Herkende je vroeger rond kerst een protestant aan gezegend kerst en een katholiek aan zalig kerstmis, iedereen vierde wel hetzelfde. Nu bouwen we vooral bruggen door zo algemeen mogelijk elkaar het goede te wensen in december: “Prettige feestdagen” is vaak de beste oplossing. Volgens de een geven we hiermee onze Hollandse eigenheid op, volgens de ander denken we zo aan iedereen en slaan we bruggen. Wat mij betreft schaffen we de ‘feestdagen’ het beste helemaal af. Want als je bruggen wilt bouwen, heb je niets aan ‘de feestdagen’ in het algemeen, maar wel aan de feesten zoals ze zijn en zoals ieder ze zelf viert.

Want wat is er mis met ‘feestdagen’? Met ‘feestdagen’ sla je de feesten plat tot één grote moes. Alle inhoud, alle eigen profiel verdwijnt. Daarmee doe je de feestdagen te kort – en jezelf ook. Dat geldt voor kerstmis, het geldt ook voor andere feesten. Of het nu een seculier feest is, bevrijdingsdag, koningsdag, of een religieus feest zoals Grote Verzoendag, Pasen of het Suikerfeest. Feesten hebben gewoon eigen inhouden en die doen ertoe. Die inhoud kan vreemd zijn of zelfs ergerlijk. Maar vergelijk het met eten: een pittig gerecht dat je verrast, is echt spannender dan feestdag in feestdag uit dezelfde gezelligheid, dezelfde feestelijke bittergarnituur, en dezelfde drankjes.

christmas-2874137_1920
Beeld door: Pixabay

Je kunt natuurlijk zeggen: wat moet een moslim, een hindoe of een atheïst nu met een feest als kerstmis? Net zoveel als ik met het joodse Channukah zou moeten: helemaal niets. Wel wordt mijn leven interessanter als ik me afvraag waar zo’n feest nu eigenlijk over gaat en het meemaak. Als priester in New York vierde ik het joodse Pasen mee – dat was bijzonder: na de holocaust klinken teksten over bevrijding van een volk uit dood en slavernij echt anders. Want daarover gaat het feest.

Met kerstmis is er net zoiets, het heeft een eigen verhaal en is meer dan een gezellig lichtfeest in de winter. Als je er in algemene termen over gaat spreken gaat het eigen verhaal, gaat alle pit verloren. De gezelligheid blijft over. Dat is fijn maar uiteindelijk wel wat mager voor een feest met zoveel betekenis. Kerst wordt extra boeiend en inspirerend als je ziet dat een klein kind in de kribbe, zonder dak boven z’n hoofd, het licht van de wereld is! Dat is meer dan alleen schattig: het zet ook verhoudingen op hun kop. Kerst laat je dan vragen wat je zelf als licht in je wereld ziet – en hoe je zelf naar machteloze mensen kijkt. Als je jezelf niet zo ziet zitten is kerst een prachtig verhaal om je aan te laven. Er is licht in de duisternis. En voor meer mensen is het een warm en hoopvol verhaal; in tweeduizend jaar kerstevangelie is dit kacheltje door talloze groepen gebruikt om het wat warmer te krijgen in de kilte: slachtoffers van oorlogsgeweld, mensen op de vlucht; soldaten die het vuren staakten, eigenlijk iedereen die het moeilijk had. Geen koudere wens dan ‘prettige feestdagen’ voor mensen in nood. Wens mij maar ‘zalig kerstfeest’, dan gaat het tenminste ergens over – en ik hoop dat anderen mij in 2019 een goed Channukah, een leuk Suikerfeest en een mooie Bevrijdingsdag gaan wensen.

Zalig kerstfeest dus!

Verder lezen?

Dat kan natuurlijk. U kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Pieter-Ben Smit

Peter-Ben Smit

Hoogleraar

Peter-Ben Smit is hoogleraar contextuele bijbelinterpretatie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, bijzonder hoogleraar vanwege het …
Profiel-pagina
Al 5 reacties — praat mee.