“Mijn moeder liet ik achter. Ze zat op de rand van het bed in mijn kamer. Ze dacht tot het laatste moment dat ik het lef niet had om te vertrekken. Maar ik ging wel.”

In de zomer van 2013 ontvlucht Hazem het kapot geslagen en onveilige Aleppo. “Op de kruising schiet een sluipschutter op een vrouw recht voor me. Ik kan haar niet redden, als ik stop om haar te helpen word ook ik een makkelijke prooi voor de schutter. Dus ik ga door, terwijl de tranen over mijn wangen rollen, voortgestuwd door de mensen achter me.”

Paniek

Hazem schreef zijn indrukwekkende vluchtverhaal onlangs voor NRC Handelsblad dat ook andere verhalen van hem publiceerde. “Van Aleppo vluchtte ik naar Istanbul waar ik twee jaar heb gewoond,” vertelt hij. “Homoseksuelen kunnen daar goed leven, maar homoseksuele vluchtelingen veel minder. Ik sprak de taal niet, mensen zagen me als iemand die er niet bij hoort. En een homoseksuele Syriër werd in het centrum van Istanbul vermoord. Ik moest verder.”

Zijn vluchtverhaal liegt er niet om: “Terwijl je in het gammele bootje zit, met een gat in het midden waardoor water naar boven komt, te midden van het gegil van kinderen en vrouwen, wens je even dat alles stopt, dat je leven hier eindigt. Op de bodem van de Egeïsche Zee, op weg naar Griekenland.”

We stikken bijna. De smokkelaar heeft ons hier niet op voorbereid. Je zit opeengepakt tussen de vluchtelingen in een hoek van de vrachtwagen.”

Weken later, vlak voor de grens met Oostenrijk, is hij in een volgepropte vrachtwagen beland. “We stikken bijna. De smokkelaar heeft ons hier niet op voorbereid. Je zit opeengepakt tussen de vluchtelingen in een hoek van de vrachtwagen, samen met de anderen heb je het gevoel de dood te trotseren.”

In Nederland belandt Hazem eerst in Zwolle, waar hij met vijfhonderd andere Syrische vluchtelingen in de IJsselhallen verblijft. “Dat voelde erg onveilig. De Syriërs zijn geen vreemden voor mij. Het waren mensen met wie ik was opgegroeid. Maar voor deze mensen was ik ook gevlucht, omdat ik bang was dat ze me om mijn geaardheid niet zouden accepteren en mij uiteindelijk vermoorden.”

Homo-paradijs

Dat onveilige gevoel blijkt niet uit de lucht gegrepen. Als hij langere tijd in een asielzoekerscentrum in Dronten verblijft, wordt hij geïntimideerd. “Mijn bed is ondergeplast door een kamergenoot. Ik droeg een regenboogarmbandje en mijn kamergenoot vroeg me dit af te doen. Als ik dat niet zou doen, dan zou me weleens even nemen. Uit angst heb ik het afgedaan.”

Ondernemers zien nieuwkomers als consument, drugsklant of seksobject. Amsterdam misbruikt homo-vluchtelingen.”

Na de asielprocedure met een gesprek waarin een IND-medewerker hem vraagt waarom Hazem ‘ervoor koos homoseksueel te zijn’, krijgt hij uiteindelijk een verblijfsstatus. “Dat gesprek heb ik als pijnlijk en intimiderend ervaren. Later begreep ik dat dit een standaard werkwijze is van de IND om te checken of vluchtelingen niet liegen over hun seksuele geaardheid.”

Met eindelijk een verblijfstatus op zak is het nog maar de vraag in welke woonplaats Hazem in Nederland terecht komt. Met medewerkers van het COA (Centraal orgaan Opvang Asielzoekers) voert hij gesprekken. “Als homoseksuele vluchteling word je meestal toegewezen aan een stad als Amsterdam. Maar ik wilde naar Zwolle en dat heb ik in de gesprekken telkens herhaald. Gelukkig heeft dat gewerkt en ben ik hier uiteindelijk ook terecht gekomen.”

