Sinds 1993 versieren de beeldend kunstenaars Berend Strik en Hans van Houwelingen de hoofdzaal van poppodium Paradiso met glas-in-loodramen. Het langlopende project heet ‘Moderne Moraal’, een knipoog naar de geschiedenis van de Vrije Gemeente die ooit in het gebouw kerkte. Periodiek wordt er een nieuw raam gemaakt, dat zinspeelt op actuele morele discussies. Zo was er een raam over het homohuwelijk, het eerste gekloonde schaap, de positie van de vrouw en euthanasie. Het nieuwste raam, dat deze maand onthuld wordt, noemen de kunstenaars ‘Het Beloofde Land’. Enkele duizenden stukjes glas verbeelden een overvolle boot met migranten.

Lezing Jonathan Holslag

Na een inleiding door Hans van Houwelingen geeft Jonathan Holslag een lezing, waarmee hij de discussie rondom het glas-in-loodraam wil aanzwengelen. Op dat gebied is hij internationaal een bekend opiniemaker. Holslag doceert ‘internationale politiek’ aan de Vrije Universiteit Brussel en andere universiteiten, adviseert als vicevoorzitter de Europese Commissie, en schrijft voor uiteenlopende dagbladen. Zijn meest recente boek, Vrede en oorlog (2018), maakt in de Brusselse burelen veel los. Daarin behandelt hij de wereldgeschiedenis van internationale (migratie)politiek tussen de IJzertijd en vandaag. Welke lessen leert de geschiedenis ons over het omgaan met migratiestromen en -problemen? In hoeverre hebben gevoelens van bedreiging te maken met migratie? Deze vragen, die in de lezing centraal staan, kaartte Thijs Broer aan in een interview met Holslag voor Vrij Nederland. De stellingnames van deze politicus geven stof tot nadenken.

Hekken bouwen?

“In Europa wordt nu geroepen dat het afgelopen moet zijn met de migratie”, zegt Holslag in gesprek met Thijs Broer, “dat we hekken moeten bouwen omdat de migranten onze banen komen afpakken. Maar met ons totaal onverantwoorde en decadente koopgedrag dragen we zelf bij aan de migratiecrisis van morgen. Afgelopen jaar was ik in Mali. Het was schrijnend wat ik daar zag. Het schaarse water wordt er opgeslorpt door enorme katoenplantages om ónze honger naar goedkoop textiel te stillen. De boeren die van hun velden worden verdreven, kunnen nergens naartoe. Dat worden de klimaatvluchtelingen van de komende decennia.”

Jonathan-Holslag
Beeld door: Nieuw W!J

Populisten moeten lef hebben

Dat mensen op “populisten als Thierry Baudet en Filip Dewinter” stemmen, is een kwaaltje waar ons “verdomd cosumentisme en onze hebzucht” aan ten grondslag liggen. “We geven onze miljarden liever uit aan ‘made in China’ dan aan onze eigen industrie, omdat we al decennia verwachten dat alles wat in de winkel ligt bijna gratis is. Als je zelf van 1600 euro per maand moet rondkomen met zzp-klusjes en moet concurreren met goedkope arbeidskrachten die via malafide uitzendbureautjes worden geïmporteerd uit Oost-Europese landen, dan begrijp ik wel dat je boos bent en van ellende een keer op populisten gaat stemmen als Geert Wilders of Thierry Baudet.” Echte patriotten, meent Holslag, zouden het lef moeten hebben om consumenten op hun verantwoordelijkheid te wijzen en kansen moeten scheppen voor mensen die nauwelijks een kans krijgen. “Maar daar doen populisten helemaal niets aan.” Populisten leggen de schuld volledig bij immigranten, maar de echte vijand zijn we zelf, wil Holslag maar zeggen. “Wij zijn het die onze cultuur kapotmaken. We klagen over de desintegratie van de samenleving, maar we zijn het zelf die niet meer naar de gezellige dorpskroegjes of de buurtwinkeltjes gaan maar naar de Starbucks en winkelketens als de Primark en de Action die hun hele inventaris uit Bangladesh of China halen.”
Holslag maakt overigens ook korte metten met de handelspolitiek van “zogenaamde liberalen” als Mark Rutte en Guy Verhofstadt. “Zij doen alsof ze liberaal zijn, maar intussen negeren ze hun liberale principes om een aantal Europese multinationals meer winst te laten draaien, terwijl er van die winst nauwelijks nog iets terugvloeit naar de Europese landen zelf. Ik vind dat heel kwalijk.”

De vicevoorzitter van de Europese Commissie vindt het de hoogste tijd voor een “nieuwe industriële revolutie” in Europa, waarbij de overheid grootschalig investeert in onderwijs en duurzame ontwikkeling. “En we zullen de markt veel meer moeten inrichten op grond van de waarden die we belangrijk vinden, ook voor buitenlandse bedrijven die hier zaken willen doen.”

Europe
Beeld door: Pixabay

Zonder zelfrespect zijn wij zwak

Dat Europese problemen veroorzaakt worden door ‘de ander’ zit tussen onze oren, vertelt Jonathan Holslag aan Thijs Broer. Europa respecteert zichzelf niet genoeg en verzwakt haar politieke, financiële en culturele positie daardoor. “We pompen we elk jaar ook honderden miljarden euro’s in autoritaire regimes die nu met ons eigen geld onze invloed bedreigen. We hebben onze eigen tegenstanders rijk gemaakt, van China tot Saoedi-Arabië. China verdient jaarlijks 185 miljard euro aan het handelsoverschot met Europa. Dat geld wordt gebruikt om de invloed van het Chinese autoritaire regime in de wereld te versterken. De Russen moderniseren hun krijgsmacht met de miljarden die ze verdienen met de olie- en gastoevoer naar Europa. En de Golfstaten worden al decennia slapend rijk met de olie die ze aan het Westen verkopen, waardoor ze Jemen kapot kunnen schieten en religieus fundamentalisme naar het Westen kunnen exporteren. De afgelopen dertig jaar hebben we onze rivalen zelf de middelen gegeven om economisch te groeien en de macht van ons over te nemen.” Volgens Holslag moeten we aan autoritaire landen wat mensenrechten betreft. “Het is bizar dat we van migranten eisen dat ze zich aanpassen aan onze normen en waarden, maar dat we multinationals als Huawei, het Chinese staatsbedrijf, volledig hun gang laten gaan. We moeten durven zeggen: je komt er niet in met je containers en je investeringen als je onze principes niet naleeft.”

Dát is vooruitgang
Het mag Europa niet alleen gaan om materiële vooruitgang, maar ook om zelfontplooiing, saamhorigheid en respect, wil Holstag zijn collega’s bij de Europese Commissie en zijn studenten voorhouden. De sociale en ecologische grenzen van materiële vooruitgang en behoeften zijn nu in zicht.
We moeten onze productie daarom niet outsourcen overzee, maar zelf organiseren op een duurzame manier, “met respect voor onze waarden, zodat zoveel mogelijk mensen erin kunnen delen. Dát is vooruitgang”.

Praktisch

Presentatie ‘Het Beloofde Land’. Zondag 23 juni, vanaf 10:30 uur, € 10,50. Paradiso, Weteringschans 6. Amsterdam. Info, kaarten: Paradiso.nl

Verder lezen?

Dat kan natuurlijk. U kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Logo-Personen

Redactie Nieuw Wij

Heeft u ook een nieuwstip? Of wilt u zelf publiceren? Laat het ons weten. Contactpagina.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.