Wat fascineert u toch zo aan de Koran?

“Ik kwam er een aantal jaren geleden achter dat ik de Koran als boek helemaal niet kende, en dat het tot mijn verbazing heel veel overeenkomsten heeft met de Bijbel. Ik gaf destijds cursussen en dacht dat er vast wel een boek zou zijn dat over die overeenkomsten gaat. Dat bleek er niet te zijn, dus toen ben ik dat zelf gaan schrijven. De Koran is in het Westen erg achtergesteld vergeleken met de Bijbel. Bedenk maar: tot 1968 stond het zelfs nog op de index van het Vaticaan! Ik ben niet gelovig, maar als filosoof vind ik het fascinerend dat de drie religies veel verwevenheid hebben. De Koran kun je lezen als een hervertelling van de Bijbel vanuit compassie, ofwel barmhartigheid. In het Oude Testament vind je ook uitspraken over barmhartigheid, vaak hetzelfde als wat je in de Koran kunt lezen. Jodendom, christendom en islam zijn eigenlijk drie broers, dus als die ruzie krijgen is het een soort broedertwist. In de Koran staat: wie een mens vermoordt, vermoordt de hele mensheid. Dat is een verwijzing naar een uitspraak van de joodse Hoge Raad. Intussen gaat de onderlinge broedermoord gewoon door.”

De laatste maanden was u regelmatig in het nieuws vanwege de rechtszaak tegen Geert Wilders. Waarom heeft u hier zich hier zo mee beziggehouden?

“Het irriteert mij dat er zoveel onzin over ons heen wordt gegoten. Wilders zegt dingen die in flagrante strijd zijn met de teksten. In de open brieven over de zaak, waar ik initiator van was, gaan wij dan ook in op de feiten. Wilders knipt een halve zin uit de Koran zodat het lijkt dat moslims altijd maar ongelovigen moeten vermoorden. Maar wat er staat is een stukje oorlogsrecht: het doden moet juist stoppen zodra men in een oorlog de overhand heeft, dan moet men de tegenstander vastbinden om hem na de oorlog vrij te laten. Dat stamt uit de 7e en 8e eeuw en is eigenlijk briljant. Nu is het recht van krijgsgevangenen algemeen aanvaard. ”

Wat vindt u ervan dat de zaak tegen Wilders opnieuw gedaan moet worden?

“Daar heb ik geen mening over, juridische zaken zijn mijn terrein niet. Mijn expertise gaat over de Koran en de Bijbel. Wat er met deze uitspraak gebeurt, is ook niet het aller interessants. Ik bestudeer hele oude boeken en vind het wel heel leuk dat er nu zoveel aandacht voor de inhoud daarvan is. Om even een paar voorbeelden te noemen: homo’s moeten volgens de Koran helemaal niet worden gestenigd. Het verhaal van Lot waarnaar verwezen word gaat over groepsverkrachting, niet over homoseksuele liefde. In de Bijbel staan die oproepen tot steniging wel, de extreme moslims die homo’s vermoorden verwijzen naar de Bijbel en zijn eigenlijk bijbelser dan joden en christenen. Met name gematigde moslims zijn nu keihard bezig met het uitzoeken van wat er nu eigenlijk echt in hun heilige teksten staat.” Vandaar dat mijn boeken Sharing Mary en Koran en Bijbel in Verhalen in de smaak vallen bij moslims.

Hoe gaan de komende jaren islamdebat eruit zien in Nederland?

