Wat een positieve energie bij de kick-off van het nieuwe traject ‘Integrale Wijkaanpak’! Onlangs kwamen zo’n dertig betrokken professionals, onderzoekers en praktijkmensen samen in De Kas van de Diaconie aan de Nieuwe Herengracht in Amsterdam. De aanleiding: de Kick-off van het traject ‘Integrale Wijkaanpak’. De middag is georganiseerd door Platform Energiebewustzijn in samenwerking met onder meer Nieuw Wij, Stichting Humanitas, HAN en C’MON. Het werd een middag van ontmoeting, verdieping en co-creatie.
Meer dan een hoge energierekening
Energiearmoede wordt vaak gereduceerd tot een financieel probleem: mensen die hun energierekening niet kunnen betalen. Maar wie verder kijkt, ziet dat energiearmoede verweven is met vrijwel alle vraagstukken in een wijk. Gezondheidsproblemen door koude, vochtige woningen. Sociaal isolement wanneer mensen zich terugtrekken achter gesloten deuren. Verminderde kansen voor kinderen die in een ongezond binnenklimaat opgroeien. Energiearmoede is geen geïsoleerd fenomeen, het is een symptoom van diepere maatschappelijke ongelijkheid.
Dat besef vormde het vertrekpunt van deze bijzondere middag. Platform Energiebewustzijn koos bewust voor een holistische benadering. Niet de technische oplossing als startpunt, maar de mens in de wijk. Niet het energielabel van de woning, maar het welzijn van de bewoner.
Kennis ontmoet praktijk
Het programma weerspiegelde die integrale blik. Erik Jansen, lector aan de HAN University of Applied Sciences, opende met een presentatie over waarden en rechtvaardigheid in de energietransitie. De energietransitie, zo betoogde hij, is een complex fenomeen waarbij meerdere issues spelen die te onderscheiden zijn op basis van diepgang en dimensie. Het is belangrijk om deze issues goed te duiden om ook het juiste gesprek te voeren. Als het gaat om energierechtvaardigheid, gaat het mede om het bespreken van existentiële waarden. Zijn boodschap was helder: zonder een gedeeld waardenkader blijft de transitie een technocratisch project dat voorbijgaat aan degenen die het hardst geraakt worden.
Jerzy Soetekouw, directeur van Humanitas, vulde dit aan met een indringend verhaal vanuit de dagelijkse praktijk. Humanitas ziet als geen ander hoe energiearmoede samenhangt met eenzaamheid, schuldenproblematiek en verminderde zelfredzaamheid. De mensen die het zwaarst getroffen worden, zijn vaak dezelfden die al op meerdere fronten kwetsbaar zijn. Soetekouw pleitte voor een aanpak waarbij sociaal werk en energiebeleid hand in hand gaan.
Een bijzonder moment tijdens de middag was de overhandiging van een cheque aan Humanitas, afkomstig van de opbrengst van de Brightest Spark Energiequiz van Companion.energy. Een mooi symbool van hoe bewustwording en concrete actie samen kunnen gaan en hoe speelse vormen van engagement daadwerkelijk impact kunnen maken.
Aan de slag in workshops
Na de koffiepauze gingen de deelnemers uiteen in twee workshops. De eerste, verzorgd door de HAN, richtte zich op waarden, energie en rechtvaardigheid. Deelnemers leerden de issues in de energietransitie te onderscheiden, gingen samen op zoek naar onderliggende waarden en kregen een handelingsperspectief mee om daarmee in de praktijk aan de slag te gaan. Welke waarden liggen ten grondslag aan ons energiesysteem? En wiens waarden tellen mee in de besluitvorming?
De tweede workshop, geleid door C’MON, stelde een andere maar verwante vraag: hoe bouw je sterke wijken en communities? Sterke gemeenschappen zijn immers belangrijk voor weerbare wijken met blije bewoners. Maar wat maakt een gemeenschap? C’MON werkt al jaren met organisaties om betekenisvolle gebieden, gebouwen en plekken te ontwikkelen, werkend naar een transitie naar een nieuwe economie met gemeenschappelijk goed. In de workshop ervoeren deelnemers zelf wat er belangrijk is voor een gemeenschap.
Op weg naar de Biënnale
De middag sloot af met een plenaire terugkoppeling en een blik vooruit. Want deze dag was geen eindpunt, maar een begin. Platform Energiebewustzijn werkt uiteindelijk toe naar een integrale wijkaanpak die gepresenteerd zal worden op de Biënnale in Rotterdam (IABR 2026) in het najaar van 2026. De presentatie tijdens de IABR is het begin van een langer traject. Het model dat wordt ontwikkeld, brengt vier domeinen samen die in wijken onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn: sociaal en zorg, mobiliteit, energie, hittestress en biodiversiteit.
Stap voor stap wordt zo een aanpak gebouwd die recht doet aan de complexiteit van het leven in een wijk.
Verbinding als kompas
Wat deze middag in De Kas van de Diaconie vooral duidelijk maakte, is dat de energietransitie niet slaagt als ze niet rechtvaardig is. En dat rechtvaardigheid begint bij verbinding: tussen beleidsterreinen die te lang in gescheiden silo’s opereren, tussen kennis en praktijk, tussen professionals en bewoners, tussen hoofd en hart.
Platform Energiebewustzijn en Nieuw Wij laten zien dat die verbinding mogelijk is. Niet door grote woorden, maar door samen aan tafel te gaan zitten, elkaars perspectieven serieus te nemen en van daaruit te bouwen aan oplossingen die de hele mens en de hele wijk meenemen.
Energie is, zoals Platform Energiebewustzijn vaker benadrukt, als de lucht die we inademen, onzichtbaar, van levensbelang, en pas echt gemist als het er niet meer is. De uitdaging is om die onzichtbaarheid te doorbreken en energie opnieuw te zien als een gedeeld goed dat met zorg en rechtvaardigheid verdeeld moet worden. Op deze 25 maart werd daarvoor een belangrijk fundament gelegd.
