Prof. Paul Post neemt op 1 november na 25 jaar de leerstoel Ritual Studies te hebben bekleed aan Tilburg University afscheid. ‘Ik heb theologie gestudeerd in Utrecht, met specialisme vroegchristelijke kunst en was altijd geïnteresseerd in de materiële kant van rituele kunst en de volkscultuur. In mijn rede wil ik de dynamiek, de transformatie van rituelen in kaart brengen en analyseren. Nieuwe rituelen ontstaan bijna nooit zomaar uit het niets, maar zijn herbestemmingen van bestaande elementen.’

Post houdt een pleidooi voor een nieuw, vanuit Brazilië geïntroduceerde begrip van recasting, dat letterlijk omgieten betekent ter verduidelijking van rituelen. Religie en ritueel voegen zich creatief in nieuwe vormen in nieuwe contexten. Zo kunnen bijvoorbeeld lokale (voorouder) cultussen vermengd worden met religieuze katholieke liturgie. Zo verwijst hij naar de multifunctionele vroegere kloostercomplexen, die ook fungeerden als ontmoetingsplaatsen, musea en bibliotheken. Die functies zien we nu weer terug in de recasting van overbodig geworden kerken.

Lef nodig bij herbestemming kerken

Bij de herbestemming van kerken kijken hoeders van cultureel erfgoed mee, maar zij zijn eerder blij met de vestiging van de Jumbo in een kerk in Helmond, dan met de recasting van bijvoorbeeld van de St Petrus-kerk in Vught (DePetrus). Deze laatste is nu omgebouwd tot bibliotheek, ontmoetingsruimte, theater, museum, wereldwinkel en café/restaurant.

“Er is voor goede recasting lef nodig, maar daar moet wel ruimte voor worden gemaakt”, vindt Post. “Je kunt ook van een heel nieuw concept of idee uitgaan. Mijn visie is, ga uit van een recasting perspectief, beantwoord de vraag hoe we in onze cultuur sacrale zones creëren, wat voor mensen nu ‘heilig’ is en geef dat een plek. Recasting kan meerdere vormen tegelijkertijd hebben, zo kunnen kerken functioneren als dagkapel, plaats voor ontmoetingen, bezinning, voor vergaderingen en tentoonstellingen. Laat een oude kerk vooral een centrum zijn waar je altijd in en uit kunt lopen.”

Tattoos van gemummificeerde ijsman Ötzi

Zo lang er mensen zijn, zijn er rituelen, stelt Post en blijven die riten in transformatie. Prehistorische vondsten tonen dat aan. Recent onderzoek van de gemummificeerde ijsman Ötzi, wees uit dat hij tattoos had op plaatsen waar wetenschappers artrose vermoeden. Post: ‘Alle rituelen zijn uiteindelijk bezweringen tegen het uitbannen van het kwaad. Natuurlijk hebben rituelen ook een verbindende en verwerkende functie. Maar als je een laag dieper graaft, stuit je op die elementaire behoefte.’

Prof. Paul Post neemt op 1 november afscheid in de aula van de universiteit van Tilburg, om 16.15 uur. De afscheidsrede is getiteld: Recasting ritual.

Logo-Personen

Redactie Nieuw Wij

Heeft u ook een nieuwstip? Of wilt u zelf publiceren? Laat het ons weten. Contactpagina.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.