“In levensverhalen worden de echte thema’s concreet”

Hoe is het thema levensverhalen op jouw weg gekomen?

“Ik ben altijd wel met vragen van zingeving bezig geweest en heb ook de zinloosheid van de dingen ervaren. Ik herken daarin wat socioloog Hartmut Rosa beschrijft: dat we leven in tijden van versnelling, waarin doelmatigheid en productiviteit uitermate belangrijk zijn. De keerzijde daarvan is echter vervreemding en afstomping. Ook in de organisaties waar ik werk aan ontwikkeling, vitaliteit en leiderschap zie ik dat terug: mensen haken af, verliezen verbinding met de zin en betekenis van het werk, en met elkaar.”

“Verhalen zijn een mooie manier om die verbinding te herstellen. Door het persoonlijke verhaal van iemand als aanvliegroute te nemen worden abstracte begrippen en waarden heel levend en invoelbaar. Ik heb zelf katholieke roots, ben niet meer belijdend, maar beschouw mezelf als een religieus persoon die gelooft dat er meer is tussen hemel en aarde dan wij als mens kunnen waarnemen. Ik ben geboeid en op zoek naar het mysterie van het zijn, zoals filosoof Martin Buber dat uitdrukt.”

Wat komt er in jouw analyse van de herinneringen die mensen kiezen met name naar voren?

“Ik vond het boeiend om te zien dat christenen, moslims en niet religieuze mensen soms dezelfde verhalen vertellen, maar die op een andere manier duiden. Ze plakken een ander label op dat mysterie van het zijn. Opvallend is bovendien dat geen van de mensen die hun herinnering met mij deelden het had over geld, werk of succes in het leven. Daarnaast zijn het niet alleen maar positieve momenten die mensen kiezen: er zijn ook verhalen waarin sprake is van pijn, verlies en rouw. Voorbij die verschillen is er ook een duidelijke rode draad: zin ervaar je niet in jezelf, als een eilandje, maar in verbinding met anderen, het andere of het grote: met dat mysterie.”

“Dat sluit aan bij wat Hartmut Rosa zegt. Hij ziet de oplossing voor onze doorgedraaide wereld niet in het vertragen, in een lager levenstempo, maar in wat hij resonantie noemt. Resonantie is de doorleefde afstemming op de ander en de wereld om ons heen. Resonantie behoeft een verwonderende houding, waarin je je laat raken door de wereld om je heen, en daar vervolgens een antwoord op geeft. Het is een moment van authentieke ontmoeting, waardoor jouw perspectief op het leven wordt verruimd. Door mijn onderzoek ben ik gaan inzien hoe belangrijk die authentieke ontmoeting is. Levensverhalen kunnen de aanzet zijn tot dergelijke ontmoetingen, die in het dagelijkse leven moeilijker te bereiken zijn.”