Esmaa Alariarchi (38) is vooral bekend als een van de Meiden van Halal. Overdag werkt zij als docente Engels in het voortgezet onderwijs. Alariarchi is, in haar eigen woorden, “een echte Amsterdamse en een trotse moslima.” Het is duidelijk, ik spreek met iemand die vele werelden weet te combineren.

Hoe ben je betrokken geraakt bij Al Nisa?

“De vorige voorzitter was Leyla Çakir en zij vroeg mij en enkele vriendinnen af en toe om mee te doen met activiteiten, projecten en bijeenkomsten. Wanneer het uitkwam ging ik. Daarvoor had ik helemaal niet zoveel met Al Nisa.”

Hoe dat zo?

“Ik vond het in eerste instantie heel erg vanuit de vrouw gericht.”

Maar het heet toch Al Nisa – de vrouwen?

“I know, haha! Maar het lag er voor mij iets te dik bovenop. Mijn instelling is dat hoe langer je het over een onderwerp hebt, hoe meer uitgekauwd het is en dan moet het op een bepaald moment ook klaar zijn. Het moet dan vanuit de mens zelf komen. Wat ik toen zag is dat wanneer er in het algemeen bij civil society iets werd georganiseerd, steeds dezelfde mensen erop af kwamen. En dat waren ook weer mensen die een organisatie vertegenwoordigden.”

Een professionele dialoog dus…

“Juist. Ik had daar niet zoveel mee. Maar toen ik op uitnodiging eens een weekeinde lang leerde, onder leiding van Abdulwahid van Bommel, hoe ik vanuit een vrouwelijk oogpunt de Koran en de traditie kon bestuderen, leerde ik ook Al Nisa op een andere manier kennen.  Het heette: Islam en de Rechten van Vrouwen. Ik bleek verdieping en bezinning in interactievorm te zoeken.”

Bron: Al Nisa Bron: vimeo.com

Wat zorgde ervoor dat je toch je bent gaan inzetten voor Al Nisa?

“Vanaf het moment dat er campagnes werden gelanceerd raakte ik steeds meer geïnteresseerd in de organisatie. Denk bijvoorbeeld aan de postercampagne en de postzegelactie, waar een moslima met Oranje hoofddoek op een postzegel stond. Dat vond ik goed!”

Dus jij bent meer van het activisme?

“Ja, dat zeg je goed. Je hebt natuurlijk verschillende vormen van activisme, zoals het op de barricades willen staan, maar je hebt ook social media. Ik wilde meer naar buiten treden met Al Nisa, maar ik vond het nog belangrijker om de binnenkant beter te organiseren. Namens wie wilden wij spreken? Toen Leyla Çakir op een gegeven moment aangaf te willen stoppen als voorzitter, en ik als halve grap aangaf het wel te willen overnemen, kwam het gesprek op mijn visie op wat Al Nisa moest zijn.”

Wat is jouw visie?

“Ik wil iets minder traditioneel feminisme.”

Wel bijzonder, want emancipatie of moslimfeminisme is toch een speerpunt binnen de vrouwengemeenschap?

“Zeker, maar als je toen rolmodellen opzocht had je enerzijds de witte vrouw, die gestreden had voor haar vrijheid, en je had anderzijds de vrouwen van Opzij, die geen moslima met hoofddoek wilden aannemen. Als het woordje feminist zou betekenen dat ik tot die groepen zou behoren, dan was dat niet het soort emancipatie waar ik naar streefde. Als ik het vanuit het islamitisch oogpunt bekijk dan wordt in de Koran gesproken van “moslims”, mensen die geloven, en minder over de vrouw en de man. Dat trekt mij meer. Want als je iedereen mee hebt bereik je vanzelf meer.”

Al-Nisa1
Beeld door: Al Nisa

Zolang ik mij kan herinneren is er een islamdebat gaande in Nederland. De hoofddoek staat daar dan vaak symbool voor. Denk je dat wanneer jullie het 50-jarig jubileum vieren er nog steeds debat is over de hoofddoek?

“Nee. Want bij Al Nisa hebben wij het er al niet meer over. Er zijn diverse moslimvrouwen: met een mantelpak, met een politiekostuum, met een minirokje en met of zonder hoofddoek. Het gaat erom dat wij eigen keuzes kunnen en mogen maken. En dan komt mijn activisme weer in beeld, ik strijd ervoor dat de Nederlandse moslima kan doen en laten wat ze wil, vanuit haarzelf, vanuit haar empowerment.”

Als Al Nisa ervoor kiest om zich niet al te zeer in die discussie te  mengen, omdat jullie allang verder zijn in het interne gesprek, loop je dan niet het risico dat je aan de zijlijn blijft?

