Rikko is theoloog en realiseerde zich al snel tijdens zijn studie dat hij buiten de kerk naar relevantie wilde zoeken met betrekking tot het verhaal van het christendom. Hij trekt veel op met activisten en kunstenaars en zette zich de afgelopen 15 jaar onder andere in voor vluchtelingen in Nederland en Europa. Hij is directeur van A World of Neighbours, een multi-religieus netwerk van mensen uit ongeveer twintig landen in Europa, die zich inzetten voor vluchtelingen. Joanne is kunstenaar en ontwerper en werkt op de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht als tutor en docent personal development bij de master interieurarchitectuur; een master die gaat over hoe de gebouwde omgeving van invloed is op het welzijn van mens en aarde. Een gesprek met hen beiden over hoop in een wereld vol geweld.
Rikko: “De aanslag van 7 oktober door Hamas en de daaropvolgende wraak van de Israëlische regering zorgde voor een diepe verdeeldheid tussen culturen en religies in Nederland en Europa. Op zoek naar licht in het duister, vond ik online het indrukwekkende verhaal van Maoz Inon, een Joodse Israëli wiens beide ouders waren vermoord op 7 oktober. Hij leidt samen met zijn Palestijnse vriend en collega Aziz Abu Sarah een groot vredescollectief. Aziz’ broer is gestorven na martelingen in een Israëlische cel. Naast Maoz en Aziz bleken er nog veel meer Joods-Palestijnse vredesinitiatieven actief in Palestina en Israël. Deze initiatieven zouden ons in Europa ook weer bij elkaar kunnen brengen, dacht ik.”
Joanne vult aan: “Maoz en zijn broer en zussen kwamen met een publieke boodschap na 7 oktober dat ze geen wraak wilden voor de moord op hun ouders. Met wraak zouden ze gelijk zijn aan Hamas. Maoz zei dat zijn ouders geen slachtoffers zouden zijn van de oorlog, maar dat zij juist slachtoffers zullen zijn van de vrede die nu moet beginnen. Maoz en zijn broer en zussen leven voor dit verhaal, juist vanwege het verlies van hun ouders. Maoz en Aziz reizen de hele wereld over. Onlangs droegen ze de Olympische vlam in Verona in Italië, sámen. Ze bezochten de Paus en spreken wereldleiders toe, maar spreken ook op scholen, in cafés en waar ze ook maar van invloed kunnen zijn.”
“Vrede is de verantwoordelijkheid van ons allemaal,” stelt Rikko. “Dat raakt diep aan mijn christelijke overtuiging, wat ik zie in Jezus van Nazareth, hoe hij opereerde. Hij begon een alternatieve samenleving binnen de bestaande samenleving. Ik zie deze activisten datzelfde doen; hier zit hoop, een inzet die we ook in Europa en hier in Nederland heel hard nodig hebben. Dus kwam ik op het idee van de pelgrimage. Een van de oudste en meest toegankelijke vormen van verzet en verbinding. Iedereen kan een stuk lopen, of een bed aanbieden, of het verhaal verspreiden. Net wat bij je past. En dat helemaal vanaf hier naar Jeruzalem, de stad die bedoeld is als symbool van vrede en recht.”
Dit plan werd realistischer toen Rikko eind 2024 de Jerusalem Way ontdekte, de ‘langste vredesroute ter wereld’. Deze pelgrimsroute lijkt op de Camino, maar loopt van verschillende steden in Europa naar Jeruzalem in plaats van naar Santiago. Initiatiefnemer van die route is de Oostenrijkse Johannes Aschauer. De Jerusalem Way werkte graag mee aan de Peacewalk.
Joanne: “Het kwam allemaal heel mooi samen. Toen wij Johannes benaderden, bleken de voorbereidingen in volle gang om ook Nederland toe te voegen aan de Jerusalem Way route. Tot die tijd begon de route pas in Duitsland.”
Rikko: “Toen werd het dus allemaal concreet en was natuurlijk de belangrijkste vraag wat dit voor ons betekende en vervolgens kwam Joanne met een lumineus idee.”
