Mijn eerste ervaring met dementie was met buurvrouw Miep. Ze was in de tachtig. Onze buren waren allemaal op leeftijd, maar zij was de oudste. Miep had een typisch permanentje en haar man rookte altijd een sigaar.

Ik was denk ik 12 jaar oud en woonde natuurlijk met mijn broers en zus thuis. Het waren twee werelden. Thuis Turkse opvoeding, buiten een Hollandse opvoeding. Met deze buurvrouw was er sporadisch contact tot zij op een gegeven moment vaker aanbelde.

Mijn moeder gaf haar altijd suiker voor de koffie. Ik begreep dat niet, ze kon toch gewoon naar de winkel? Mijn ouders lieten haar echter nooit binnen en dat vond ik best wel gemeen van ma en pa, maar ik vroeg nooit naar de redenen waarom.

Op een nacht werden we ruw uit onze slaap gewekt. Bonkende geluiden op onze voordeur. We waren allemaal opeens klaarwakker en verzamelden ons rondom moeders schoot. Mijn pa liep voorzichtig naar de voordeur en schoof het deurgordijn weg. Weer dat verschrikkelijke bonkgeluid!

Hij riep vanuit de hal: “Alles is oké!”, ik gluurde om het muurtje om te kijken wat er aan de hand was. Het was buurvrouw Miep. Ze stond in haar ondergoed, trillend van de kou, en greep mijn vader bij de arm. “Buurman, er is een vreemde man bij mij thuis!”

Ik vergeet die woorden nooit meer. Mijn vader pakte een keukenmes en liep met Miep mee naar huis. We waren allemaal enorm bang en mijn moeder nog het meeste, die had geen zin in heldendaden van haar echtgenoot.

Even later kwam mijn vader terug en hij gaf ons een aai over de bol. “Wat is er?! Wat is er?!” riepen we met onze ogen. En pa vertelde dat het geen vreemde man was, maar de echtgenoot van Miep. Miep herkende haar man niet meer, zo bleek.

De volgende dag kwam Wim, zo heette Mieps echtgenoot, bij ons thee drinken. Hij wilde zich verontschuldigen voor de overlast. Ik heb toen voor de eerste keer in mijn leven een bejaarde man zien huilen. Mijn vader troostte hem en ik dacht: wat zielig voor Miep. En voor Wim.

Ik leerde het woord ‘dementie’ kennen en raakte gefascineerd door mijn buurvrouw Miep. Opeens vielen allerlei zaken mij op. Ik begreep waarom ze zo vaak suiker van mijn moeder leende. Waarom ze zo blij was om ons te zien: we waren elke keer weer ‘nieuwe’ blije kinderen.

Miep is daarna opgenomen in een zorghuis voor ouderen die lijden aan dementie. En Wim verhuisde met haar mee. Ik heb nooit meer iets van hen gehoord. Dementie is een vreselijke ziekte. Het breekt – letterlijk – alles af wat je opgebouwd hebt aan sociale banden.

Ik ben opgegroeid in de Turkse migrantencultuur. Dat betekent dat de sociale banden heel erg sterk zijn en dat het bijna ‘natuurlijk’ is om voor de ouders te zorgen zodra zij hulpbehoevend worden. Maar ik zie ook dat er een verandering optreedt. Nu de kinderen van migranten niet meer altijd de tijd hebben om voor hun ouders te zorgen: wie vangt de ouderen op?

Dementie in de Turkse gemeenschap, over andere culturen kan ik niet objectief oordelen, is nog iets te vaak een gevoelige kwestie. Alleen al de vraag naar professionele hulp is een gewichtige: hebben de kinderen dan gefaald? Mag je eigenlijk de intensieve zorg wel bij kinderen leggen? De schaamtecultuur speelt ook een rol en in religieus opzicht is het zo dat zorg voor ouders en ouderen een nobele islamitische daad is.

Toch is het antwoord niet meer eenduidig, om de eenvoudige reden dat kinderen van migranten het levensritme van Nederland overnemen: tweeverdieners komen vaker voor, men verdient meer dan de ouders destijds dus inkoop van zorg wordt opeens mogelijk en een meer losse relatie tussen geloofsregels en levenshouding is tnenslotte een niet te verwaarlozen trend.

Links en rechts zijn er professionals en instellingen die de vragen rondom dementie bij migrantenouderen bij de kop pakken. Het Nederlandse zorgsysteem vormt een goede basis voor het gesprek over dementie in migrantenverband, zo heb ik gemerkt. Aanvullend op die basis is echter wel speciale zorg nodig voor deze doelgroep. Denk alleen al aan de taal. Willen we ons best wel doen om zorg op maat te leveren als dat betekent dat we ook zorg in een andere taal aan moeten bieden? En hoe gaan we om met islamitische en andere religieuze gebruiken? Valt dat ook onder zorg op maat?

Dit soort stappen maken traditionele zorginstellingen niet altijd, waardoor het probleem erger wordt. Ik ben geen deskundige, maar dementie raakt ons allen. het is een maatschappelijk probleem en niet gebonden aan een gezin of een cultuur. “Culturele zorg” is daarom nodig, naast de focus op goede medicijnen.

Tussen Miep en Ayse of Hasan is er geen verschil, maar er is ook wél veel verschil.

U kunt gratis verder lezen

Klik deze melding weg via het kruisje. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Enis-DNW (2)

Enis Odaci

Publicist

Enis Odaci is voorzitter van Stichting Humanislam, een denktank voor islamitisch humanisme die hij mede naar aanleiding van het …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.