Joods perspectief (Lody van de Kamp)

De titel doet de inhoud eer aan. Het gaat niet over ‘de islam’. Het gaat over de moslim. Alle diversiteit van de moslim, samengeperst op een paar vierkante meter in een dorpje ergens in Zuid Limburg. Selma komt als eerste binnen. En daar zit ze dan, helemaal alleen in dit huis. Maar dat duurt niet lang. Een voor een druppelen de anderen ook binnen. Maar ook met zijn allen zijn ze niet alleen. Een cameraploeg, die samen met de acht moslims ook de hele week nadrukkelijk aanwezig is, zit hen op te wachten.

Lody van de Kamp2
Lody van de Kamp

En die aanwezigheid zal het authentieke van de gesprekken en de ontmoetingen die de komende dagen volgen ongetwijfeld beïnvloeden. Want zo werkt het nu eenmaal in televisieland. Dit worden vast geen spontane gesprekken. Tenzij de volgende afleveringen iets anders laten zien. Bij het maken van de groepsfoto is de kunstmatigheid al meteen te zien. Iedereen krijgt door de fotografe, volgens het plaatje, een plekje op of naast de stoep aangewezen. En zo ontstaat de Limburgse variant van Madam Tussauds voor moslims.

Vakkundig slaagt de regisseur er in elk van onze vrienden en vriendinnen een paar zinnen te laten zeggen waardoor wij meteen weten wie in Huize Moslim welk rol in de religieuze beleefwereld speelt, de een wat rekkelijker in de leer en de ander wat strakker in de leer. Dat wij als bezoekers van dit tijdelijke islamitische optrekje niet leren hoe de islam er nu eigenlijk uit ziet doet er dus niet toe. Het gaat immers om de moslim, niet om de islam. Daarom ben ik benieuwd naar het vervolg.

Humanistisch perspectief (Bart Mijland)

Als ik niet gevraagd was op deze NTR reeks te reflecteren, was ik misschien niet eens gaan kijken. Al een hele tijd terug las ik over het format en zag ik welke mensen als deelnemer aan het programma meewerkten. Interessant, maar het heeft ook wat ongemakkelijks. De hyperfocus op moslims in het Nederlandse publieke debat van de afgelopen twee decennia is natuurlijk te gênant voor woorden. Elk programma wat dan ook specifiek over moslims gaat krijgt daarmee iets pervers, zeker wanneer het vanuit een witte niet-Islamitische bril – en daar lijkt het in dit geval op – ontwikkeld wordt. Daarnaast staat de NTR er om bekend soms steengoede programma’s te maken, maar ook regelmatig de plank behoorlijk mis te slaan. Maar goed, hiermee heb ik een eerste vooroordeel van mezelf te pakken, en daarmee probeer ik doorgaans korte metten te maken.

Bij de eerste aflevering kom ik vrijwel meteen nieuwe vooroordelen tegen. Vanzelfsprekend, die van mijzelf, maar ook van de deelnemers. Zo is er vlogger Selma die haar eerste indrukken en gedachten over de anderen niet onder stoelen of banken steekt. Typisch Hollands. De groep is vanzelfsprekend uitgekozen op de diversiteit die ze samen representeren: verschil in etniciteit, gender, seksualiteit, fysieke vermogens. Maar natuurlijk vooral: de mensen lijken heel divers in hun geloofsbeleving. Een ieder daar eigen opvattingen en emoties bij. Voor Selma is het confronterend dat vijf maal bidden niet voor iedereen een vast ritueel is. En dat maakt mij nieuwsgierig. De gesprekken in de eerste aflevering zijn nog erg verkennend, en blijven wat aan de oppervlakte. In de volgende afleveringen verwacht ik dat mijn vooroordelen en die van de deelnemers – vanuit onze nieuwsgierigheid – plaats zal maken voor diepergaande kennismakingen.

