“Ik groeide op in een huis vol verhalen. Mijn oma zong Ladino-liederen, oude Joods-Spaanse melodieën die generaties lang mondeling zijn doorgegeven. Van haar leerde ik dat muziek herinnering is. In één lied leeft een hele wereld: liefde, migratie, verlangen, verlies en hoop.
Mijn eigen muziek ademt die erfenis, maar is nooit nostalgisch. Ik weef eeuwenoude motieven samen met eigentijdse thema’s, over gender, identiteit, migratie en vrijheid. Ik wil laten horen dat traditie niet iets is om in een vitrine te zetten. Die leeft alleen als we haar blijven aanraken.”
Waar sta jij pal voor en waarom?
Ik sta voor verbinding. Niet in slogans, maar in stilte.
Op het podium zie ik hoe mensen van totaal verschillende achtergronden naast elkaar zitten, eerst wat gespannen, en dan langzaam samen ademhalen. En als ik begin te zingen, zie ik iets gebeuren. Grenzen lossen op. De muziek maakt van een zaal vol vreemden een gemeenschap.
Daar sta ik voor: dat moment waarop we elkaar herkennen zonder woorden. Dat is waar muziek voor bedoeld is.
De laatste tijd ben ik bezig met een uitdagend project: een Nina Simone tribute album, waarvoor ik momenteel een crowdfundingcampagne voer.
Het project betekent heel veel voor me. Toen ik kind was, was ik een enorme nerd, en mijn enige toevlucht was muziek. Maar mijn ouders hielden er niet van dat ik muzikant wilde worden en deden alles wat ze konden om dat te voorkomen. Dus mijn vrijheid was beperkt. Ik moest werken om mijn pianolessen te betalen, en later ook mijn trombonelessen; oefenen wanneer mijn ouders aan het werk waren zodat niemand me hoorde spelen; en stiekem van school wegglippen om in plaats daarvan naar de muziekschool te gaan!
En toen ontdekte ik Nina Simone op mijn vijftiende! Ze heeft me geleerd wat het is om vrij te zijn in kunst. Ze was elegant, fel, en compromisloos. En dat resoneert met mijn eigen levensverhaal.
Met dit album wil ik haar muziek eren, maar ook dat gevoel van bevrijding delen. Vrijheid is geen vanzelfsprekendheid, het is een keuze die je elke dag opnieuw maakt. Je laat jezelf vrij zijn. Niemand anders zou het voor jou doen. Wie het project wil steunen, kan dat doen via nanimusic.com/support.
Inspireert iemand of iets je daartoe? Welke waarden spelen hierin een rol?
Ik word niet alleen geïnspireerd door mensen, maar vooral door ideeën die tot me komen. Ik geloof dat we co-existeren met inspiratie, dat ideeën door ons geboren worden, omdat we meewerken met iets groters. In dat samenspel tussen de wereld van inspiratie en de tastbare wereld ontstaat muziek.
De liederen zelf houden me geïnspireerd. Ze dragen een belofte in zich dat er overal magie te vinden is, als je maar luistert. Die magie is de reden dat ik blijf creëren, omdat elke melodie een klein wonder is dat zich wil laten horen.
Ik geloof ook echt in de kracht van je eigen verhaal: het verhaal dat je jezelf vertelt over wie je bent. Er zijn meestal twee soorten verhalen: Sommige mensen hebben een heldenverhaal: ze zien zichzelf als iemand die obstakels overwint met hard werken, doorzettingsvermogen en vastberadenheid. Anderen leven met een slachtofferverhaal: ze voelen zich vaak machteloos, denken dat het leven hen overkomt, en geven anderen de schuld van hun problemen in plaats van naar binnen te kijken.
Het is belangrijk om elke dag even stil te staan en jezelf af te vragen: Welk verhaal vertel ik mezelf vandaag? Ben ik het slachtoffer in mijn eigen verhaal, of de held? En als het het eerste is… hoe kan ik het script beginnen te veranderen?
Hoe laat jij dit zien in je werk?
In mijn concerten bied ik een ontsnapping aan naar een fantastische wereld, maar die wereld weerspiegelt die onze. Ik suggereer antwoorden op dagelijkse vragen, en spiegel oeroude thema’s zoals gender, migratie, en vrouwelijke kracht.
Mensen zeggen vaak dat ze alles begrijpen, ook zonder dezelfde taal te spreken. Dat ontroert me. Het herinnert me eraan dat muziek onze diepste emoties rechtstreeks aanspreekt, zonder woorden.
Ik voel me diep geraakt dat ik dat mag meemaken, dat ik soms een brug mag zijn tussen mensen en dat ze in mijn muziek iets van zichzelf herkennen.
Op 29 november organiseer ik in de Posthoornkerk in Amsterdam het festival Ladino in Mokum, een dag vol muziek, ontmoeting en kennisdeling. Het wordt een feest van verbinding, met een concert, een meezing workshop waar mensen ook aan het optreden kunnen deelnemen, en een lezing over de geschiedenis en betekenis van Ladino muziek in onze tijd. Iedereen is welkom. Tickets zijn online verkrijgbaar.
Wil je iets veranderen in de wereld?
Ik wil laten zien dat erfgoed geen verleden tijd is. Traditie leeft niet door conservatie, maar door transformatie. Ik zie mijn werk als een brug tussen eeuwenoude liederen en de vragen van vandaag.
Soms zeggen mensen na een concert: ‘Ik kom niet uit jouw traditie, maar ik voel mijn verhaal in het jouwe.’ En dan denk ik: precies daar gaat het om. We hoeven niet uit dezelfde geschiedenis te komen om elkaars menselijkheid te herkennen. Muziek is de plek waar die herkenning gebeurt.
Wat zorgt ervoor dat je het volhoudt?
Na elk concert zijn er momenten van stilte, een blik, een glimlach, soms een traan. Iemand zegt: ‘Ik verstond geen woord, maar ik voelde alles.’ Dat raakt me telkens opnieuw.
Ik twijfel niet of het zin heeft: de reizen, het werk, de inspanning. Elke ontmoeting, elke stilte na de laatste noot bevestigt het opnieuw. Want in die momenten voel ik: muziek herinnert ons eraan hoe het is om mens te zijn.
Muziek is voor mij niet alleen klank, maar ook stilte. Het leert ons om naar elkaar te luisteren, zoals we in een arrangement ruimte maken voor alle instrumenten – want anders wordt het chaos. Wie muziek begrijpt, begrijpt ook dialoog. Omdat luisteren daar begint: in aandacht, in stilte, in de ruimte die we elkaar geven.
Beluister Nani Vazana op Spotify.