IMG_2356
Hazem Darwiesh Beeld door: Theo Brand

Volgens Hazem belanden veel vluchtelingen met een homoseksuele geaardheid van de ene in de andere onvrijheid. “Vanuit de onderdrukking in hun moederland, lacht in Nederland hen de vermeende vrijheid tegemoet van de gay-bar, drugs, de xtc en de vrije seks. En de stad Amsterdam is in de beleving van velen zo’n beetje het homo-paradijs. Althans op het eerste gezicht. In feite buiten Nederlandse ondernemers deze nieuwkomers uit als consument, drugsklant of seksobject. Amsterdam misbruikt deze homo-vluchtelingen.”

Herinneringen

Hazem ziet het met lede ogen aan. “Dat is ook helemaal geen integratie,” zo vervolgt hij. “Een mens is veel meer dan alleen zijn seksuele geaardheid. Natuurlijk ben ik trots dat ik homo ben, het hoort bij mij. Maar tegelijk ben ik veel meer dan alleen mijn seksuele geaardheid. Ik ben niet naar Nederland gevlucht voor een leven in een gay-bar of ongebreidelde vrije seks. Juist omdat ik weet wat onderdrukking is, wil ik allereerst vooral mens kunnen zijn.”

Inmiddels werkt Hazem als redacteur bij de NTR in Hilversum en schrijft daar zowel in het Nederlands als in het Arabisch. Voor de NTR-website Net in Nederland verzorgt hij een wekelijkse column. “Het is een heel prettige plek om te werken en te kijken hoe ik me verder kan ontwikkelen als journalist. Ik krijg de ruimte en de tijd om de goede dingen te doen en mijn netwerk verder uit te bouwen,” zegt hij.

Ik voel me nu veel vrijer en daardoor word ik ook niet meer gevangen gehouden door negatieve oordelen over anderen.”

Ondanks de reisafstand blijft Hazem graag in Zwolle wonen. De Hanzestad heeft hij in zijn hart gesloten en de rivier de IJssel biedt hem inspiratie. “Wandelend of fietsend door Zwolle waan ik mezelf soms terug in de straten en parken van Aleppo. Juist de herinneringen uit mijn vroege jeugd komen weer naar boven. Dat was de veilige stad van voor de oorlog en ook van de tijd voordat ik ontdekte dat ik anders was en op mannen verliefd kon worden. Nu kan ik weer van Aleppo houden.”

“In mijn tienerjaren had ik juist heel andere gevoelens over Aleppo ontwikkeld. Het was een stad die voor mij, met mijn ontluikende homoseksuele gevoelens, helemaal niet veilig was en me juist onvoldoende ruimte bood om mezelf te zijn. Nu ik volledig vrij ben, komen juist die positieve herinneringen uit mijn vroege jeugd weer naar boven.”

Slecht gevoel

“Mijn grote zoektocht is de zoektocht naar veiligheid,” zegt Hazem. Voor het gesprek met Nieuw Wij zit hij in een ruimte van het Dominicanenklooster in Zwolle. “Ik hou van dit klooster omdat ik hier veilig ben. Telkens als ik hier binnenloop, voelt het alsof ik één van de kloosters van Aleppo betreed.”

Het gevoel van vrijheid, veiligheid en acceptatie maakt Hazem tot een ander mens, zo legt hij uit. “De laatste jaren dat ik in Syrië woonde had ik bijvoorbeeld een slecht gevoel over moslims, over vrouwen met hoofddoeken. Ik voel me nu veel vrijer en daardoor word ik ook niet meer gevangen gehouden door negatieve oordelen over anderen. Moslims, christenen en alle andere mensen… ze zijn bestemd voor het licht.”

