Een koel huis, een koel hoofd en natte lakens…

De laatste keer dat ik zulke hete dagen meemaakte was in de zomer van 2019 in Frankrijk. Snikheet elke dag. We zaten in een klein, oud huisje dat was gebouwd met van die grote oude stenen, met muren van meer dan een halve meter dik én luiken voor de kleine ramen.

We pasten ons ritme aan bij de temperatuur buiten. Heel vroeg op, paar uur wandelen en dan naar binnen. Luiken dicht, uitgebreid lunchen, middagdutje in het koele huis, lezen & spelletjes. Om pas rond zeven uur ’s avonds onze neus weer buiten de deur te steken voor een avondwandeling of een maaltijd op een schaduwrijk terras aan het water.

Ons zo aanpassen aan het warme weer zijn we in Nederland niet zo gewend, maar als je het mij vraagt kunnen we ons dat maar beter heel snel eigen maken. Het hete weer blijft terugkomen, zelfs als we vanaf vandaag alles doen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Leren meebewegen met het weer dat zich aandient, net als een surfer meebeweegt op de golven.

En dat meebewegen betekent naast het aanpassen van je dagritme, ook het koel houden van je huis en werkplek. En nee, ik pleit niet dat we massaal een airco aanschaffen. Juist niet, want daarmee dragen we alleen maar bij aan een snellere opwarming van de aarde.

Maar wel dat we onze omgeving aanpassen op de nieuwe werkelijkheid: huizen bouwen die warmte (beter) buiten houden, veel meer groen in onze woonwijken en massaal aan de slag met maatregelen om in de zomer de warmte buiten onze (oude) huizen te houden. Want warmte die je huis niet in komt, hoef je er ook niet met een energie-slurpende en dus CO2-producerende airco weer uit te halen. Winst voor jezelf, je medemens, je portemonnee én het klimaat.

Zoals de meeste mensen waren wij bij de verduurzaming van ons huis vooral bezig met de vraag ‘hoe krijgen we het op een zo energiezuinig mogelijke manier warm in de winter?’ en niet zozeer met de hitte buitenhouden. Nu we er een tijdje wonen weten we hoe de verschillende ruimtes in ons huis reageren op de zon en zijn we klaar voor de zomer-verduurzaming van ons huis. Aan de achter-oost-kant met ook ons terras, hebben we eetbare klimplanten geplant die we leiden langs de ramen en die zo gaan zorgen voor natuurlijke schaduw. Tot die tijd hangt er een schaduwdoek boven het terras en nu met deze hitte ook oude lakens voor de ramen (aan de buitenkant dus!). Aan de westelijke voorkant zouden we leilindes kunnen planten, prima schaduwmakers die je hier in ‘t dorp veel ziet, maar dat zou het zicht op de karakteristieke voorkant van ons huis wegnemen en ook het ‘open vizier’ wat wij belangrijk vinden. Wel hebben we wat kleine bomen geplant die straks zeker ook schaduw gaan geven.

De oplossing die mijn zoon vond: aan de koele kant van het huis hang je een nat ongebleekt katoenen laken voor een open raam. Aan de warme kant van het huis, boven, zet je ook een raam open. Alle tussenliggende deuren open. Zo ontstaat een ’trek’ van koele lucht door het huis, die de warme verdrijft. Hij heeft het nog niet getest, maar ik neem aan dat je dit pas ’s avonds doet als het koeler wordt.

Onze eigen ‘airco’ is een variant op dit thema. In onze voordeur zit een raam met daarvoor een opengewerkte gietijzeren plaat. ’s Nachts zetten we het voordeurraam en alle ramen boven open en dan ontstaat de trek, zonder dat we bang hoeven te zijn voor inbrekers. Het koelt daarmee lekker af. Als straks de screens en het groen zorgen dat het overdag minder warm wordt in huis, is deze airco voor ons een afdoende oplossing. Tot die tijd is het op hete dagen nog een beetje afzien.