Jezus spoort ons aan om te leren van een onrechtvaardige rentmeester (Luk. 16). Die sjoemelt met het bezit van de rijke man waarbij hij in dienst is. Dat wordt ontdekt en de baas deelt hem mee dat hij zijn biezen kan pakken. Die rentmeester denkt bij zichzelf: ‘Wat nu? Straks sta ik op straat. Werken op het land kan ik niet en om nou te gaan bedelen… Weet je wat, ik zal de debiteuren van mijn baas een plezier doen. Zo haal ik een wit voetje bij hen en bieden ze me straks misschien een baan aan.’

Dus roept hij een voor een de schuldenaars bij zich en scheldt hen een flink deel van hun schuld kwijt. Als zijn baas ontdekt wat de rentmeester heeft gedaan, belt hij niet de politie maar, integendeel, prijst hem omdat hij zo slim te werk is gegaan. Jezus besluit met de oproep om aan die frauderende rentmeester een voorbeeld te nemen.

Die rijke man waarbij de rentmeester in dienst is, is een beeld van God. Wij vinden het unfair als we bestolen worden. Maar God wil niets liever dan dat hij beroofd wordt. Hij wil dat we hem plunderen en alles weggeven, al is het maar om er zelf beter van te worden, zoals die rentmeester.

Echte religie is unfair omdat God vrijelijk geeft. Dat begint al met ons leven, dat we immers niet zelf gepland en nog minder verdiend hebben. Ineens waren we er, met een kloppend hart. En dat terwijl overal in het universum de dood regel is – dat melden tenminste de robotjes die we naar andere planeten hebben gestuurd. Het leven is een wonderlijke uitzondering op de dood.

Wat wij ‘fair’ vinden is nooit wonderlijk, maar voorspelbaar en calculerend. We zeggen: als jij mij helpt, is het fair dat ik iets voor jou terugdoe. Niet teveel want ik ben niet gek, niet te weinig want dan voel je je gekrenkt. ‘Fair’ is commercieel denken: voor wat, hoort wat. Klinkt logisch. Veel mensen denken daarom dat het Evangelie teruggebracht kan worden tot de zogenaamde gouden regel die je ook in andere religies vindt: Behandel een ander zoals je zelf behandeld wil worden. Wanneer Griekenland zijn schuld niet betaalt, is het logisch dat je het land uit de Eurozone kiept. Jezus maakt echter een radicale zijsprong: behandel de ander niet zoals je zelf behandeld wordt. Geeft iemand jou een klap, keer hem dan de andere wang toe. Dat is niet logisch, het is absurd.

Zodra religie als fair en logisch wordt gezien, gaat het hart eruit – God zelf. Dan wordt geloof ingelijfd in onze eigen agenda en wordt het een oorzaak van verdeeldheid of zelfs geweld. We denken: de vijand behandelt ons niet fair, God is wel fair, dus helpt hij ons om genoegdoening te krijgen. In de ogen van moslim fundamentalisten staat de Heer van leven en dood aan hun kant in de strijd tegen westerlingen, die daarom op het strand van Tunesië neer gemaaid mogen worden. Een even logische als bloedige gedachtegang.

Het goede kan zich wel het kwade voorstellen, zegt de dichter W.H. Auden, maar het kwade niet het goede. Want dat is een wonder. Het kwaad heeft geen besef van de schandalige overvloed van God die geen verschil maakt tussen wat wij vrienden of vijanden, landgenoten of vreemdelingen, schuldeisers of schuldenaars noemen.

Rutte die zijn verkiezingsbelofte om geen geld meer aan Griekenland te geven brak door in te stemmen met nieuwe financiële steun, waarvan het de vraag is of we daar ooit iets van terugzien, was even heel evangelisch bezig. Als de onrechtvaardige rentmeester.

JJ Suurmond

Jean-Jacques Suurmond

Publicist

Jean-Jacques Suurmond is pastor, coach/supervisor en publicist.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.