Toen Hazem in 2017 in Zwolle een woning kreeg toegewezen, wilde hij naast de verplichte taalcursus ook vrijwilligerswerk gaan doen. “Ik koos ervoor om één dag per week in een woonzorgcentrum te helpen, en daarnaast twee dagen per week vrijwilligerswerk te doen in het Dominicanenklooster. Dat bleek een heel goede keuze.”

IMG_2351
De rust in de kloostertuin inspireert Hazem Darwiesh Beeld door: Theo Brand

In het klooster en de bijbehorende kerkelijke geloofsgemeenschap had Hazem veel contact met mensen. Hij voerde intensieve gesprekken met pater Wijbe Fransen. “Pater Wijbe opende mijn ogen. Hij heeft me geholpen om mezelf te accepteren en ook anderen te accepteren.”

“Maandenlang lazen pastor Wijbe en ik het verhaal van de apostel Paulus. Op een gegeven moment kreeg ik het gevoel: jij gaat op een dag het klooster in en komt er niet meer uit. Daar was ik even bang voor; dat wilde ik niet. Maar ik voelde ook dat dit klooster veel deuren in mijn hart opent. Veel van wat ik in Nederland probeer op te bouwen vindt in dit gebouw zijn fundament.”

Geen schaamte meer

“Pater Wijbe heeft zijn hart voor mij opengesteld op de eerste dag dat ik hem ontmoette. Hij bracht mij van de ene kant naar de andere, van de duisternis naar het licht. Hij nam mij bij de hand, tijdens al onze ontmoetingen, tijdens de gesprekken en het Bijbel lezen,” zegt Hazem.

In NRC Handelsblad was inmiddels zijn eerste artikel gepubliceerd. Over zijn ervaringen als homo in het asielzoekerscentrum. Op dat moment had hij met pater Wijbe nog niet over zijn seksuele geaardheid gesproken. “Ik voelde me er niet zo prettig bij. Want zouden de paters en de anderen in het klooster het artikel misschien hebben gelezen? Ik voelde me onzeker. En ook heel erg klein. Daarom bracht ik het ter sprake.”

Voor het eerst in mijn leven voelde ik me helemaal geaccepteerd. Deze ervaring is heel bepalend voor me geweest.”

“De reactie van pater Wijbe was ontwapenend. ‘Hier mag je jezelf zijn’, zei hij met een glimlach. Ik heb daardoor heel veel ruimte ervaren. Ruimte die ik steeds heb ervaren in de gesprekken met hem. Zo heeft mijn geloof me geholpen om mijzelf te accepteren.”

Met een gezelschap ging Hazem, georganiseerd vanuit het klooster, met een groepsreis mee naar Lourdes. Ook dat was een bijzondere ervaring voor hem. “Tijdens zo’n reis is iedereen open over zijn of haar pijn, verdriet, ziekte of onzekerheid. Er is vrijwel geen schaamte en veel openheid bij mensen. Toch twijfelde ik of ik moest vertellen over mijn seksuele geaardheid. Maar op advies van een pastor die mee was, heb ik er toch over verteld.”

“Ik kreeg ontzettend veel warme en bemoedigende reacties. Voor het eerst in mijn leven voelde ik me helemaal geaccepteerd. Deze ervaring is heel bepalend voor me geweest. Ik had geen schaamte meer en geen geheimen.”

Vrijheid

Inmiddels is Hazem getrouwd met zijn Syrische vriend die aanvankelijk in Groningen woonde en die een vergelijkbaar vluchtverhaal heeft. Nu wonen ze samen in Zwolle. “Elke zondag kan ik nu met mijn man hand-in-hand naar de Dominicanenkerk lopen, zonder dat ik me onveilig voel. Ja, de echte vrijheid zit van binnen.”

Verder lezen?

Dat kan natuurlijk. U kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Theo Brand-2

Theo Brand

Verslaggever Zingeving

Theo Brand werkt bij Nieuw Wij als verslaggever Zingeving. Spiritualiteit en geloof zijn belangrijk voor hem, met ruimte voor vragen, …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.