Geen hulp, geen leningen en minder asielzoekers

Is er eigenlijk geen ander perspectief dan dat van ‘tegenhouden bij de grenzen’, ‘strengere asielwetgeving en dito procedures’ tot ‘meer humaan en realistisch’ en ‘eerlijk verdelen over Europa’? Kunnen we ons perspectief wellicht verbreden door de situatie in de landen van herkomst eens wat meer onder de loep te nemen? Waar blijven de diepere vragen over de landen waar veel asielzoekers vandaan komen?

‘Wij, in Europa en Amerika, geven toch juist steun aan hen?’ Wie kent niet het voorbeeld van USAID – dat president Trump dit jaar stopzette? ‘We sturen toch ‘vredesmissies’ naar landen waar terroristische groeperingen dood en verderf zaaien en oorlogen heersen?’ Zoals terrorisme niet uit het niets ontstaat, zo geldt dat ook voor asiel zoeken. Of kwamen asielzoekers omdat Europa zoveel welvarender was? En áls dat de reden mocht zijn: hoe werd Europa zo welvarend? En hoe is Europa eigenlijk aan het ‘verduurzamen’?

Wie de linkjes hieronder bekijkt bij *Weten wij dit?, ziet al gauw de relatie tussen onze welvaart, onze verduurzaming, de gestaag toenemende rijkdom van de rijken der aarde en de strijd, de armoede in de landen waar vluchtelingen vandaan komen. Er is sprake van een zeer hechte, vaak weinig fraaie verbondenheid waar wij onvoldoende weet van hebben, ondanks sporadische, alarmerende berichten in de media.

Niet voor niets betreft het steeds landen met rijkdommen in of op de grond of landen met een strategische ligging, waar bloedige conflicten of langdurige oorlogen zijn (geweest) of waar hongersnoden heersen en vluchtelingen vandaan komen. Uit de linkjes wordt zichtbaar dat:

• grote corporaties op mensonterende en milieuonvriendelijke wijze rijkdommen uit de grond (laten) halen, veelal door kinderarbeid, waarbij doden vallen door uitputting of door de giftige stoffen die vrijkomen bij de mijnbouw. Of doordat rijke landen er giftig afval dumpten, zoals Summers, toenmalig hoofdeconoom van de Wereldbank, in 1991 nog adviseerde ‘dat giftig afval het beste in arme landen kon worden gestort’;
• de rijke landen in samenwerking met de Wereldbank (waar Nederland onderdeel van uitmaakt) en het IMF, met geldleningen geld creëren voor zichzelf en met hun voorwaarden bij de leningen lokale economieën kapot maken, zoals de ruilhandel in Somalië. Akkerbouwers en veehouders ruilden hun producten en leefden daar altijd goed van, ook in tijden van droogte. Maar sinds zij deze leningen ontvangen kennen zij hongersnoden;
• veel oorlogsgeweld ontstaat wanneer de bevolking in opstand komt, en westerse landen daar harde actie tegen ondernemen, vermomd als ‘vredesmissies’;
• veel land is verkocht of gegeven aan corporaties en oligarchen, het zg. ‘landgrabbing’, waar de nieuwe eigenaren vervolgens voedsel voor de export Zo vond ik in juni 2022 in een supermarkt boontjes uit Kenia, op het moment dat onze media melding maakten van ernstige hongersnood in Kenia;
• NGO’s als USAID hulp geven, maar daarbij de politiek in hun greep trachten te krijgen ten faveure van de VS;
• dat ondernemers over de producten vaak geen belasting betalen aan het productieland, terwijl ook in de rijke landen de belasting vaak wordt ontdoken. (‘Nederland belastingparadijs’);
• dat, niet op de laatste plaats, er sprake is van het bewust oneerlijk maken van lokale politieke leiders. Ja, het is een ‘keuze’ van leiders die zich laten omkopen, maar dat is vaak een keuze uit letterlijke armoede. In feite wordt zo het morele kompas verziekt. En wordt tevens een samenleving, die in grote armoede verkeert, ontwricht. Landen en mensen die welvarend konden zijn als zij zelf hun rijkdommen konden verwerken. Móchten verwerken, beter gezegd, want dat werd bewust tegengehouden. Iets waar in ons land professor dr. Howard Nicholas van het Institute of Social Studies (ISS) jarenlang zijn buitenlandse studenten op attendeerde: “You need your own processing of raw materials and products that you have, that’s how you can build your economy.” (zie linkjes)

Ja, we weten er wel van, maar het is een groot en uiterst lastig probleem dat wij, vanuit Nederland alléén, niet kunnen oplossen. Het gaat over grote handels- en machtssystemen waar we mee te maken hebben en met verziekte instituties als Wereldbank, IMF en VN. Politiek, macht en geld zijn verre van een heilzame drie-eenheid. Maar wát, als de verandering van ‘onderop’ komt? Een klein land in Afrika doorbrak drie jaar geleden met haar militaire leider dit machtssysteem.

