Of het waar is dat Donald Trump in Moskou van plasseks genoot, weten we niet. Wel is het tekenend dat niemand er echt verbaasd over was, terwijl eenzelfde bericht over Obama geen moment serieus zou zijn genomen.

Door: Jean-Jacques Suurmond

Trump groeide op in de kerk van Norman Vincent Peale, de prediker van ‘positief denken’. Dit is een perversie van het evangelie, een soort zelfhypnose. Als je maar positief denkt, dan kun je het. De omgekeerde, fatale conclusie is gauw gemaakt: als iets niet lukt, dan denk je niet goed, dan moet het wel aan jou liggen.

‘Positief denken’ zit diep in de Amerikaanse genen. Het sluit naadloos aan bij de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring die spreekt over het recht om het geluk na te jagen (‘the pursuit of happiness’). Onzin. Geluk krijg je niet door het na te jagen maar is altijd een onverwacht bijproduct van iets anders. Dat weet iedereen die wel eens grondig een vakantie heeft voorbereid die vervolgens in het water viel. Of je liep nietsvermoedend over straat en werd plots overvallen door een geluksgevoel. Geluk is genade, om het christelijk te zeggen.

Wie de ‘Amerikaanse droom’ van krantenjongen tot miljonair realiseert, ontdekt iets vreemds: het maakt niet gelukkig. Volgens Peale doe je het dan niet goed, wat kan leiden tot zelfhaat. Zittend in zijn toren van klatergoud, durft Trump volgens zijn biograaf niet bij zichzelf naar binnen te kijken ‘omdat ik misschien niet leuk vind wat ik dan zie’.

Wie ongelukkig is en dat aan zichzelf wijt, kan zichzelf gaan straffen volgens de masochistische logica: ik ben slecht, dus straf is goed. Dit is de eigenlijke reden waarom Trump voortdurend over grenzen heen gaat zodat mensen een hekel aan hem krijgen. Het is een vorm van zelfbestraffing. Daarom ook zegt hij zoveel tegenstrijdige dingen: het gaat niet om de inhoud maar om het maken van vijanden. Rond zijn inauguratie deze week is er massaal protest van mensen die in alle toonaarden roepen ‘not my president’. Trump zal vast boos gaan tweeten maar als hij in zijn hart zou kijken, wat moed vereist, dan zou hij moeten erkennen dat hij van al die afwijzing geniet.

Het cliché zegt dat een land de leider krijgt die het verdient. In Trump kijkt het masochistische gezicht van Amerika ons aan. Wie de Amerikanen wat beter kent, weet dat achter de bekende smile, de gastvrijheid en het grote gebaar iets demonisch schuilt: het donkere besef dat ze falen in de ‘pursuit of happiness’. Want de VS zijn geen gelukkig land, met een verloederde middenklasse en een enorme kloof tussen een groepje superrijken en ruim vijftig miljoen (!) mensen die in armoede leven; met wijdverbreid racisme en een ziekelijke neiging tot geweld; met grote milieuvervuiling en in Washington een impotent congres dat al vele jaren het eigen partijbelang boven dat van het land stelt.

De Amerikaanse droom ligt aan scherven, ondanks de lijmpogingen van Obama. De reactie van het volk is zelfkastijding, de reden waarom zij zich herkennen in Trump en met open ogen voor hem hebben gekozen. Hij drijft grof de spot met hele bevolkingsgroepen en wil de verzekering (Obamacare) van miljoenen burgers die eindelijk tegen ziektekosten gedekt zijn afpakken. Hij beschermt Poetin die de Amerikaanse democratie met cyberaanvallen ondermijnt, en zijn familieleden spekken sinds zijn verkiezing driftig hun eigen business.

Amerika wordt door Trump beplast zoals hij zelf beplast wil worden. ‘Positief denken’ is een nepevangelie, een recept voor masochisme omdat geen mens vat heeft op geluk zodat je altijd het gevoel hebt dat je niet deugt en je jezelf gaat veroordelen. In het evangelie staat iets radicaal anders: ‘Gelukkig is hij (of zij) die zichzelf geen verwijten maakt’ – vertrouwend op de ongrijpbare Bron van geluk.

Jean-Jacques Suurmond is predikant, gestaltsupervisor en columnist van Nieuwwij.nl. Voor meer informatie: www.jean-jacquessuurmond.nl.

JJ Suurmond

Jean-Jacques Suurmond

Publicist

Jean-Jacques Suurmond is pastor, coach/supervisor en publicist.
Profiel-pagina
Al 5 reacties — praat mee.