Bart Mijland

Voor mij, als atheïstisch humanist, is het soms uitdagend om mensen te horen spreken over hun geloof. Zeker bij uitspraken zoals die van Selma: “Ik ben als moslim geboren, zo wil ik ook dood gaan.” Dat vind ik ongelooflijk fascinerend omdat het voor mij iets absurds heeft. Voor mij is overduidelijk dat de familie en cultuur waarin je opgroeit grotendeels bepalend is voor je godsgeloof. Natuurlijk zijn er mensen die zich later beseffen ongelovig te zijn (zoals ik) of juist bekeren, zoals in deze serie Joanne. Maar dat iemand oprecht denkt geboren te worden als gelovige, en dat dit geloof dan het ware is, dat vind ik lastig te bevatten. Zeker wanneer daarbij bepaalde geloofsopvattingen en rituelen kritiekloos worden aangenomen, zonder dat ze doorleeft en doordacht worden.

Voor mij is er geen ultieme externe scheidsrechter die alles over de wereld en het leven kan bepalen of verklaren. Geloof is voor mij meer een zoektocht met tijdelijke deelconclusies, dan een rotsvast vertrouwen in bepaalde externe fundamenten. Het is oprecht het leven beschouwen en betekenis geven. Ik heb doorgaans meer begrip voor mensen die hun geloof kunnen uitleggen als persoonlijke zoektocht, waarin eigen verantwoordelijkheid wordt genomen voor denkbeelden en handelingen. Ik laat mij deze week graag verrassen door de intra/interreligieuze gesprekken. Helaas moeten we Selma daarbij missen. Ik hoop dat het haar goed gaat.

Christelijk perspectief (Arjan Broers)

De eerste uitzending leek op een dans die ik ook in christelijke kringen zie, van samenkomen, uiteenvallen en weer samenkomen.

Het begint bij een samenkomen op grond van wat je deelt, in dit geval: het moslim-zijn. Dat gebeurde opmerkelijk hartelijk, vrolijk, lichtvoetig – dat zou ik christenen ook toewensen. Vervolgens ging het uiteen op het eerste onderwerp: kun je moslim zijn en niet of weinig bidden? Dat riep emoties op en onbegrip. En ook verwijdering, Selma nam even afstand omdat ze haar ergernis in toom wilde houden. Maar toen het er om spande – een sterfgeval in een familie – werd de kring weer gesloten.

Geloof gaat over vorm én inhoud. Maar wat is de juiste verhouding? Je hebt vormen nodig om bij de inhoud te komen. In dit geval: je moet bidden om ruimte te maken voor contact met God. Het gaat uiteindelijk niet om de vorm, maar de vraag is altijd: hoe flexibel is de vorm? Kun je ook bidden in stilte en in je hart, of zonder hoofddoek om? Wanneer raak je aan vormen die mensen heilig zijn geworden?

Arjan-Broers1
Arjan Broers

Die discussies kennen Nederlandse christenen ook. Als er ergens een kunstvorm is gemaakt van kerkafsplitsingen (buiten de kerk heten dit bubbels) en toch iets gezamenlijks houden, dan is het hier wel. We vinden elkaar in de liefde voor God en de toewijding aan Jezus Christus – en we trappen elkaar vervolgens op de ziel door onze veelvormigheid. En aan het einde zijn we toch ten diepste verwant.

Ik vond het zeer geruststellend dat de moslims in deze uitzending zo Nederlands en dus ook zo verschillend zijn. Er is een ondergrond van samen, er is vervolgens discussie en emotie en eens worden we het zelden, en er is ook het besef dat we in hetzelfde schuitje zitten, in dit wonderlijke bestaan dat eindig is.

En ergens in die dans vindt onze samenleving vorm.

Uitzendingen: maandag 17 t/m vrijdag 21 december 2018, 22.55 uur, NPO 2 (NTR). Kijk via deze link de uitzendingen terug.

Lees meer over de schrijvers

Lees deel 2 van de recensie

Moslims-zoals-wij-grid

Hoe kijken een humanist, een jood en een christen naar ‘Moslims Zoals Wij’ (slot)

Een levensbeschouwelijke recensie op de nieuwe NTR- serie 'Moslims zoals wij' (slot)

Verder lezen?

Dat kan natuurlijk. U kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren. Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze schrijvers en word al vanaf € 5 per maand Vriend/in van Nieuw Wij.

Ik lees eerst het artikel verder.
Enis-DNW (2)

Enis Odaci

Zakelijk leider en Programmaleider Communicatie

Als Zakelijker leider en als Programmaleider Communicatie liggen zijn hoofdtaken op het gebied van het doorontwikkelen van de organisatie …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin het gesprek.