Waar sta jij pal voor en waarom?
Zowel rechtvaardigheid als gelijkwaardigheid in het dagelijkse leven vind ik ontzettend belangrijk. Voor mij betekent dit dat ieder mens het recht heeft om gezien te worden in zijn of haar volledige zijn, los van stereotypes en culturele clichés. Zolang bepaalde gemeenschappen vooral worden gereduceerd tot en geassocieerd worden met zogenaamde grappen, eten of functies, is er geen sprake van echte gelijkwaardigheid.
Ongelijkheid is er ook in subtiele vorm en zit verschuilt in wat niet wordt verteld. Bijvoorbeeld welke geschiedenissen leren we wel en welke niet. Wie er als vanzelfsprekend als “Nederlander” wordt gezien en wie steeds opnieuw moet uitleggen waar hij of zij “echt” vandaan komt. Onrecht zit niet alleen in harde uitsluiting, maar ook in structurele onzichtbaarheid.
Vanuit persoonlijke ervaring heeft het zich in het verleden geuit in de schaamte om anders te zijn, jezelf verloochenen om erbij te horen. Niemand zou zichzelf te hoeven ontkennen om geaccepteerd te worden.
Rechtvaardigheid betekent voor mij dat we ruimte maken voor verhalen die te lang onder een tapijt zijn geveegd. Het is belangrijk dat we erkennen dat de geschiedenis van Nederland niet compleet is zonder de verhalen van migranten en hun kinderen. We moeten bereid zijn om te luisteren, ook wanneer dat ongemakkelijk is.
Inspireert iemand of iets je daartoe? Welke waarden spelen hierin een rol?
Mijn ouders kwamen in de jaren zeventig naar Nederland. Ze lieten hun vertrouwde wereld achter en begonnen opnieuw in een land waarvan ze de taal niet spraken en de cultuur niet kenden. Ze klaagden niet en ze werkten hard, vaak in stilte.
In die stilte zag ik twee dingen tegelijk: enorme kracht en een diep gevoel van ongelijkheid. Wie ziet dat harde werken? Wie erkent wat er is opgegeven?
Misschien is het juist dat wat ontbreekt, wat mij het meest heeft gevormd. De Chinese gemeenschap maakt al meer dan een eeuw deel uit van Nederland, en toch komen die verhalen nauwelijks terug in ons collectieve geheugen. Alsof ze er wel zijn, maar niet echt meetellen. Die structurele onzichtbaarheid voelt voor mij als een kwestie van rechtvaardigheid. Als je niet wordt gezien, word je ook niet erkend, onbekend maakt onbemind.
Wat mij daarin richting geeft, zijn waarden als menselijkheid en empathie, maar ook verantwoordelijkheid en moed. De moed om kwetsbaarheid te zijn. De moed om gesprekken aan te gaan die schuren. Gelijkwaardigheid vraagt meer dan goede bedoelingen. Het vraagt om zelfonderzoek en om de bereidheid om naar het grotere systeem te kijken waar we allemaal onderdeel van zijn; zodat niemand zichzelf hoeft te verkleinen om ergens bij te mogen horen. Dat erkenning geen gunst is die je moet verdienen, maar iets is waar je recht op hebt.
Hoe laat jij dit zien?
Het kookboek Maancake & Jasmijn heb ik samen met Maria Lam geschreven. Hierin staan honderd recepten en persoonlijke verhalen van Chinees-Nederlandse moeders vastgelegd — vrouwen die vaak onzichtbaar blijven, maar aan de basis staan van hele families en gemeenschappen. Het boek is een ode aan hun kracht en doorzettingsvermogen.
Met Stichting Meer dan Babi Pangang creëren we ruimte voor verhalen uit de Chinese, Indische en Indonesische gemeenschappen, met als doel om te humaniseren in plaats van te reduceren. De documentaire Meer dan Babi Pangang is daar een verlengde van: een persoonlijke zoektocht die tegelijkertijd een collectieve geschiedenis blootlegt.
Ook in mijn werk bij Waag Futurelab — een instituut dat zich inzet voor een open, eerlijke en inclusieve samenleving — zoeken we steeds naar manieren om technologie, cultuur en maatschappij met elkaar te verbinden, en kritisch te kijken naar wie er wel en niet wordt meegenomen in dominante systemen.
Wil je wat veranderen, en zo ja: wat?
Ik wil dat we in Nederland anders leren kijken naar onze eigen geschiedenis. Dat we erkennen dat die geschiedenis niet eenduidig of homogeen is, maar bestaat uit vele parallelle verhalen. Dat “Nederlandse geschiedenis” ook de geschiedenis is van migranten, van gemeenschappen die vaak alleen zichtbaar zijn wanneer ze economisch nut hebben, maar cultureel en menselijk worden genegeerd.
Ik hoop bij te dragen aan een verschuiving waarin representatie niet langer een bijzaak is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van hoe we onszelf als samenleving begrijpen. Waarin jonge mensen zichzelf kunnen herkennen in verhalen, zonder schaamte.
Wat zorgt ervoor dat je het volhoudt?
Na het afronden van de film voelde het als het ontluchten van een snelkookpan. Het zit in kleine verschuivingen, in het besef dat rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid continue in beweging zijn en dat ik daaraan een steentje aan bijdraag.
Ik realiseer me dat het er een lange weg is en dat verandering langzaam gaat, met heel veel vallen en vaak met moeite om op te staan. Wellicht is het niet alleen vanuit strijdlust maar juist ook vanuit overtuiging en een gevoel van verantwoordelijkheid.
Meer Dan Babi Pangang draait vanaf nu in de bioscoop.
