Komt er ooit een dag dat seks niet meer een gevoelig thema is in de samenleving?

Dino Suhonic: “Ja, maar seksualiteit zit diep in ons systeem. Het hoort bij onze privacy, iets wat intiem is, en daarom is het niet eenvoudig bespreekbaar. Het begint al met het feit dat we er met onze ouders toch niet zo makkelijk over kunnen praten. Het is in huis een taboe en dat nemen we dan ook mee in ons gesprek met andere mensen. Gelukkig leven we in andere tijden en dan kan je vooral op internet meer zaken tegenkomen. Dat zegt overigens nog niets over de openheid, die we in de samenleving zouden moeten hebben om dit soort onderwerpen te bespreken.”

Bij veel mensen bestaat het idee dat seksualiteit alleen bij religieuzen een gevoelig thema is. Wat is jouw ervaring?

“Uit de geschiedenis kunnen we afleiden dat bij alle maatschappijen, in alle gemeenschappen, discussies bestaan over seksualiteit. Denk aan Freud, die zei dat seks evenals geweld een oerdrift is. Die oerdriften staan op gespannen voet met onze sociale rol in de samenleving en daarom moet het onderdrukt worden. Jung schreef dat het juist goed is als mensen in de samenleving hun verlangens kunnen uiten, als een soort spirituele ontwikkeling. Jung gebruikte daarbij het voorbeeld van Afrikaanse stammen, waarin de jongens naakt verleidingen moesten weerstaan van vrouwen. Als ze geen erectie kregen, zouden ze dus ‘man’ genoeg zijn om een goed soldaat te worden of een sterke rol te vervullen in de gemeenschap. Binnen het hindoeïsme bestaan in de tempels vele beelden waarin wordt seks geoefend, omdat het orgasme de goddelijke inspiratie kan aanwakkeren. Seksualiteit is onderdeel van het religieuze en niet-religieuze leven van mensen, in al onze verschijningsvormen.”

Dat klopt, maar we kunnen niet ontkennen dat religie en seksualiteit in de beeldvorming geen natuurlijke bedpartners zijn.

“De seksuele regulatie heeft binnen religies inderdaad een vorm bereikt waar je niet om heen kunt. Als je kijkt naar de monotheïstische religies zie je met name in het christendom veel restricties op het gebied van seksualiteit. Het condoomgebruik is nog steeds een gevoelig thema, omdat het procreatie in de weg staat. Binnen de islam zijn seksualiteit en erotiek toegestaan binnen het huwelijk, daarbuiten is het lastiger. Daarentegen zie ik in sommige landen, zoals in Spanje of Zuid-Amerikaanse landen, die overwegend katholiek zijn, dat het openstellen van homohuwelijken mogelijk is. Het lukt dan om dat binnen de religieuze beleving vorm te geven.

Ik gebruik overigens niet het homohuwelijk als ultiem voorbeeld van seksuele vrijheid, maar meer als symbolisch voorbeeld om te laten zien dat religie en seksualiteit niet tegenstrijdig met elkaar zijn. Mijn ervaring is wel dat als ik in gesprek ga over het thema seksualiteit binnen moslimgemeenschappen dat er wel obstakels zijn in het gesprek. Maar ik gebruik bewust het woord ‘gemeenschappen’ omdat er meerdere lagen zijn, meerdere groeperingen en subgroepen binnen die islamitische gemeenschappen zijn. In zijn algemeenheid is er moeite om te praten over thema’s van seksualiteit en gender-gelijkheid en daar moeten we eerlijk over zijn.”

Klopt het veel uitgesproken beeld dat de islam ‘achterloopt’ bij de Europese samenleving als het gaat over seks, erotiek en homorechten?

“Ik houd niet van het woord ‘achterlopen’ en ook niet van het woord ‘de islam. Die woorden zeggen niet zoveel. Binnen moslimgemeenschappen, tegenwoordig en in het verleden, bestaan vele verschillende visies. Ik heb boeken van oriëntalisten gelezen, die de Arabische wereld uit de Middeleeuwen omschreven als ‘losbandig deel van de wereld’. Het was ‘de hel op aarde’, omdat erotiek en seksualiteit gevierd werden en homoseksualiteit een openlijke liefdesvorm was. Dat zie je bijvoorbeeld terug in de schilderkunst en poëzie. Misschien was het meer voor de elite van toen, maar toch is dat een onderdeel van de samenleving.

