Ik was zenuwachtig. Reizen naar een plek die ik alleen kende van televisie, maar die tegelijkertijd diep in mijn kern gegrift zat… het voelde alsof ik terugging naar een thuis dat ik nog nooit had bezocht.
Medina was onze eerste stop: een stad van rust en overgave. Het was overweldigend. Zóveel mensen, uit zóveel landen, die op weg waren naar één en dezelfde plek met hetzelfde doel: de volledige focus op Allah. Het ritme van de dagen pakte ons snel in. Die begon om vier uur ’s ochtends, straten vulden zich met mensen op weg naar de moskee, na elk gebed liepen de straten weer leeg. Als golven van tienduizenden mensen die vijf keer per dag kwamen en gingen.
In mijn leven heb ik nog nooit zoveel diversiteit gezien. Kleding, accenten, rituelen, lichaamstaal. Ik merkte dat het me duizelde. Indonesiërs met gebreide sjaals als herkenningstekens, Turkmenen in felgekleurde hesjes, wij met onze overduidelijke rugtasjes. Alles was anders, en toch was alles verbonden. Ik voelde een intense band met mijn reisgenoten alsof deze reis ons aan elkaar vastknoopte.
In die dagen werd ik geconfronteerd met mijn privilege als westerse moslima. Zowel financieel als taal als welzijn. Ik werd ook geconfronteerd met religieuze rituelen die ik niet kende, gewoontes die anders waren en ik verwonderde me keer op keer. Mijn professionele brein als inclusie-expert draaide overuren. Want het mooiste was? Niemand keek raar. Niemand oordeelde. Niemand sloot uit. Iedereen was er gewoon.
Voor het eerst in mijn leven voelde ik hoe het is om tot de meerderheid te behoren. Tot de norm. Dat was zó vreemd. Want of ik nu in Nederland ben of in Marokko ik ben altijd onderdeel van de minderheid die nooit helemaal mee mag doen. Maar daar? Ik was er. En dat was genoeg.
Medina is de zachte landing. Maar Mekka is de spiegel. De chaos, de grootsheid. Het confronteert je met jezelf. Het schudt je los van je patronen en vraagt: Wat is je échte intentie? Ik voelde me hierdoor gezien. Niet door mensen, maar door Allah. Alsof de Kaaba fluisterde: Jij doet ertoe. Jij hoort hier te zijn. Jij bent uitgenodigd, en je bent net zoveel waard als iedereen die hier loopt.
Te midden van tienduizenden mensen ervaarde ik een stille intimiteit binnen een storm van gebeden. Mensen riepen smekend, ritmisch hun smeekbedes. Als in een voetbalstadion was maar dan gevuld met spiritualiteit. Chaotisch én geordend tegelijk. Alles was groter dan wij en toch waren wij, was ik, het centrum van dat moment.
En toen kwam de terugweg
Het contrast was pijnlijk. In de sluis van aankomende passagiers op Schiphol veranderde de atmosfeer. Ik voelde blikken brandden in mijn rug. Scheve gezichten richting mijn abaya en gimaar. Het pijnlijke gevoel van “anders zijn” was weer terug. Ik merkte dat mijn gedrag meteen veranderde. Ik ging vrolijker doen. Nederlandser praten. Alert zijn op alles en iedereen. Ik voelde mijn ziel letterlijk weer inklinken. En dat deed pijn.
Ik kwam terug in het heetst van de verkiezingsstrijd. In een Nederland waar mijn religie werd besproken als risico, als bedreiging, als iets dat onder controle moest worden gehouden. Terwijl ik binnenin nog meedroeg wat ik daar had gevoeld: pure liefde, rust, verbondenheid. Het toppunt van inclusie. En de meest indrukwekkende en pure vorm van diversiteit die ik ooit heb gezien.
Mijn binnenste riep luid: Mag ik delen hoe mooi het was? Hoe veilig ik me voelde? Hoe groot onze menselijkheid kan zijn wanneer we elkaar gewoon laten bestaan?
Want dat is wat deze reis mij gaf: het besef dat er een plek bestaat waar ik niet hoef uit te leggen waarom ik er mag zijn. Waar mijn aanwezigheid vanzelfsprekend is. Waar de taal van mijn hart genoeg is. Waar het klopt.

