrikaanse filosoof Achille Mbembe.
Hoe is het toch mogelijk dat ondanks alle bewezen misstanden uit de christelijke praktijk zoveel naties, gemeenschappen en individuen zeggen troost te vinden in de christelijke leer?
Hoe is het toch mogelijk dat deze gewelddadige praktijken die vaak hebben geleid tot uitroeiing van volkeren op zo’n grote schaal, systematisch begeleid door het transactionele Westen, historisch hebben plaatsgevonden (waarvan het DNA nog steeds aanwezig is) en dat deze gewelddadige praktijken nog steeds systematisch worden geoperationaliseerd in de meeste protocollen, ondanks internationale wetten over mensenrechten?
Wat is de ideologie achter het christendom om zoveel volkeren doelbewust in een ondergeschikte positie te brengen en te houden? Waar is na zoveel eeuwen het geweten van christelijke gemeenschappen? Waar is God in Godsnaam? Hoe kan het christelijk extreme nationalisme gewoon voortwoekeren en waar is de stem van de Kerk of het Bisdom om rede te brengen in het christelijk geloof?
Waarom hebben de door het Westen gemarginaliseerde groepen in de 21e eeuw meer en steeds sterkere sociale bewapening nodig om hun gevoel van eigenwaarde overeind te houden? Erkenning dat er hardnekkige sociale grenzen zijn, vereist dagelijkse strijdlust, moed, kracht, pragmatisme en levenskunst. En dat alleen maar vanwege de ultieme zoektocht om te worden gezien als mens. Kracht en zelfrelativering zijn nodig om dan de kalmte te bewaren en om te kunnen handelen vanuit waardigheid. Een kalmte die voortdurend door het systeem wordt geprovoceerd. Zelfs de mercatorprojectie van de wereldkaart zorgt voor de vernedering van niet-Westerse continenten.
Voor een groot deel van de wereldbevolking is dit een dagelijkse ervaring. Het zou interessant zijn om onderzoek te doen naar de meest effectieve sociale strategieën van zoveel verschillende mannen, vrouwen en kinderen. Hoe doe je dat? Hoe behoud je je waardigheid bij zoveel structurele vernederingen? Wat kunnen anderen hiervan leren als dat voor zovelen de norm is?
Stel dat die individuen en groepen die hoog sociaal risico lopen toegang zouden hebben tot programma’s die hen ondersteunen om hun coping-mechanismen en veerkracht te versterken bij cumulatieve blootstelling aan fysieke en psychologische grenzen. Stel je voor dat wij onderwijssystemen ontwikkelen waarin wij oog hebben voor alle aanwezige perspectieven, talenten en menselijke kwaliteiten, theoretisch en praktisch. Stel je voor dat wij inzetten op het gelijkwaardig beoordelen van mensen in plaats van het hiërarchisch indelen van individuen en groepen volgens de christelijke principes. Pas dan zetten wij de grenzen open voor een menswaardig bestaan voor de West en de Rest. De door ons eveneens verkondigde moraliteit kan dan ook los komen te staan van de joods-christelijke doctrine die in de praktijk en eeuwenlang reeds desastreus uitpakt voor anderen.
Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij de mensen verlaten?
Dit artikel verscheen eerder in Ophef, het ’tijdschrift voor hartstochtelijke theologie’ van de Vereniging voor Theologie en Maatschappij (VTM).
