Waar sta jij pal voor en waarom?
Ik sta pal voor het recht op een effectieve toegang tot een onafhankelijke nationale en internationale rechter.
Het behoud van die van de regerende en uitvoerende macht onafhankelijke rechtspraak is een absolute voorwaarde voor het behoud van de rechtstaat en daarmee het voorkomen van de zich steeds meer voordoende inbreuken op fundamentele mensenrechten door steeds meer autocratische regiems.
Fundamenteel is het behoud van en controle op de nakoming van de in de Grondwet en Mensenrechtenverdragen (zoals het VN-verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten (Bupo) en het Europese Verdrag inzake de Rechten van de Mens (EVRM) vastgelegde fundamentele mensenrechten.
Voor een kwalitatief voldoende rechtshulp vanuit mijn beroep van advocaat migratierecht zijn deze waarborgen onmisbaar, voor iedere burger trouwens zeker ook. Steeds meer blijken die rechten te kunnen worden geschonden zonder dat die schendingen worden veroordeeld en ‘rechtgezet’.
Essentieel is mijns inziens de politieke impasse in de praktijk van de Verenigde Naties: het vetorecht van de leden van de Veiligheidsraad blokkeert elke poging tot het afdwingen van nakoming van eerder in Verdragen en overeenkomsten vastgelegde rechten.
Het voor mij meest schrijnende en tot wereldwijd schreien leidende voorbeeld van de miskenning van de uit internationale afspraken voortvloeiende rechten is de steeds verder doorgevoerde schending van de afspraken in 1948/1949 tot stichting van de staat Israël en toekenning aan het Palestijnse volk van een eigen staat in het resterende grondgebied van het voormalige Palestina ter compensatie voor het afnemen van een deel van het oorspronkelijke grondgebied van de Palestijnen.
Dit is zeker niet de enige schending van internationale afspraken die Israël – evenals andere lidstaten zoals de Verenigde Staten! – hardnekkig en tegen rechtelijke uitspraken en statelijke kritiek in steeds weer en meer praktiseert.
Inspireert iemand of iets je daartoe? Welke waarden spelen hierin een rol?
Dat ik mij als advocaat na mijn stageperiode juist op het vreemdelingenrecht ben gaan toeleggen werd veroorzaakt door een eerste ontmoeting in het politiebureau met de dienstdoende rechercheur. Deze vertelde mij dat de twee Zweedse hashbezitters, die ik rechtshulp probeerde te verlenen in het kader van de strafzaak, naar Zweden zouden worden uitgewezen.
Op mijn vraag op welke grond die uitzetting gebaseerd was wees hij op twee portkleurige boeken achter hem, die hij vreemdelingencirculaire noemde.
Daar in was alles wat de rechtspositie van in Nederland verblijvende vreemdelingen betreft beschreven, onder meer ook de redenen die de uitzetting van deze twee Zweden zouden rechtvaardigen, zelfs noodzakelijk zouden maken.
Op mijn vraag hoe die regelgeving dan wel luidde, antwoordde hij dat hij daar “helaas” geen mededeling over kon doen, omdat die regelgeving als “ambtelijk geheim” was gekwalificeerd. Daar moest en zou ik een eind aan maken besloot ik en in de daar op volgende jaren wist ik de Vreemdelingencirculaire via een aanhoudend offensief tijdens zittingen bij de bestuursrechter in eerste en hoogste instantie te laten publiceren in een losbladige editie met abonnement op de steeds maar weer verschijnende aanvullende en wijzigende regelgeving.
Daarmee werd het binnen de Ministeries van Justitie en Buitenlandse Zaken aan de beleidsmedewerkers gedicteerde specifieke beleidstoepasssing direct kenbaar voor de advocaat en rechter en daarmee vatbaar voor gefundeerde kritiek in geval van schending van eerder tot stand gekomen internationale dwingende rechtsregels en jurisprudentie van de nationale bestuursrechters in eerste instantie en beroep en de uitspraken van de Europese en VN-gerechtshoven.
Illustratief voor het belang van een effectief opererende rechtshulp en rechtspraak is de dankzij die remedie door de rechter teruggedraaide recente poging van Justitie om de ambtsberichten van Buitenlandse zaken over de veiligheid in de landen van herkomst van in Nederland verblijvende asielzoekers en vluchtelingen niet meer te publiceren, maar geheim te houden.
Mijn motivatie om mij juist in het vreemdelingenrecht te gaan specialiseren, werd ingegeven door het zich in dat rechtsgebied veelvuldig manifesterende fenomeen van onvoldoende gecontroleerd machtsmisbruik.
Mijn inspiratie werd ingegeven door A.I. Nee: niet door de toen nog niet uitgevonden Artificial Intelligence, maar door Amnesty International, opgericht door de Londense advocaat Peter Benenson die op 28 mei 1961 – ik was toen op één dag na 18 jaar – een artikel ‘The Forgotten Prisoners’ in The Observer schreef, en kort daarna besloot tot oprichting van Amnesty International.
In mijn levensgeschiedenis is als extra en misschien wel nog meer bepalende factor de erg autoritaire opvoeding die mijn vader mij meende te moeten geven. Zijn wil was wet en de vraag naar het waarom van concrete aanwijzingen, geboden en verboden werd steevast door hem beantwoord met het adagium “omdat ik het zeg, later zul je wel begrijpen waarom ik dit zo zei!”