Halima, ik weet dat het “”waar”” is wat je schrijft. Ik hoor dit van alle mensen die er waren. Ik kom vaak in Indonesie en deze/jouw ervaring willen deze mensen daar ook, terwijl ze allen Moslim zijn en in grote lijnen op hun eiland deze lifestyle kennen. Ze sparen er vaak hun hele leven voor. Ze komen niet terug op Schiphol of andere Westerse luchthavens, maar op hun eigen “”grond””. Mekka is “”magic””. Ik denk ook voor niet Moslims. Rome is voor deze niet Moslims wellicht een optie? Ik denk het niet.
Wat mooi beschreven! Ik voel alle emoties, dit is zo herkenbaar! Zo voelde ik mij ook. Je hebt het precies goed beschreven!
Gek is dat dit gevoel heb ik in mijn eigen land sinds een jaar of 5.Minachtende blikken als je met je hond loopt.Of dat ik in een Nederlander zijn winkel sta of in een straat loop waar je haarkleur stoord of je kleding.Intimiderende geluiden als ze je voorbij scheuren .Als je niet op schiet bij een zebra pad.Met wit busje of fat bikes.Of als ik het als christen het over mijn geloof heb. De medelander wel een huis krijgt en ik na 23 jaar inschrijving nog geen huis krijg.En kleine ondernemers worden weggejaagd en er weer een koffiecorner of supermarkt of telefoonwinkel bij komtDus ja vervelend weet hoe het voeld
Ik vind dat extremen aangepakt moeten worden maar meneer wilders hoor ik nooit over orthodoxe christenen /joden die kinderen misbruiken vrouwen onderdrukken ja dat gebeurt daar ook vrouwen in refozuil mogen hoop niet maar laat iedereen die gewoon deelneemt aan de maatschappij gewoon zijn ding doen
Wat een ontroerend en oprecht verslag van Halima. Het leek mij altijd al een ongelofelijk diep ingrijpende ervaring om, als aanhanger van de mohammedaanse religie, deze reis (hadj of umrah) te kunnen maken en je zo totaal omgeven te weten door geloofgenoten uit de hele wereld.
Het is altijd fijn je verbonden te voelen.Dat heb jij in SA ervaren.
Ook ik ben in Mekka geweest. Maar die diversiteit heb ik niet ervaren. Integendeel, ik ervoer juist een sterke eenheid in uiterlijk en doen. Iedereen droeg dezelfde kleding, volgde dezelfde rituelen en bewoog zich in dezelfde richting. Dat gaf een gevoel van uniformiteit, niet van verscheidenheid. Daarnaast is het natuurlijk zo dat Mekka verboden terrein is voor niet-moslims. Zo kan men relatief eenvoudig eenheid creëren, omdat er geen ruimte is voor andere religieuze uitingen of identiteiten.
Wat betreft het gevoel dat onstond toen je terugkwam. Dat komt natuurlijk voort uit je eigen gedachten en interpretaties. Voor mij was het contrast bij terugkomst in Nederland juist dat ik hier wél vrijheid van godsdienst ervaar. Ook al was het geen verkiezingstijd, ik voelde dat ik in Nederland de mogelijkheid heb om mijn geloof te beleven, maar ook om andere religies naast me te zien bestaan. Die vrijheid ontbreekt in Mekka, waar slechts één religieuze identiteit toegestaan is.
Beste Halima,
Ik geloof direkt dst Mekka een zeer bijzondere ervaring voor je geweest is.
Maar van diversiteit zou ik niet spreken, eerder uniformiteit.
Allen dezelfde religie, kleding etc.
Waar ik n probleem mee heb is dat jij ook Rome en/of Jeruzalem mag bezoeken, maar ik als niet moslim niet Mekka kan bezoeken.
De islam is dus niet inclusief helaas.
Hopelijk verandert dat in de nabije toekomst met de Abraham akkoorden.
Ik kan niet beoordelen hoe het voelt om moslima te zijn of in Mekka te zijn geweest, maar weet dat niet elke Nederlander of Nederlandse op de door jou beschreven wijze naar je kijkt of over je oordeelt. In principe ontmoet ik ieder op dezelfde wijze en sta ik open voor iedereen op gelijkwaardige voet, want niemand is beter of meer dan een ander. Ik wens je alle goeds en hoop dat je veel mensen tegenkomt die dat ook doen. Het gaat niet om het uiterlijk maar om de binnenkant.