Vier van de korte films zijn gemaakt door talent van eigen bodem en geven een inkijk in heel uiteenlopende levens: je ontmoet een moeder in Chinatown met een onmenselijk moreel dilemma (Babel), juicht de verlegen moed toe van een jonge vrouw die in therapie kleine overwinningen boekt (Marleen), beleeft een beladen vader-dochterweekend op een Waddeneiland (Niemand Thuis) en leeft mee met een jonge schermer die worstelt met de verlammende ‘riposte freeze’ (Riposte).
Regisseurs Meryem Çifteci (Niemand Thuis), Norbert ter Hall (Riposte), Jop Leuven (Marleen) en Jaap Deinum (Babel) delen de persoonlijke ervaringen die hun films zo scherp, indringend en ontroerend maken.
Hoe weerspiegelt je film het festivalthema ‘Toen, Nu en Later’?
Norbert ter Hall: Gebeurtenissen uit het verleden zijn nooit helemaal voorbij. Ze blijven, vaak onzichtbaar, meespelen in het leven van slachtoffers van seksueel geweld. Met de film Riposte wil ik tonen hoe toen en nu verbonden zijn, in de hoop dat we in de toekomst meer empathie en ruimte creëren voor deze ervaringen.
Jaap Deinum: In Babel komen verleden, heden en toekomst samen in de keuzes van een moeder die de toekomst van haar dochter probeert veilig te stellen. Haar angst in het moment – of de hoofdpersoon ICE (een politiedienst in de Verenigde Staten die o.a. verantwoordelijk is voor de douane en immigratie, red) moet bellen, of niet – is gevoed door oude vooroordelen. De toekomst die ze wil beschermen gaat ten koste van een ander gezin dat uit elkaar wordt gehaald. De film laat zien hoe één beslissing families en gemeenschappen uit elkaar kan trekken, met verregaande gevolgen.
Als kinderen zoeken we antwoorden bij onze ouders. Maar wat als zij die niet kunnen geven?
Meryem Çifteci: “Niemand Thuis gaat over loslaten om dichter bij elkaar te komen. Dat klinkt paradoxaal, maar het is volgens mij essentieel om intergenerationeel trauma te doorbreken. Als kinderen zoeken we antwoorden bij onze ouders. Maar wat als zij die niet kunnen geven? Hoe leren we wat geluk is als het ons niet wordt voorgeleefd? Kinderen zijn loyaal, zo loyaal dat ze vaak ook de wonden van hun ouders meedragen. Ik wilde laten zien dat je dat kunt loslaten, zonder de band met je ouder te verliezen. De dochter leert: ik kan mijn vader niet gelukkig maken, maar ik kan wel van hem houden.”
Jop Leuven: “Lena vertelt over een date met Marleen, maar ook over gebeurtenissen uit het verleden die haar gedrag verklaren. Ze komt los van dat verleden doordat Marleen haar ziet voor wie ze nu is, niet door wat haar is overkomen. De film, Marleen, schetst een toekomst die ontstaat wanneer je, met hulp van anderen, het verleden een plek kunt geven.”
Wat/wie heeft je geïnspireerd om juist dit verhaal te vertellen?
Meryem: “De relaties in mijn eigen leven – en mijn rol daarin – inspireerden me. Vooral de band met mijn vader, die ook de vader speelt in de film. Ik wilde iets maken over de relatie tussen mensen met een depressie en hun dierbaren, op een liefdevolle en hoopvolle manier, zonder iemand tot slachtoffer te maken. Niemand is heilig, it takes two to tango. We blijven ons hele leven zoeken naar hoe we de juiste vriend, partner, kind of ouder zijn – een samenspel van aandacht en loslaten. Die spanning vond ik interessant en mooi om te onderzoeken, vanuit zowel dochter als vader.”
Norbert: “De aanleiding komt uit de persoonlijke ervaring van scenarioschrijver Peter Oude Wesselink. Voor mij was het een eye-opener dat zoveel slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag in een freeze response terechtkomen: je lichaam blokkeert, je kunt niet vechten of vluchten. Het is geen bewuste keuze – het overkomt je. Juist dat maakt het zo schrijnend, omdat slachtoffers vaak denken dat ze zelf tekortschoten. Met deze korte film wil ik laten zien dat we dat beter moeten begrijpen.:
Jaap: “Toen ik opgroeide binnen mijn Chinese familie en gemeenschap merkte ik al vroeg hoe subtiele vooroordelen konden bestaan tegenover andere minderheden. Dat bleef me bezighouden. Later, in de VS, zag ik hoe anti-immigratiesentiment groeide en groepen tegen elkaar werden opgezet. Ik vroeg me af hoe een organisatie als ICE die angst juist gebruikt om verdeeldheid te zaaien.”
Jop: “De film komt voort uit mijn eigen ervaring in groepstherapie. De kwetsbaarheid die mensen daar toonden en het bijzondere gevoel dat daardoor ontstond, wilde ik aan de kijker meegeven. Dat werd mogelijk doordat Laura Bakker de hoofdrol speelt. Ik dacht: “Als we zeven minuten kunnen kijken naar hoe zij een verhaal vertelt, is dat al een boeiende film.” Eigenlijk is de film gemaakt voor maar één persoon: de Marleen die in mijn leven kwam. Het is een bedankje aan haar.”
Welke verhalen moet Amsterdam blijven vertellen of juist gaan vertellen in de komende 750 jaar?
Meryem: “Belangrijk is te blijven kijken hoe de stad is gevormd en veranderd: door wie en door welke gebeurtenissen. Zo doen we recht aan de diverse bevolkingsgroepen waaruit de stad bestaat, van verschillende klassen tot subculturen. En we moeten Amsterdam niet altijd als centrum zien, maar vaker onze blik verder richten. Zo blijven we ons afvragen waar de verhalen vandaan komen die hier hun thuis hebben gevonden.”
Norbert: “Verhalen vertellen – in film, literatuur, muziek, theater, schilderkunst, noem maar op – is voor mij een oefening in empathie. Het laat ons door de ogen van een ander kijken. Hoe meer verschillende verhalen Amsterdammers delen, hoe warmer en begripvoller de stad wordt. En daar kunnen we niet genoeg van hebben.”
Jaap: “Zoals in elke grote stad is het belangrijk dat Amsterdam oog houdt voor kleinere, minder gehoorde perspectieven – de stiltes en alledaagse ervaringen tussen de grote gebeurtenissen. Juist die momenten laten zien hoe er echt in een stad geleefd wordt.”
Jop: “We leven in een tijd waarin het makkelijker is voor te stellen dat de wereld vergaat dan dat we samenwerken om haar te redden. Ik wil meer verhalen zien die dat laatste tonen — zonder naïviteit, maar met realistisch menselijk gedrag. Want als we steeds hetzelfde verhaal blijven vertellen, bewegen we ons daar uiteindelijk ook naartoe.”
Humans of Film Festival vindt plaats van vrijdag 19 tot en met zondag 21 september in LAB111 in Amsterdam. Tickets voor Nothing Lasts But Shorts en het volledige festivalprogramma zijn hier verkrijgbaar.