“Ja, want ik zag het niet zitten dat Rikko bezig zou zijn met het project van zijn leven, terwijl ik daar alleen zijdelings een onderdeel van zou zijn”, vertelt Joanne. Ik dacht: de enige manier waarop we dit kunnen doen is om met elkaar een sabbatical te nemen. Het houdt ons zo bezig dat dit misschien wel dé missie voor ons als gezin is. We vragen ons al langer af hoe je het beste je kinderen opvoedt in een wereld die steeds onzekerder wordt door klimaatverandering, militarisering en polarisatie. Het zijn lessen voor het leven als ze een jaar lang niet weten waar ze de volgende dag zullen slapen, met mensen optrekken uit allerlei culturen en een jaar lang bezig zijn met te ontdekken hoe vrede werkt op community-niveau.”
De Peacewalk begint op 31 januari 2026 al in Spanje, het Nederlandse startpunt is op 25 april in Amsterdam. Op 3 mei 2026 loopt de Walk vanaf Nijmegen Duitsland binnen.
“Dan gaan de kinderen weer naar school en wij gaan weer naar ons werk,” vervolgt Rikko. “Op 1 september 2026 komen verschillende routes, zowel uit Spanje, Nederland als uit Polen en Duitsland bij elkaar in Boedapest. Vanaf Boedapest lopen wij dan fulltime mee tot we begin mei 2027 in Jeruzalem aankomen. We lopen dan 20 kilometer per dag, 120 kilometer per week, vanaf Boedapest zou dat zo’n 4500 kilometer zijn. We overnachten in sportzalen, in moskeeën, kerken of bij mensen thuis. Er zijn mensen die de hele Walk willen gaan lopen, anderen sluiten voor een dag of een week aan. Uiteindelijk zal het steeds verder uitkristalliseren wie waar en hoeveel loopt. Liever duizend mensen die een week of twee weken meelopen, dan drie mensen die er anderhalf jaar aan wijden. Die beweging van zoeken naar wat vrede maken is en onze verantwoordelijkheid daarin, heeft juist een hele breedte nodig van heel diverse mensen.”
Er zit een spanningsveld tussen gerechtigheid en vrede. Onder het mom van vrede wordt soms onrecht toegedekt, maar wat is echte vrede? Dat is precies de vraag, zegt Rikko, om eens een jaar lang mee te gaan lopen. “In het voorjaar was ik op de Westbank en in Jeruzalem. Voor veel Palestijnen is het woord vrede al vloeken in zichzelf, want er kan geen vrede zijn tot er recht is gedaan. De Palestijnen zijn te vaak bedrogen en te vaak betekende vrede dat zij het onderspit delfden. Het is als met mensen die zo beschadigd zijn dat ze niet meer geloven in liefdesrelaties. Dus het woord zelf is zeer besmet geraakt en toch is vrede het verlangen van iedereen, van Joden en Palestijnen, en van iedereen langs die hele route van hier naar Jeruzalem. Het is belangrijk om de trauma’s aan alle kanten bloedserieus te nemen en te leren hoe andere vredesactivisten, waar dan ook ter wereld, de strijd voor vrede en recht aangingen. Als recht doen wraak wordt, dan is het wachten op de volgende oorlog. En vrede is ook niet een handtekening onder een overeenkomst tussen wereldleiders, dat vraagt veel en veel meer.”
Het initiatief van de Gaza Freedom Flotilla is ook een tocht van verzet. Rikko ziet een overeenkomst ten aanzien van de wanhoop, de frustratie en het verzet, maar hij ziet ook een verschil.
“De wanhoop van wat er gebeurt op de grond en de wanhoop over regeringen die echt niet in staat zijn om recht te creëren, herken ik. De mensen van de Flotilla-beweging komen in verzet, proberen iets te doorbreken. En dat is fantastisch en belangrijk; er moeten hulpgoederen Gaza bereiken, er moet vrede en vrijheid zijn voor Palestijnen. De Peacewalk is geïnspireerd door Palestijnen en Joden die geloven in een waardige toekomst voor iedereen – en dat overheden dat niet gaan brengen, tenzij er een zichtbaar, krachtig voorbeeld is dat samenleven wél kan. Vrede is de enige echt denkbare toekomst, zeggen de Israëlische en Palestijnse vredestichters. We gaan niet op weg om hen iets te vertellen of iets te eisen of te claimen, wat weten wij nou. We beseffen dat met al onze verdeeldheid hier, we iets te leren hebben van gelouterde vredesactivisten. En onderweg verzamelen we verhalen, want elk dorp, elke stad en elke streek kent wel mensen die zich ingezet hebben voor verbinding over grenzen en culturen heen; vredestichters. Er zijn zoveel plekken waar mensen aan de slag zijn gegaan om die andere manier van samenleven vorm te geven. Daar ligt volgens mij meer hoop dan bij autoriteiten die de benodigde verandering niet kunnen of niet willen brengen. En het zijn niet alleen Maoz en Aziz hè? We leren ondertussen Women Wage Peace en Women of the Sun kennen, Combatants for Peace en Parents Circle-Families Forum, the Third Alternative, Rabbi’s for Human Rights en talloze anderen. Zij laten zien dat verzet zonder geweld verdeeldheid kan overwinnen.”
