Wat doe je met religieuze gebouwen die moeilijk overeind te houden zijn, omdat de slinkende geloofsgemeenschap het onderhoud niet kan betalen? Kun je van crisis een kans maken? Ruim 185 deskundigen op het gebied van religieus erfgoed – wetenschappers, erfgoedspecialisten, beleidsmakers en studenten – wisselen daarover tussen 19-21 juni van gedachten in Groningen. In de Remonstrantse kerk en de Der Aa-kerk staan zestig presentaties geprogrammeerd over thema’s als meervoudig gebruik van religieuze locaties, immaterieel erfgoed, erfgoed van antisemitisme en musealisering van religie.
De urgentie om te bedenken hoe je religieus erfgoed slim kunt inzetten, wordt wereldbreed gevoeld: tot de conferentiepartners behoren het Centrum voor Religie en Erfgoed (Rijksuniversiteit Groningen), de Europese organisatie Future for Religious Heritage, het International Network for Interreligious Research and Education (INIRE), en universiteiten uit Europa, de Verenigde Staten en het Midden-Oosten.

De conferentie heeft als (opmerkelijk?) uitgangspunt dat erfgoed moet worden ‘ingezet’ als verbindend element in multiculturele samenlevingen. De vraag is dan hoe erfgoed kan worden vormgegeven en beleefd door cultureel diverse bevolkingsgroepen.

Nederland

Volgens Lieke Wijnia, medeorganisator als curator bij Museum Catharijneconvent (Utrecht), heeft de Nederlandse overheid inmiddels begrepen dat ‘religie’ niet zal verdwijnen maar een rol blijft spelen. In het Nederlands Dagblad zegt ze: “Een oude kerk is onderdeel geworden van een leefomgeving, en mensen ervaren die dus ook als een onderdeel van hun eigen geschiedenis. Ook wanneer ze zelf geen deel uitmaakten van de kerkgemeenschap.” Todd Weir, directeur van het Centrum voor Religie en Erfgoed, is het roerend met Wijnia eens: “Terwijl kerkgemeenschappen kleiner en grijzer zijn geworden, neemt de betrokkenheid bij kerkgebouwen van mensen búíten de kerkgemeenschap toe. Hun ongemak bij de kerk verdwijnt.”
En daar moeten gemeenten iets mee, vinden deze deelnemers aan de erfgoedtop. Wijnia: “Ze kunnen niet zomaar zeggen: de instituties regelen het zelf wel, en als dat niet lukt: pech.”

Alle geloven

Vorig jaar lanceerde minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) het Kerkenvisies Programma, waarin staat dat gemeenten álle kerkgebouwen in samenhang moeten bezien: van alle tijden, van alle geloven, monumentaal en niet-monumentaal. In mei dit jaar verscheen daarover een nieuwe publicatie. Wijnia vindt in dat opzicht de campagne van Museum Catharijneconvent, Het Grootste Museum van Nederland, een mooi voorbeeld. Elf kerken en twee synagogen proberen daarbij hun kunst en geschiedenis breder toegankelijk te maken, juist ook voor mensen die niet in een kerk komen. Wijnia: “Vanuit de gedachte: waarom zou je in het buitenland wél mooie kerken bezoeken, en in je eigen land niet?”

library-2544159_1280
Beeld door: Pixabay

Soms krijgt een religieus gebouw een andere bestemming om het voor sloop of verbouwing te behoeden. Neem de boekhandels ‘Waanders in de Broeren’ in Zwolle of ‘Dominicanen’ in Maastricht, die in kerken zijn gehuisvest. Volgens Weir is het overigens niet aan wetenschappers om te bepalen wat je met een religieus gebouw moet doen. De conferentie is vooral een uitwisseling van best practices.

Kinderen

Ook kinderen moeten kunnen meepraten over de toekomst van religieus erfgoed, vond de organisatie. Zo’n 60 bovenbouwleerlingen van drie scholen hebben daarom tijdens de conferentie hun eigen programma, met workshops over identiteit, religie en grafcultuur.

Hoe vertaal je erfgoed naar een publiek dat zich niet verbonden voelt met een specifieke religieuze tradities? En hoe kun je dat veranderen? Kunstenaar Nicola Green uit Londen vertelt hoe ze met kunst begrip voor en tussen religies stimuleert. Imam Abdullah Antelpi van Duke University in de VS spreekt over de relatie tussen moslimgemeenschappen en Europees erfgoed; kunnen moslims iets met lege kerken? Dimphy Scheurs van het Museum Catharijneconvent vertelt iets over het belang van religieuze feesten, voor iedereen.

Bronnen: nd.nl, rug.nl, erfgoedstem.nl

Verder lezen?

Dat kan natuurlijk. U kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Logo-Personen

Redactie Nieuw Wij

Heeft u ook een nieuwstip? Of wilt u zelf publiceren? Laat het ons weten. Contactpagina.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.