De eeuwenoude traditie van kruisweg lopen op weg naar Pasen is geherinterpreteerd door zeven Nederlandse en zeven internationale kunstenaars met uiteenlopende achtergronden. Het thema is kunst-passie-compassie-gerechtigheid verbonden met het water dat door de aderen van onze hoofdstad loopt, Troubled Waters. De werken raken aan een aantal grote vraagstukken van onze tijd: milieu, migratie, internationale (slaven)handel, extremisme maar ook eenzaamheid en verbondenheid met elkaar.

Met deze hedendaagse kunstpelgrimage willen we de bezoekers uitdagen een meditatieve tocht af te leggen waarin bezinning en inkeer voorop staan. Tegelijkertijd wordt op deze route juist door de confrontatie met de heftigheid van de stad ook tot bewogenheid aangezet. De weg van Jezus was immers ten diepste een antwoord op de vraag: kan de wereld mij wat schelen? De statiegang is dan ook niet een exclusief kerkelijk gebeuren, zoals vanouds gebruikelijk in Europa, maar een Via Dolorosa langs veertien zowel seculiere als religieuze locaties in de binnenstad, waar bezielde kunst wordt getoond die wortelt in christelijke maar ook andere inspiratiebronnen.

guler

Een van de kunstwerken speciaal ontworpen voor Art Stations of the Cross, is een site-responsieve installatie van kunstenaar Güler Ates, in de grachtenkamer van de Onze Lieve Vrouwekerk op de Keizersgracht in Amsterdam.

Güler groeide op in de mystieke traditie van het oosten van Turkije, een smeltkroes van de christelijke, islamitische, yezidische, Assryrisch-Orthodoxe en alevische culturen en tradities. Zij woont en werkt in Londen.

Deze eenmalige installatie heet Water no longer dances with light. De titel refereert aan de zee, tegenwoordig vaak de achtergrond van traumatische verhalen van immigranten die uitzonderlijke risico’s nemen om een veiliger plaats te bereiken.

Maandenlang verzamelde de kunstenaar de reiservaringen van vele ontheemden. Zij schonk deze mensen tijd en aandacht en luisterde naar hun ingrijpende relaas. De verhalen over een ‘tussentijd’ vullen in allerlei talen in een golvende beweging het grachtenkamertje van deze katholieke kerk. Het gebruikte lettertype doet denken aan oeroude codices, waarin de grote verhalen van de westerse cultuurgeschiedenis bewaard zijn gebleven.

Het vertrek is volledig bedekt met een stortvloed aan woorden. Het brengt sommige bezoekers letterlijk uit balans. Velen gaan even zitten om de overweldigende indrukken beter te kunnen verwerken.

foto-Martin-Waalboer

De vloedgolf van gedichten en kronieken (deels ook vertaald in een boekje te lezen) is her en der onderbroken met een foto van een gesluierde vrouw, gefotografeerd in dit gebedshuis dat ook de Syrische Orthodox Kerk van Amsterdam is (zij noemen haar de Moeder Godskerk). In het oeuvre van de kunstenaar vormt deze figuur een enigmatisch middelpunt, een plaats waar oost en west elkaar ontmoeten.

Een sluier voorkomt typering omdat ze bedekt, tegelijkertijd onthult ze ook veel. Ze komt in veel culturen voor, denk aan de sari, de boerka of de bruidssluier in de westerse cultuur. Cultuurhistorisch gezien duidde de sluier vaak op een hogere rang in de maatschappij. Maar ze refereert ook aan hoe bijvoorbeeld Maria door de eeuwen heen is verbeeld in de westerse kunstgeschiedenis.

In deze hedendaagse kunstpelgrimage neemt dit kunstwerk de plaats van statie zes in: ‘Veronica droogt het aangezicht van Jezus af’. Veronica is in de statiegang de vrouw die Jezus helpt vol te houden. Zij confronteert ons met een klassieke vraag: in wie investeren wij vanuit de overtuiging dat zij verschil kunnen maken in deze wereld? Wie mag op ons leunen omdat wij geloven dat ze bijzonder zijn, in staat tot grote daden?

Güler Ates heeft vriendschappen gesloten met ontheemden. Zij investeerde in hun verhalen en creëerde een gemeenschappelijk kunstwerk van deze geschiedenissen. De ontmoetingen waren bijzonder bemoedigend voor alle aanwezigen (als curator was ik er soms bij) en de contacten gaan door. Relaties bouwen doet ertoe.

Deze mysterieuze figuur zou voor Veronica kunnen staan of voor de vrouw aan wie deze kerk gewijd is, maar ook voor een ontmoeting tussen de oosterse en de westerse cultuur. Verschillende interpretaties zijn mogelijk.

Maar in alle gevallen opent zij een raam naar een andere werkelijkheid, waar de stortvloed aan woorden wegebt, sereniteit en heiligheid de boventoon voeren en alle culturen het altaar naderen verwelkomd door een veilige en vertrouwde omhelzing van licht.

Voor meer informatie over ‘Art Stations of the Cross’: klik hier.

Verder lezen?

Dat kan natuurlijk. U kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
anikopas

Anikó Ouweneel

Cultuurhistoricus

Curator Anikó Ouweneel is cultuurhistoricus en tentoonstellingsmaker.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.