“Het is niet zo dat we ons afzijdig houden. Als er verzoeken zijn vanuit maatschappelijke organisaties, of vanuit media, dan geven we er wel gehoor aan. We merken nu eenmaal dat we aanspreekpunt zijn voor dergelijke organisaties – als men op zoek is naar ‘een pratende hoofddoek’. Wij hebben een rijke database aan personen en expertisevelden.

Maar als voorzitter vind ik het belangrijker om voor de komende tijd te werken aan de situatie waar vrouwen kunnen doen en laten wat zij zelf willen. Al Nisa heeft een keer in het kader van Internationale Vrouwendag een bijeenkomst georganiseerd over het wel of niet dragen van de hoofddoek. Daar zijn vrouwen aan het woord gekomen die ervoor hebben gekozen de hoofddoek af te doen, vrouwen die overwegen wel een hoofddoek te dragen en vrouwen die ervoor kiezen deze niet te dragen.”

Als je extern een theologische discussie aangaat met niet-moslims, betekent het dat je bezig bent met overtuigen van anderen, dat is onbenonnen werk.

Hoe zie je wat dat betreft de verhouding tussen een theologisch debat over de emancipatie van vrouwen en een maatschappelijk debat over de positie van vrouwen, zie bijvoorbeeld het laatste SCP rapport, waaruit blijkt dat moslims gediscrimineerd worden?

“Intern doen we aan theologie én maatschappij. Extern alleen het maatschappelijke. Want als je extern een theologische discussie aangaat met niet-moslims, betekent het concreet dat je bezig bent met het overtuigen van de ander en dat is een onbegonnen zaak.”

Het islamdebat is een intern islamitisch debat, zeg je, door specialisten in de islam. Kunnen atheïsten, christenen en anderen daar niet aan bijdragen? 

“Wil je een dialoog aangaan, dan heb je aan mij en vele anderen bij Al Nisa altijd een goeie. Gesprekken voeren, hartstikke goed, maar als het referentiekader van anderen is dat ze anti-religieus zijn, of een andere religie aanhangen, wat kan die persoon dan nog brengen? Die persoon is dan eigenlijk met jihad bezig, haha! De ‘discussie’ moeten we vervangen met het ‘gesprek’, gericht op uitwisselen van kennis en informatie.

Als critici een debat met mij willen aangaan over wat er in de Koran staat, zeg ik stop! Wanneer mensen willen dat ik min of meer de Koran ga goedpraten, zodat hun angstgevoel verdwijnt, zeg ik dat ze over Koranverzen gewoon bij een theoloog kunnen aankloppen. Met mij kunnen ze praten over het maatschappelijke, het sociale en het emotionele aspect van mijn religie. En wat het met mij doet.”

Esmaa Alariarchi-2
Esmaa Alialarchi Beeld door: M. Amrani

Een jubileum is een goed moment om terug te kijken. Waarvan zeg je dat Al Nisa echt succes heeft gehad?

“Ik ben inmiddels de zevende voorzitter, dus ik heb niet de hele geschiedenis meegemaakt. Elke voorzitter drukt haar eigen stempel op de organisatie. De een focuste zich meer op interreligieuze dialoog en was een bekeerling, de ander had een Turkse komaf die goed was met moskeebesturen en campagnes, en ik ben weer meer van het activisme, met sociale media. Ik zie mijzelf graag als een mengelmoes van alles. Dus elke periode kent zijn successen, maar voor de toekomst geldt dat we nu gaan nadenken over de vraag voor wie we staan. Gaan we voor de jongeren of gaan we voor de interreligieuze dialoog? De leeftijdsopbouw speelt daarbij een rol. Jongeren hebben bijvoorbeeld minder gevoel bij de interreligieuze dialoog. Ik wil uiteindelijk de 20’ers, 30’ers én de 40’ers iets bieden.”

Welke projecten horen daar bijvoorbeeld bij?

“Denk bijvoorbeeld aan een Nationale Vrouwen Iftar, waar alle vrouwenorganisaties zich bij aansluiten. Een megafestatie in de Johan Cruyff Arena. We willen hoog bezoek ontvangen op de Internationale Vrouwendag, gekoppeld aan maatschappelijk relevante thema’s. En ook de inhoudelijke expertise van Al Nisa wil ik uitbouwen, zoals nu de cursus over Vrouwen en Islam met actuele theologische kennis over de islamitische traditie – want daar blijven vrouwen altijd behoefte aan hebben. Kennis, vertier en ontmoeting, voor alle leeftijdsgroepen.”

Je bent open en spontaan. Heb je deze wijze van communiceren met de samenleving kunnen vasthouden na de doorgaande verscherping van het discours?

