Toen ik binnenkwam, was de groep al begonnen. Na enkele minuten vond ik mezelf in dezelfde rustige beweging: van rechts naar links, handen los langs het lichaam, onder begeleiding van Sabri Saad El Hamus.
Zo begint de Zikr
Uit de luidsprekers klinkt de stem van soefi-zanger Yassin Al-Tohami, terwijl Sabri Saad El Hamus in de zaal de zang herhaalt en de Zikr leidt.
In de Stadsschouwburg Utrecht is de ruimte versierd met felgekleurde doeken, zoals je die vaak ziet in Egypte en andere landen waar de soefi-traditie sterk aanwezig is. De soefi-leer richt zich op spirituele verbinding door zang, beweging en innerlijke rust.
Volgens Karin Elich voelde het de eerste keer dat ze met Sabri danste alsof ze tussen hemel en aarde hing. Diezelfde sfeer was deze avond opnieuw aanwezig. Ze droeg een rode jurk, haar lange haar viel over haar gezicht terwijl ze volledig opging in de beweging.
Na afloop zei een van de deelnemers: “Het is anders dan alles wat ik eerder heb gedaan… het neemt je mee naar een andere plek.”
Karin en haar dansgroep openen de deuren voor iedereen die mee wil doen, zonder drempels of voorwaarden. Een vrouw van vijfenzeventig, die de Zikr voor het eerst uitprobeerde, liep meteen op Sabri Saad El Hamus af om te vragen naar de betekenis van de woorden die hij tijdens de dans uitsprak. Hij legde uit dat het gebeden zijn, gericht op God — een vorm van spirituele devotie.
Een eeuwenoude traditie
Tijdens de Zikr zingt Sabri regels van de bekende Egyptische soefi-zanger Yassin Al-Tohami. De traditie van deze bewegende eredienst gaat terug tot de achtste eeuw en ontstond in Irak, waar de mystica Rabi’a al-Adawiyya leefde.
Sabri vertelt dat Nederlanders hem vaak vragen hoe de dans precies werkt, wat de betekenis ervan is en waar deze wordt uitgevoerd. Op de vraag wat de beste plek is om de Zikr te doen, antwoordt hij met een glimlach: “Overal. Zelfs in de auto. Het gaat om innerlijke afstemming en meditatie.”
Marijke, die de Zikr die avond voor het eerst probeerde, zei: “Het is verrassend eenvoudig… kijk gewoon naar de mensen om je heen en volg.” Volgens Sabri heeft de Zikr een opvallend effect op het Nederlandse publiek: “Ze dansen anderhalf uur lang vol energie. Nederlanders zijn nieuwsgierig, open en willen graag andere culturen ervaren.”
Dat blijkt ook uit eerdere bijeenkomsten. In januari 2025 gaf Sabri een Zikr-sessie in de openlucht in Haarlem, naast de bibliotheek, waar voorbijgangers zich spontaan aansloten en zich lieten meevoeren door het moment.
Meestal draagt Sabri een witte djellaba en een tulband. Tijdens de sessie loopt hij tussen de deelnemers door om bewegingen uit te leggen en iedereen te begeleiden. Ondanks de winterkou is zijn gezicht doorweekt van het zweet.
Hij spreekt vloeiend Nederlands en kan daardoor gemakkelijk uitleg geven over de herkomst van de dans. Daarnaast is hij acteur en speelde hij een hoofdrol in de film De Libi, naast verschillende andere Nederlandse producties. Veel dansers wisten dit niet; zijn uitstraling tijdens de Zikr is totaal anders.
Na de dans
Na anderhalf uur dansen voelde iedereen zich ontspannen en licht vermoeid. Enkele deelnemers gingen op de grond liggen om even bij te komen, terwijl een diepe stilte de zaal vulde.
Daarna ging iedereen rustig naar huis, terwijl de gekleurde lampen van Utrecht buiten zachtjes fonkelden — en na de Zikr bleef alleen de stilte over.
Wat een bijzondere belevenis in Utrecht. En gelukkig kan het ook in de auto (in de file op de A12). En ook daar kan je soms wat ontspanning gebruiken. Dank voor de inspiratie!