Als je zegt dat ‘de islam’ achterloop, sluit je veel groepen en mensen uit, die juist het tegendeel bewijzen en een progressieve houding hebben. ‘Progressief’ is dan geen waardeoordeel. Je hebt vele moslims, geleerden en imams, die open en eerlijk over seks in het algemeen kunnen praten. Thema’s, zoals besnijdenis en seks buiten het huwelijk, worden op een andere manier besproken. De discussie gaat niet meer alleen over wat wel of niet mag. Daarom zal ik niet spreken over achterlopen of voorlopen, progressief of conservatief. Het gaat om de discussie en het bespreekbaar maken van pijnpunten.”

 

Als je zegt dat ‘de islam’ achterloop, sluit je veel groepen en mensen uit, die juist het tegendeel bewijzen en een progressieve houding hebben.

Hoe veranderen de seksuele omgangsvormen op basis van nieuwe media?

“Die veranderen zeker. Dat kan ik goed zien bij mijn leerlingen. De relaties beginnen en eindigen op Whatsapp. De eerste, zeer intieme ervaringen en prikkels gebeuren dan via Snapchat, er worden profielen gemaakt door 15 of 16 jarige leerlingen op Tinder, terwijl men weet dat het niet helemaal volgens de regels is. Door de openheid van het internet kunnen jongeren veel makkelijker praten over seksualiteit, in tegenstelling tot de vorige generatie. Het nadeel is dat veel mensen, die de nieuwe media gebruiken om iemand te leren kennen, of dat ze seksdates hebben, nieuwe codes en nieuwe zinnen gebruiken. Veel directer en concreter. De romantiek verdwijnt en je merkt dat de contacten tussen mensen oppervlakkiger worden. Apps, zoals Tinder en Grinder zijn gericht op het lichamelijke, terwijl seksualiteit veel meer is dan dat.”

Je bent zelf actief voor emancipatie van LHBT’ers met Stichting Maruf. Wie of wat mis je in jouw strijd of streven?

“Ik mis allianties. Ik mis vrouwen in deze strijd van bevrijding en emancipatie, waarin je je plekje moet kunnen vinden in de samenleving. De eerste bondgenoten zijn vrouwen, die zich proberen te ontworstelen of ontwortelen uit de patriarchale en masculiene structuren, die samenlevingsbreed de norm zijn. De strijd van vrouwen lijkt namelijk op de strijd van LHBT’ers en die zin geloof ik dat we veel meer met elkaar kunnen optrekken. Want de kern van het probleem is onze visie op masculiniteit. Ik geloof dat het vooral een modern fenomeen is en niet zozeer toe te schrijven aan traditionele waarden.

Ik vind juist dat in vele lagen van onze oude gemeenschappen ruimte was voor diversiteit en het is juist een modern fenomeen om de mannelijkheid en de vrouwelijkheid strikter te definiëren. Zelfs mannen moeten hard knokken om te voldoen aan een bedacht beeld van mannen. Dus niet alleen maar LHBT’ers zijn daar slachtoffer van, maar ook heteroseksuele mannen en dan wordt het een probleem. Die hetero mannen zijn ook mijn gewenste bondgenoten. We doorbreken dan in gezamenlijkheid de beelden die ons inperken.”

Hoe moet de samenleving er in 2050 uitzien?

“Op de eerste plaats dat iedereen gezond is en dat we ongeacht onze religieuze achtergrond en seksuele identiteit goed met elkaar kunnen omgaan. Ik denk dat we moeten beseffen dat de verschillen en seksualiteit in zijn algemeenheid gevierd moet worden. We hebben dan echt niet gelijk grote, losgeslagen orgies, iets waar de meeste mensen bang voor zijn. Als we het gesprek uit de taboesfeer halen, kunnen we juist die vastgeroeste omgangsvormen tussen mannen en vrouwen loslaten. We kunnen het toneelspel achter ons laten en prioriteit geven aan belangrijker zaken.

Vervolgens kunnen we een duurzamer toekomst voor onze kinderen scheppen, letterlijk overleven op aarde, geen oorlogen meer voeren, en streven naar harmonie. De wereld is kleiner geworden en alles wordt dichterbij beleefd. Ik denk dat we terug moeten naar waarmee we als mensheid begonnen zijn, en dat is in gezamenlijkheid optrekken om de obstakels die we ervaren aan te pakken.”

Dino Suhonic

Dino Suhonic

Directeur van Stichting Maruf

Dino Suhonic is queer moslim en publiceert over diverse gender-gerelateerde vraagstukken. Hij is directeur van Stichting Maruf, het …
Profiel-pagina
Enis-DNW (2)

Enis Odaci

Zakelijk leider en Programmaleider Communicatie

Als Zakelijker leider en als Programmaleider Communicatie liggen zijn hoofdtaken op het gebied van het doorontwikkelen van de organisatie …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.