Vechten tegen autoritaire regelgeving en praktijken en meedenken en werken aan oplossingen ten bate van deze categorie van rechthebbende maar in de praktijk rechteloos lijkende rechtzoekenden was en is voor mij een van de effectieve geneesmiddelen geweest om meer evenwichtige en volwassen aan het maatschappelijk verkeer te kunnen gaan deelnemen. Mijn favoriete literatuur vond ik al heel vroeg in Kafka’s meesterwerk ‘Het Proces’.
Hoe laat jij dit zien?
Ik ben nu 82 jaar, sinds 2018 geen advocaat meer en op bescheiden schaal als immigration lawyer actief op het gebied van het vreemdelingenrecht. Ik behandel nog zaken van mensen die vastgelopen zijn in het systeem en voor wie ik – gevoed en gesterkt in mijn meer dan 50-jarige praktijkuitoefening op dit gebied – creatieve oplossingen probeer te laten uitmonden in verblijfsaanvaarding door de Nederlandse Staat. Daarbij is de beslissing van de rechter meestal hard nodig!
Aan de kant staan en alleen maar stilzwijgend verontwaardigd toekijken naar de rechteloosheid van de slachtoffers van dictatoriale beleidsvoering en machtsuitoefening kan ik niet. Met een eigen geschilderd bord met de tekst:
“ De onafhankelijke advocaat en rechter zijn essentieel
voor handhaving van de rechtsstaat”
nam ik al twee maal deel aan de demonstraties op de Dam in Amsterdam tegen fascisme en discriminatie en trok ik met mijn vriendin mee aan de rode lijn op het Malieveld in Den Haag en vorige week deden wij nog mee aan de “sit-in actie” in het Groningse NS-station.
In mijn werkzame bestaan was ik altijd bezig met het bevorderen van kennis over en toepassing van het fundamentele recht op toegang tot die onafhankelijke rechter en via die rechter bereiken van een rechtvaardige behandeling van mensen, die uitgebuit werden of wier rechtspositie wezenlijk aangetast werd.
Onder meer via het ontwikkelen en geven van cursussen over het vreemdelingen- en asielrecht, eerst aan enkele leden van de Alkmaarse Balie, daarna bij de Stichting Opleidingen Sociaal Recht in Utrecht, het schrijven van modellen voor de rechtspraktijk in het vreemdelingenrecht, mijn lidmaatschap van de Juridische Commissie van Vluchtelingenwerk (later Commissie Asiel genoemd) en de Adviescommissie vreemdelingenrecht van de Nederlandse Orde van Advocaten, het actief deelnemen aan de bijeenkomsten in Europa van het European Legal Network on Asylum (ELENA) deed ik wat ik kon om de rechtshulp voor asielzoekers en andere “reguliere” vreemdelingen zoveel mogelijk uit te breiden en te faciliteren.
Via de oprichting van de Stichting Eurasyl en de door mij vanuit die stichting ingezette EURASYL-jusbus en een kort geding tegen de Staat kon de aanvankelijk ontbrekende rechtshulp in de Asielzoekerscentra worden afgedwongen.
Inmiddels wordt al jarenlang de sociale rechtshulp, waaronder meer specifiek zeker ook de asieladvocatuur, steeds minder gefaciliteerd, beter gezegd: stelselmatig uitgekleed.
Ik hoop dat de huidige generatie van jonge juristen het vak van asieladvocaat zal kunnen blijven kiezen en tegen de klippen op blijven klimmen om het recht van elk mens op een menswaardig bestaan zonder vrees voor vervolging of onmenselijke bejegening te helpen in standhouden of terug te brengen.
Wat is er mooier dan het delen van de vreugde met de cliënt over het geslaagde gevecht tegen – zich nogal eens als Don Quichottaans onmenselijke windmolens voordoende – machtige tegenstanders?
Wat zorgt ervoor dat je het volhoudt?
Zoals gezegd: ik ben niet meer actief als advocaat in het vluchtelingenrecht. Daarvoor is het bijhouden – en mee helpen creëren! – van de nationale en internationale jurisprudentie een veeleisende voorwaarde, waar aan ik in deze levensfase niet meer kan voldoen., Dat is jammer, want het vak is uitermate belangrijk en erg bevredigend, niet alleen voor de client, die tijdens de asielprocedure in de voor hem/.haar meest kwetsbare fase van het leven verkeert, maar ook voor de advocaat, die de zin van het leven dagelijks ervaart en de essentie er van uitdraagt.
Wel adviseer en procedeer ik als immigration lawyer nog op het gebied van het reguliere vreemdelingenrecht waarbij ik vooral probeer vreemdelingen met ogenschijnlijk ‘kansloze’ zaken aan een verblijfsvergunning of een gecombineerde vergunning tot verblijf en arbeid (GVVA) te helpen.
Daarbij is de tijd en energie verspillend protocollenmolen van het UWV in diens hoedanigheid van adviseur van de IND in zaken over een werkvergunning uitermate hinderlijk en contraproductief voor de oplossing van de structurele tekorten op de Nederlandse arbeidsmarkt waar het onder meer de horeca, de bouw en gezondheidszorg betreft.
Mijn motivatie blijft voortkomen uit mijn afschuw tegen het veelal ongecontroleerde machtsmisbruik door de bezittende klasse tegen de “non haves”.
Ik ervaar deze activiteiten als een voor mij erg zinvolle invulling van een essentieel aspect van het nog resterende deel van mijn leven. Zolang mijn fysieke gesteldheid en psyché dat mogelijk blijven maken zal ik op deze manier actief proberen te blijven.
