Het verzetsverhaal van ‘Tent of Nations’ slaat aan in Nederland

Daoud Nassar vertelde hoe de vijandschap hem steeds raakt. En ook dat hij er niets aan kan veranderen. Maar erover piekeren maakt hem alleen maar somberder. En dan helpt het om met zijn handen in het land te gaan wroeten of met z’n bomen bezig te zijn.

“Ik wil eigenlijk vanmiddag olijfbomen gaan snoeien, dan kunnen ze volgend jaar beter vrucht dragen, gaan jullie mee?” Het werd een dubbel lesje: ‘hoe snoei je een olijfboom’ én ‘hoe houd je het vol met dagelijkse dreiging om je heen’. Met Daoud voelden we hoe we iets aan het klaarmaken waren voor de toekomst, voor de bloei volgend jaar.

Begin februari konden veel mensen Daoud en zijn vrouw Jihan in Nederland ontmoeten. Zo’n 200 mensen waren vrijdagavond 6 februari in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam, en 350 aanwezigen telde de jaarlijkse Tent of Nationsdag op zaterdag 7 februari in de Grote Kerk in Driebergen. Daarna liep op zondag 8 februari in Zwolle de Oosterkerk vol met 250 mensen. Die aantallen zeggen iets over de grote support die er in Nederland is voor Tent of Nations en de familie Nassar. Ook in erheen gaan: vele tientallen mensen staken hun hand op, zaterdagmiddag, bij de vraag wie er wel eens op Tent of Nations geweest was.

In Amsterdam vertelde Daoud uitgebreid het verhaal van Tent of Nations, in Driebergen interviewde Margriet Westers hem. Ook zij vroeg: “Hoe doe je dat, weigeren een vijand te zijn als je die vijand dagelijks in je achtertuin hebt?” Daoud vertelde dat geweldloosheid voor hem een vorm van verzet is, om zo aan de wereld des te duidelijker te laten zien dat er op de Westbank onrecht is. Daarom wil hij ook zijn boerderij een ‘non-violent community and healing place’ laten zijn.

“We willen haat niet onze liefde laten overwinnen”. Dat houdt hij vol omdat het, zo zei hij, geen opdracht is, iets wat hij móet, maar een programma voor hoe we wíllen zijn. “Het zegt iets over je hart: ik wil mijn hart niet laten vullen door haat en bitterheid.” Het is “a commitment to life”, een levensverbintenis, zo zei hij in Amsterdam. “Je wil er ook anderen empowerment mee geven, geen advies of regel, maar je eigen kracht leren ontdekken.”

En heel belangrijk: die buitenlandse vrijwilligers remmen de kolonisten en militairen tot nu toe af om binnen te komen. Ze zijn een schild, dat nog steeds goed werkt. En daarnaast dragen ze waardevol bij aan het werk op het agrarische bedrijf, dat al meer dan honderd jaar bestaat. Zo zijn de leden van de familie Nassar ook wereldwijde ambassadeurs van het dit stuk land waar mensen ‘weigeren om een vijand te zijn’.

Tent of Nations gaat terug tot 1916, vertelde Daoud in Amsterdam, toen zijn opa deze heuveltop en het land eromheen kocht en dat juridisch correct liet registreren bij de toenmalige heersers, het Ottomaanse Rijk. Toen Palestina daarna Brits mandaatgebied werd, liet hij zich ook daar registreren. Na de Oslo-akkoorden riep Israël zijn boerderij en het land eromheen uit tot ‘staatsland’. Met de eigendomspapieren uit 1916 en later van de Britten, ging Daoud Nassar naar de rechtbank, om zich weer te laten registreren. Dat werd een lange geschiedenis van ‘uitstel, uitstel, uitstel’.

Natuurlijk werd de echtheid van de documenten betwijfeld. Toen die bewezen was moesten al zijn buren de grenzen tussen hen bevestigen, later moesten er enkelen live komen getuigen. Daoud ondernam de dure expeditie naar de Hoge Raad van Israël. Die kon niet anders dan de juistheid van zijn verhaal bevestigen. Maar: de registratie moet door de lokale rechtbank gebeuren, en daar begon het verhaal weer opnieuw. Ook de tweede keer Hoge Raad bracht geen verandering.

Het grote nadeel van dit steeds weer uitstellen, is dat de situatie op de grond steeds meer verandert ten gunste van Israël. Sinds een jaar staat er bijvoorbeeld een caravan tegen zijn grenshek aan: het begin van een nieuwe ‘outpost’ en later nederzetting. De bewoners van de grote nederzetting vlakbij hebben zelfs een weg aangelegd over Daouds land. Nee, dat mag niet, zegt het gerecht, maar niemand gaat dat handhaven. Het feit dat Daoud en zijn familie als enige nog op een heuvel wonen die níet door een nederzetting bezet is, versterkt zijn isolement.

Deze context zet het ‘we refuse to be enemies’ van Daoud en zijn familie in een breder kader: het is geen privé-keus van één man, maar kan ons een weg wijzen voor ónze houding, ook in politiek opzicht. Bijvoorbeeld in de grote tegenstellingen en het grote onrecht in onze wereld.

Daarom is het ook ijzersterk dat de vriendenmiddag van Tent of Nations in Driebergen altijd een grote waaier heeft van workshops, masterclasses, een ontmoetingstafel of een wandeling, waarop allerlei lijnen naar onszelf worden uitgewerkt.