“Ach, soms denk ik weleens dat ik weinig terugkrijg van de samenleving, en dat maakt mij iets terughoudender. Maar het aard van het beestje is nu eenmaal optimistisch, dus voordat ik het weet ben ik weer open en spontaan, en dat komt omdat ik echt heel veel vragen heb te stellen.

In mediaoptredens ben ik net zo spontaan – helaas, haha! Laatst was ik bij Pauw om te praten over hoofddoeken bij de politie, en daar gaat het ook gewoon tussen de regels door over mijn zwangerschap. Die spontaniteit blijf ik behouden.”

Esmaa-Aliarachi-Pauw
Esmaa Aliararchi in gesprek bij Pauw Beeld door: NPO/VARA

Maar vind je niet dat het debat ook verscherpt is?

“Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen online en offline. In het dagelijkse leven moeten mensen zich namelijk gewoon houden aan de normen en waarden van ons beschaafd land. Dus mensen slaan elkaar niet de hersens in, maar online doen ze het verbaal wel, met al die bedreigingen. Offline hebben mensen gewoon een baan, een leven. In het persoonlijke contact is er gelukkig een hele hoge drempel om dingen te roepen.”

Heb je zelf geen anti-islamitische uitingen meegemaakt die jouw oordeel hebben doen veranderen?

“Jawel, ook ik heb bedreigingen gekend, nare opmerkingen, maar de meerderheid is toch echt positief. De meerderheid wil vrede en een beter leven voor zichzelf en de kinderen. Misschien ben ik ook iets milder geworden door mijn moederschap. Ik strijd voor een positief iets, omdat ik wil dat iedereen het goed heeft.”

Een echte jihadist in de ware betekenis van het woord!

“Ja! Ik wil dat mensen een waardig leven hebben. Dat christenen en homo’s en atheïsten gewoon kunnen doen wat ze willen. Je hoeft me niet uit te schelden of mij te overtuigen van jouw gelijk, daar besteed ik nu veel minder tijd aan. I’m choosing my battles!

Ook ik heb bedreigingen gekend, nare opmerkingen, maar de meerderheid is toch echt positief. De meerderheid wil vrede en een beter leven.

Op 22 september is het jubileum gepland, met hoogstwaarschijnlijk koninklijk bezoek?

“Ja, we hebben Koningin Maxima en Prinses Beatrix uitgenodigd, dus we gaan er van uit dat een van de twee zeker komt. Prinses Beatrix is al langer bekend met Al Nisa.”

Wat kunnen we verwachten tijdens de viering?

“De traditie is dat we een internationaal aansprekende spreker uitnodigen. Ditmaal is Daisy Khan uit de VS te gast. Zij zet zich in voor het verbeteren van de positie van Amerikaanse moslims en voor wereldwijde ‘moslima leiderschap’. Ze brengt met haar organisatie leiders en boegbeelden bij elkaar om te netwerken en om kennis uit te wisselen. Khan heeft allianties gesloten met de Amerikaanse joodse en christelijke organisaties in New York. Zij werken niet alleen samen als er een incident is, wat je in Nederland vaak ziet gebeuren, maar ze zijn proactief en zoeken de contacten in vredestijd. Dat vind ik inspirerend.”

Daisy Khan
Daisy Khan Beeld door: YouTube

Hoe kunnen wij in Nederland iets van haar leren?

“Ik ben erg benieuwd hoe de ontwikkelingen in de VS zijn, nu Trump er president is. Wij hebben hier Geert Wilders die vanuit de zijlijn van alles schreeuwt. Ik ben benieuwd of Daisy Khan parallellen kan trekken met Nederland. Wanneer ze in Nederland is, kunnen mensen haar ontmoeten tijdens ons jubileum en organisaties kunnen mij ook benaderen om een gezamenlijk programma op te stellen voor lezingen of bijeenkomsten bij hen.”

Wat is het thema van het 35-jarig jubileum van Al Nisa?

“Het thema van het jubileum zal zijn ‘Cultureel Erfgoed’. Je kunt het scharen onder kunst en cultuur, maar het is ook een verwijzing naar waar Nederland voor staat, de geschiedenis van dit land. De kunst en cultuurwereld en de maatschappelijke culturele wereld willen we zo bij elkaar brengen. Al Nisa is onderdeel van de Nederlandse geschiedenis. Het wordt iets heel moois!”

Enis-DNW (2)

Enis Odaci

Eindredacteur van Nieuw Wij

Enis Odaci is voorzitter van Stichting Humanislam, een denktank voor islamitisch humanisme dat hij mede naar aanleiding van het …
Profiel-pagina
Al 6 reacties — praat mee.