Rikko refereert aan een quote van Augustinus. “Hoop, zegt deze kerkvader, heeft twee prachtige dochters, de ene heet woede, de ander moed. Woede over hoe de dingen zijn en de moed om te durven geloven dat dingen niet zullen blijven zoals ze zijn. Het is niet aan ons of wij dat zullen meemaken in onze generatie of dat er drie generaties na ons pas iets zal veranderen. We gaan op weg met de Peacewalk zonder dat we weten dat we de uitkomst er van zullen zien. Dat is niet per se optimistisch, maar het is wel hoopvol. Daarom ben ik ook zo geraakt door de wereld van de kunst waarin je iets maakt wat er nog niet is. In de hoop dat dat ook anderen zal raken en bij elkaar brengt.”
“Van andere mensen die lange tochten gemaakt hebben hoorden we dat dit soort routes een oefening zijn van leren omgaan met confrontaties, er is altijd wel een keer gedoe, met jezelf, met de ander, met kritiek van buiten en vast ook wel van binnen.” legt Rikko uit. “De Walk wordt voor iedereen een leerschool voor vrede, zowel voor mensen persoonlijk, als gezamenlijk als politiek. Heb er bijvoorbeeld maar eens vrede mee dat je een week niet kunt lopen van de blaren. En de weersinvloeden zullen ongetwijfeld van invloed zijn op hoe we ons zullen voelen.”
De vredesbewegingen in Israël en Palestina hebben toegezegd om aan de grens te staan als de pelgrims daar in 2027 aankomen en zullen zich dan aansluiten bij de Walk.
Rikko: “Alle support is nodig voor de vredesbeweging. Er wordt geïnvesteerd in wapens en macht, maar waar zijn de significante investeringen in vrede? De aankomst in Jeruzalem zal het einde zijn van de eerste fase van deze leerschool, daarna keert iedereen weer terug naar huis met een enorme rijkdom aan vredesverhalen om deze te blijven delen en elkaar te blijven inspireren. Uiteindelijk hoop ik dat we weer leren hoe het in onze eigen handen ligt om vrede te bouwen met onszelf, de gemeenschap, de politiek en de wereld. En zoveel mensen zijn hier al mee bezig, niet altijd zichtbaar maar ze zijn er wel. Daar kunnen we ons bij aansluiten.”
Iedereen is uitgenodigd om, op wat voor manier dan ook, mee te doen aan de Peacewalk – ongeacht religie, nationaliteit of achtergrond. “De één doet mee vanuit wanhoop, een ander uit hoop, een derde uit verdriet of gewoon omdat lopen ruimte geeft om te verbinden,“ zegt Rikko. “Of misschien leeft iemand met zijn vader in onmin en vraagt hem een weekje mee te lopen. We leven in een burn-out samenleving met elkaar. Eén van de beste remedies tegen burn-out is wandelen, dus we moeten ook als samenleving leren gewoon weer naast elkaar te lopen, te vertragen, uit die stress en die maalstroom van nieuws en meningen stappen om weer te weten waar we staan. Oorlog vaart wel bij een overstresste samenleving.”
Joanne: “Wij roepen mensen op om met ons mee te lopen. Maar faciliteren is net zo goed meedoen, dus we horen het ook graag als iemand langs de route een kerk of een moskee of een andere geschikte plek weet waar we kunnen overnachten of als iemand een evenement wil organiseren rondom de Peacewalk. Laten we al die plekken van vrede met elkaar verbinden.“
