“Onze intentie was om voor deze bundel auteurs van verschillende pluimage, met de meest uiteenlopende opvattingen, uit te nodigen. Van salafisten tot islamisten, van imams tot islamitische feministen, van islamcritici tot ex-moslims, en van links tot rechts: allen zouden de ruimte krijgen om in deze bundel hun eigen kijk te geven op het islamdebat in Nederland,” zo schrijven Geling en De Ruiter in de inleiding van het boek dat bij uitgeverij Parthenon inmiddels online staat.

Grote variëteit

Het boek gaat nadrukkelijk niet zozeer over islam in Nederland, zo stellen beide redacteuren en auteurs, “maar vooral over het debat over die islam in Nederland, over hoe er in Nederland in de media, politiek en wetenschap is geschreven, gesproken en gedebatteerd over dit onderwerp. De uiteindelijke bedoeling was dat al deze bijdragen een boek zou opleveren waarin vanuit verschillende kanten (kritisch) gereflecteerd wordt op dit debat.”

boekcover islamdebat

Ondanks het ontbreken van de cruciale stem van moslima’s, is in de bundel qua posities wel een grote variëteit te vinden. Naast auteurs die erom bekend staan ‘de islam’ vooral en voortdurend als gevaarlijk neer te zetten (zoals Afshin Ellian en Carel Brendel) zijn er ook auteurs die vooral wijzen op de gevaren van moslimhaat, islamofobie en het afbrokkelen van grondrechten die hiermee gepaard gaan, zoals Walter Palm doet in zijn bijdrage.

Positie en keuzes van vrouwen

Toen deze week de vooraankondiging van het boek gepubliceerd werd, inclusief de boekcover met vijftien auteursnamen, viel het ontbreken van vooraanstaande vrouwelijke auteurs die zich positief-kritisch verhouden tot de islam, snel op. Zeker omdat het debat over de islam in Nederland vaak ook focust op de positie en keuzes van vrouwen.

“Wij hadden als doel verschillende scholen van denken in het islamdebat bij elkaar te brengen. Dat is maar heel beperkt gelukt omdat, met name vanuit linkerzijde en islamitische hoek, er weerstand bestaat tegen het met (centrum-)rechtse islamkritische denkers in een boek te verschijnen, wat ook een van de redenen is waarom het aantal vrouwelijke deelnemers aan deze bundel beperkt is.”

Andere ontwikkeling

Misschien bedoelen Geling en De Ruiter het niet zo, maar met deze woorden ligt de suggestie op de loer dat de aangezochte auteurs die niet wilden meewerken aan het boek, het nu onmogelijk maken om het debat een stap verder te brengen. De mensen van de ‘linkse moskee’ blijven liever in de eigen bubbel, precies zoals ‘islamofoob rechts’ dat doet. Het zo noodzakelijk geachte debat komt hierdoor maar niet van de grond.

Ik wil deze suggestie bestrijden, want hoe noodzakelijk is het debat eigenlijk? Welke problemen worden er nu daadwerkelijk mee opgelost? Waarschijnlijk speelt vooral een andere ontwikkeling een rol. Steeds meer Nederlanders hebben genoeg van dit ‘debat’ en de frames die daarin dominant zijn. Bijvoorbeeld het frame dat religieuze en culturele diversiteit per definitie een probleem is. En ook dat ‘de islam’ als monolithisch blok bestaat en gelijk staat aan fundamentalisme. Kortom: de islam wordt geframed als het probleem waarover we moeten debatteren.

Kakafonie of religiekritiek?

Of het nog wat wordt met het Islamdebat? In mijn waarneming is dit ‘debat’ vooral een kakafonie, nauw verbonden met populisme. Het is maar heel beperkt een vruchtbaar debat en werkt vooral angst en polarisatie in de hand. Het vermeende ‘debat’ zal daarom vroeg of laat een zachte dood sterven. Progressieve vrouwen lopen daarin voorop door zich niet van de wijs te laten brengen en hun eigen koers te varen. Dat blijkt nu.

Religiekritiek zal in de volle breedte blijven bestaan en ook bepaalde vormen van de islam onder kritiek blijven stellen. Zo hoort dat in een open en democratische rechtsstaat. Maar dan zonder de huidige fixatie op uitsluitend de islam, vaak gevoed door xenofobie, religiestress of politiek opportunisme. Tegelijk zullen vernieuwende varianten van islam zich verder evolueren en steeds meer een natuurlijk onderdeel worden van de open en veelkleurige Nederlandse samenleving.

U kunt gratis verder lezen

Klik deze melding weg via het kruisje. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Theo Brand-2

Theo Brand

Verslaggever Zingeving

Theo Brand werkt bij Nieuw Wij als verslaggever Zingeving. Spiritualiteit en geloof zijn belangrijk voor hem, met ruimte voor vragen, …
Profiel-pagina
Al 4 reacties — praat mee.