Intussen begrijp ik wel waar de vraag vandaan komt. Die is natuurlijk ingegeven door de angst voor een wetgeving die zelfeuthanasie milder zou maken. De veelal christelijke politici die daar tegen zijn – tot mijn verbijstering op bijbelse gronden – zijn als de dood voor de dood en proberen de mensen die daarnaar verlangen wijs te maken dat zij ziek zijn.

Het gebod dat zij daarbij uit de hoge hoed toveren komt neer op: ‘Gij zult het leven te allen tijde leuk blijven vinden.’

Geen ziekte
Ik heb er al eerder een paar columns aan gewijd maar met genoegen wil ik het hier nog eens stellen: Levensmoeheid is geen ziekte! Geen ziekte maar een volkomen natuurlijk en zelfs gezond verschijnsel – in een bepaalde fase van je leven uiteraard. Als predikant heb ik ooit een 97-jarige dame horen zeggen: ‘Ik vind alles nog zo leuk. Wat jammer dat je dood moet.’ Maar zij was de uitzondering. Vaker hoorde ik opmerkingen in de trant van: ‘Zo oud worden? Ik wens het mijn ergste vijand niet toe!’

Dit klinkt allemaal negatief. Evenals het zo vaak gehoorde: ‘Voor mij hoeft het niet meer.’ De achtergrond daarvan echter hoeft helemaal niet negatief te zijn. Het leven is een koek die je rustig aan verorbert en waarvan je normaal gesproken geniet. Op een gegeven moment is de koek op. Dan heb je genoeg.

Dan is het zogezegd mooi geweest – mooi geweest in de meest letterlijke betekenis.

Zelfs al heb je je partner nog, ben je niet eenzaam en nog redelijk gezond – dan nog is het een natuurlijk proces om te gaan onthechten. Geen behoefte meer te hebben aan al die mooie dingen die je vroeger deed. En rustig de zee van de eeuwigheid in te stromen als een rivier die thuiskomt na een reis door een grillig landschap…

En nee, je hoeft helemaal niet in een hemel te geloven om vrede met de dood te hebben. Ik heb genoeg mensen, ook betrekkelijk jonge mensen, in verzoening zien afscheid nemen zonder het perspectief van een individueel voortbestaan.

Doodgaan hoort bij leven.

Bijbel
Ik begrijp ook niet dat de christenen die zo tegen de zelfgekozen dood zijn hun bijbel zo slecht kennen. Levensmoe een ziekte? Wat dachten we van Prediker?

‘Alle dingen zijn onuitsprekelijk vermoeiend…’ En: ‘Als de jaren naderen waarvan je zegt: ik heb daarin geen behagen.’

Van leven word je moe, ja. Mag het? Mag je na een grote hoeveelheid intense vreugde en intens verdriet ‘versleten’ zijn?

Prediker is tot daaraan toe. Hij was geen vrolijk baasje. Maar denk dan aan die prachtige, algemeen oudtestamentische uitdrukking‘van het leven verzadigd’.

Of ons leven ‘voltooid’ is kunnen we nooit zelf bepalen. Ik heb zelf de indruk dat ons leven pas voltooid wordt na onze dood, in de liefde die wij nalaten, in God. Maar of wij verzadigd zijn van het leven kunnen wij wel zelf, en alleen wij zelf, vaststellen.

Daar hoeft geen witjas bij te komen die mij aanpraat dat er iets met mij aan de hand is, dat ik nu even ongelukkig ben omdat ik zo eenzaam ben en dat hij wel een bingo voor mij zal organiseren zodat ik het weer helemaal zie zitten.

‘Als je maar oud genoeg wordt blijft niets je bespaard…’ verzuchtte Simon Carmiggelt al.

Verantwoordelijk
Wie vanuit de bijbel redeneert zal zeggen dat het leven een gave Gods is. Juist daarvan uitgaand begrijp ik niet hoe je uit kunt komen bij het verbod om het dan weer uit handen te geven. Als God mij het leven geeft dan geeft zij mij daarmee toch tevens de verantwoordelijkheid voor dat leven? Dan is het toch aan mij om te zeggen: ‘Goede God, ik dank u voor het prachtige leven dat ik mocht smaken, maar nu ben ik meer dan volgegeten. Ik leg mijn vonkje graag weer terug in het grote vuur…’

Overigens geldt dat voor iedereen, universeel, gelovig of niet: het leven is mij gegeven. De verantwoordelijkheid voor mijn eigen leven blijft derhalve in mijn eigen handen.

Laten we het hen die deze verantwoordelijkheid durven te nemen niet moeilijker maken dan nodig is. En ons er niet van afmaken met schijnvragen die het probleem verleggen.

Wim Jansen is schrijver en theoloog. Tot zijn emeritaat was hij predikant van de Vrijzinnig Hervormden in Delft en de Koorkerkgemeenschap in Middelburg. Begin november verscheen zijn dichtbundel ‘Zingen aan de Styx’. Voor meer informatie: www.wimjansen.nu. Andere columns van hem zijn hier te vinden.

jansenwim

Wim Jansen

Theoloog, schrijver en dichter

Naast predikant was Wim Jansen (1950) lange tijd werkzaam als docent levensbeschouwing, met name op de Hogeschool Zeeland. Tot zijn …
Profiel-pagina
Al 19 reacties — praat mee.