We zoomen in op Burkina Faso, even ten zuiden van de Sahara. Deze naam, die het land zichzelf gaf in 1984, betekent: het land van oprechte, eerlijke mensen. Hier vond op 30 september 2022 een geweldloze militaire staatsgreep plaats onder leiding van de in 1988 geboren kapitein Ibrahim Traoré. Het was zittend president, Paul-Henri Damiba, namelijk niet gelukt het terroristisch geweld in te dammen, wat in toenemende mate woede onder de bevolking opwekte. Kort na de coup legde Traoré de eed op de grondwet af als interim-president en ‘Opperbevelhebber der Strijdkrachten’. Meteen viel op dat hij niet het hogere inkomen van een president wilde, maar zijn lagere, militaire salaris behield.

De Burkinezen spreken van: ‘La Révolte Silencieuze’. Stil, maar met haast onvoorstelbaar grote gevolgen.

Sinds Traoré’s presidentschap worden buitenlandse ‘hulp’ en leningen geweigerd. Het adagium van Traoré is: ‘We willen geen hulp, geen leningen, we hebben partners nodig.’ Het land veranderde: mijnen werden genationaliseerd en Burkina Faso begon het goud uit de grond te halen ten voordele van de mensen. Soms in samenwerking met vroegere mijneigenaren. Bekijk deze video van Eye on Africa.

Met onder meer een Landwet die al het land nationaliseerde ten gunste van de staat, stimuleerde Traoré de landbouw om Burkina Faso voedselonafhankelijk te maken van het buitenland. Burkinezen verwerken de producten zelf. Zo kreeg de economie een boost. Sindsdien zijn er scholen, ziekenhuizen, huizen en wegen gebouwd. Mensen herwonnen hun zelfrespect, kregen hoop en vertrouwen in de toekomst en helpen nu samen hun land en hun toekomst op te bouwen. Maar er is een risico. Westerse landen en corporaties zijn hier niet blij mee en al minstens vijf keer is een aanslag op het leven van Traoré voorkomen. Traoré en zijn verdedigers zijn waakzaam.

Burkina Faso ligt niet langer onder het juk van buitenlandse onderdrukkers. De politiek van Traoré zorgt voor de behoeften van mensen. Hij moedigt hen aan om zichzelf te ontwikkelen en hun eigen land op te bouwen. En dat kan, omdat zij hun rijkdom inzetten voor de ontwikkeling van hun land. De reden om te vluchten is verdwenen. Waar landen en hun bewoners zich vrijelijk kunnen ontwikkelen, neemt híer de instroom van asielzoekers af.

Terug naar onze asielzoekers, die hierheen komen omdat ‘wij’ hun land leegroven voor onze welvaart en de rijkdom van de happy few. Als we opkomen voor rechtvaardigheid en gelijkheid, en landen hun soevereiniteit helpen herkrijgen, kunnen ze hun rijkdom gebruiken voor wat zij nodig hebben. De reden om te vluchten verdwijnt dus. De oplossing voor daling van het aantal asielzoekers ligt in recht doen en het ondersteunen van landen als Burkina Faso. Niet in het bouwen van muren in Europa en het spannen van prikkeldraad of terugduwen van boten in zee. Recht en gelijkheid moeten de belangrijkste doelen zijn voor onze politici.

Laten we onze politieke leiders bevragen op basis van welke waarden ze hun verkiezingsprogramma’s hebben geschreven. Wat is hun concrete inzet voor het bereiken van vrede, waar nu nog oorlog en geweld heersen? Wat is hun concrete inzet om vluchtelingenstromen te voorkómen, zoals bovenstaand voorbeeld laat zien?

Het zal tijd kosten, want onze welvaart is niet in een paar jaar opgebouwd, onze verduurzaming is nog steeds gaande en oorlogen duren nog voort. Maar zolang er nog vluchtelingen zijn, hebben we een morele verplichting tegenover hen: wij lieten toe dat hun landen arm bleven. Laten we vluchtelingen dus met respect ontvangen, met mededogen. En als ze hier eenmaal zijn, laat ze dan vanaf dag één zinvolle activiteiten ontwikkelen: talen leren, vakmanschap ontwikkelen, dingen waar ze ook in hun thuisland wat aan hebben.

Laten wij als kiezers onze stem geven aan partijen die deze stem van rechtvaardigheid en gelijkheid in daden willen omzetten en artikel 90 van onze grondwet serieus willen nemen en ten uitvoer willen brengen: ‘De regering streeft ernaar de internationale vrede en veiligheid te bevorderen en de mensenrechten te beschermen.’ Art. 90 van onze Grondwet.