Zo was er dit jaar een masterclass met Janneke Stegeman over het begrip ‘uitverkoren’ . Zij liet zien dat dat voor Nederlanders al vanaf de zeventiende eeuw betekent: we voelen ons verlicht, tolerant en gematigd. Daardoor ontstond ook het uitsluiten en discrimineren van groepen die daar niet bij pasten. Protestanten versus katholieken, joden versus christenen. Janneke Stegeman laat zien dat dit mechanisme nog altijd doorgaat. Dat leidt ertoe dat de kerk en de politiek nu vast zit in vaagheden als het over Israël en de Palestijnen gaat, en bijvoorbeeld niet durft te zeggen dat in Gaza genocide plaatsvindt. Opnieuw worden mensen slachtoffer van ons uitsluitingsmechanisme.

Frank Slijper van PAX liet zien hoe de bezetting als verdienmodel werkt, vooral door de wapenverkoop. Israël is een grote wapenleverancier. En deze wapens zijn getest in… Gaza. Israël heeft oorlog nodig en wij ‘profiteren’ daarvan mee. PAX is een petitie gestart om de wapeninvoer in Nederland te stoppen. Die is al 57.000 keer getekend. Er verandert wel wat in Nederland: al 46 procent wil geen wapens uit Israël, 14 procent wel. Spanje is een van de weinige landen die geen wapenexport en -import heeft met Israël. Ook deze workshop maakt duidelijk hoe wij, als we ‘weigeren vijanden te zijn’, óók wat kunnen doen. In de politiek begint nu ook wat te veranderen, ook in GroenLinks-PvdA.

Fréderike Geerdink, bekend voor haar journalistieke keuze voor de Koerden, waardoor ze halsoverkop Turkije moest verlaten, vertelde uitdagend over de rol van de journalistiek. Realiseer je dat je altijd jezelf meeneemt: een witte man of vrouw, meestal kennen we geen honger, zijn niet arm. Wie zich ‘objectief’ noemt, ondersteunt de macht, want kranten behoren meestal tot de  machtige ‘witte mannen’. Juist daarom: kijk eens door de ogen van de ander, zoals de Koerden, zoals Frederike deed, en bij Kick out Zwarte Piet door de ogen van zwarte mensen. Dat kan confronterend zijn: welke rol spelen wij zelf? Dat Israël genocide pleegt, houdt ons een spiegel voor – of was de Holocaust geen genocide? Niet de juiste woorden gebruiken maakt je medeplichtig.

Remco van Mulligen leidde zijn groep binnen in de wereld van geweldloosheid. Mag je dan niet boos worden? Of gaat het erom of je boosheid met je aan de haal gaat? Je zult eerst zelf een keus moeten maken, dan die delen en steun zoeken bij mede-geweldlozen. Woede ombouwen, al vraagt dat elke dag oefenen.

In de workshops met vrijwilligers bij Tent of Nations en met Ingrid Rollema kwam ook dat elke dag oefenen, ook in doorgaan, standvastigheid, aan de orde. De vrijwilligers vertelden dat ze Palestijnen veel beter hebben leren kennen, ook hoe hun leven eruit ziet, zoals het dagelijks checkpoint moeten passeren. ‘Weigeren vijand te zijn’ wordt heel concreet en dat inspireert je diep. Die aanstekelijkheid ziet ook Ingrid Rollema, die met de Stichting HOPE kunstprojecten opzet met kinderen in Gaza. Verrassend: dat werk gaat nog steeds door na 7 oktober, is niet onderbroken. Nu gebeurt het ook in de kampen of tenten. Het wil kinderen helpen met hun trauma om te gaan en niet te gaan haten, maar méér in zichzelf te ontdekken. Voor elke leeftijd is er wat, van toneelspelen en schilderen tot breakdance en films maken. Veel jongeren die eerst deelnemer waren, gaan nu zelf projecten opzetten. Des te schrijnender dat Israël ook deze mooie initiatieven vernietigt.

Zo echoën de woorden van Daoud ‘We refuse to be enemies’ op vele niveaus en manieren door: een begin van sumud, standvastig zijn. In de kunstprojecten van HOPE, in de wil om in Palestina te blijven, veerkracht waardoor je je vernielde huis weer gaat opbouwen. Een klassiek symbool van die standvastigheid is de olijfboom. Daoud Nassar noemde dat in Driebergen een goed hulpmiddel om jezelf te transformeren. Wie een olijfboom wil planten, moet eerst een gat graven. Je kijkt in een donker gat, daar herken je al je negatieve energie in. En dan het moment dat je er dat dunne stammetje in zet. Niet spectaculair, je weet: een olijfboom heeft tien jaar nodig voor z’n eerste vrucht groeit. Maar toch, zo zei Daoud, het werkt: je ziet al voor je hoe uit dat zwarte gat iets groens gaat groeien. Je moet water geven, de olijfbomen moeten goed wortel schieten, verworteld raken met de grond, net als wij dat zijn. Zo wordt bomen planten een vorm van verzet. Daardoor krijg je weer hoop en moed: je raakt open voor de dag van morgen!

“Een gedurfde daad van verbeeldingskracht,” noemt Daoud zijn standvastigheid in alle machteloosheid. Standvastig zijn, sumud, is een way of life, weerstand bieden. Dat verhaal werkte in Amsterdam, Driebergen en Zwolle heel aanstekelijk!