“Een voorspelling daarover is moeilijk, want er is nauwelijks een ‘islamdebat’ in Nederland. Er zijn een aantal punten die steeds weer naar voren komen: het hoofddoekje, positie van de vrouw, homoseksualiteit en jihad. Het zijn de agendapunten van de islambashers. Moslims zijn met hele andere zaken bezig. Ik wil dat de discussie dieper gaat. Laat men zich eindelijk eens in de Koran gaan verdiepen, nu die zo centraal staat in het publieke debat. Moslims vinden het prachtig als je oprecht geïnteresseerd bent in de Koran. Op dit ogenblik gaat de strijd niet tussen islam en christendom. Ze gaat tussen extremistisch en gematigd. Gematigden uit alle drie religies en uit de seculiere hoek werken samen, terwijl extremisten elkaar bewust of onbewust de bal toespelen. Wilders neemt bijvoorbeeld veel over van de extremisten en luistert niet naar de gematigden, of dat nu moslims of christenen zijn.”

KB

Karen Armstrong, initiatiefneemster van de Charter for Compassion, gaf onlangs in Trouw aan wat ze verstaat onder compassie: “Compassie houdt in dat je afdaalt in je eigen hart, zoekt naar wat jou pijn doet en vervolgens dat je weigert die pijn onder welke omstandigheid dan ook een ander aan te doen. Dit vergt oefening, je wordt niet de Dalai Lama in één dag.” In hoeverre is compassie iets waar u zelf bewust mee bezig bent?

“Daar ben ik niet zo nadrukkelijk daarmee bezig, ik heb meer een intellectuele insteek. Intellectuele nieuwsgierigheid is mijn drijfveer. Maar een filosoof moet een objectieve kijk combineren met een invoelend vermogen. Om echt te begrijpen wat mijn islamitische collega’s beweegt, moet ik in hun huid kruipen. Pijn is er ook. Ik heb tijdens mijn onderzoek ontdekt dat harde denkbeelden van extremistische moslims soms eerder uit de Bijbel dan de Koran voortkomen. Omdat ik uit een bijbelse cultuur kom, doet dat pijn, die balk in je eigen ogen zien.”

Hoe weerspiegelt het thema compassie zich in Bijbel en Koran?

“Het is een centraal thema: dat we als mens soms de fout ingaan. Zie het verhaal van Kaïn en Abel. In de Bijbel vlucht de moordenaar weg, terwijl in de Koran een vogel naast het lichaam van zijn broer in de grond pikt. De moordenaar leert daardoor berouwvol zijn broer begraven. Qua barmhartigheid is dat eigenlijk een heel christelijk thema. Over de jongen van de Hofstadgroep die nu berouw toont wordt gezegd dat hij strafvermindering wil maar het gaat hem vooral om het leven na de dood. Door nu oprecht berouw te tonen zal hij van Allah strafvermindering krijgen en misschien toch nog het paradijs binnen kunnen gaan. Als moslims vriendelijk zijn tegen Wilders is dat een opdracht uit de Koran: ga een hoffelijke discussie aan, maar als je er echt niet uitkomt, loop dan verder en zeg ‘vrede’. De Koran is in die zin een heel praktisch boek.”

Hoe zouden we het thema compassie wat meer onder ‘gewone mensen’ kunnen brengen? Zou het initiatief van Karen Armstrong hierbij kunnen helpen?

“Compassie verspreiden door middel van verhalen vind ik een erg goed middel. We groeien op met verhalen, willen weten wat de plot is. Als je samen hetzelfde verhaal leest, is dat een soort compassie. In Haarlem komt er binnenkort een kerken- en moskeeëntocht, waar over het leven van Maria wordt gelezen uit Bijbel en Koran. Dat vind ik een mooi initiatief. We moeten niet altijd alleen maar debatteren, maar eens wat meer naar verhalen kijken. Ik heb Karen Armstrong een keer kunnen spreken. Zij vindt ook dat verhalen een goed uitgangspunt zijn om over compassie te praten. Barmhartigheid en compassie, dat is kijken naar anderen en je arm uitstrekken. Je moet er ook zelf iets voor doen, door te stellen: ik ga nu niet meer mijn gelijk proberen te halen, ik ga luisteren.”

U kunt gratis verder lezen

Klik deze melding weg via het kruisje. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Jan-Albert-Hootsen

Jan-Albert Hootsen

journalist, gespecialiseerd in Latijns Amerika

Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.