Vrouwen, kinderen, buren – vaak een heel flatgebouw vol mensen, soms honderden tegelijk – gelden als aanvaardbare nevenschade. Dat vertellen Israëlische militairen over hun werk in NAZA. Deze documentaire van 80 minuten draait vanaf 1 oktober in 50 Nederlandse filmtheaters. Waarschijnlijk is hij over enkele maanden ook op televisie te zien.
NAZA is een militair acroniem, afgeleid van נזק אגבי (Nezek Agavi), Hebreeuws voor ‘nevenschade’. De Israëlische inlichtingendienst gebruikt het als eufemisme voor het aantal burgers dat naar verwachting omkomt bij een luchtaanval. De medewerkers van de dienst zijn onherkenbaar in beeld gebracht. Zij vertellen dat burgerdoden in Gaza niet per ongeluk vallen. Ze zijn het gevolg van volledig bewust beleid.
Wie in Nederland het beleid van de regering-Netanyahu staatsterrorisme of genocide noemt, wordt al snel voor antisemiet uitgemaakt. Dat geldt ook voor wie parallellen trekt met de manier waarop de nazi’s hun militairen aanzetten om tegenstanders uit te schakelen. De Israëlische regisseurs van NAZA, Yuval Abraham en Rachel Szor, hebben daar zelf geen moeite mee. Hun scenario en beeldregie maken duidelijk die vergelijking. Minutenlang laten ze hun getuigen vertellen hoe zij meewerken aan de verwoesting van de Gazastrook en het vermoorden van iedereen die er woont. Ze wisselen die interviews af met televisiebeelden van premier Netanyahu en president Herzog. Daarin bestempelen de leiders alle inwoners van Gaza als legitiem doelwit van wraak en vernietiging. Wie zijn doelwit ontmenselijkt, kan het efficiënter uitschakelen.
Als de film duizenden slachtoffers verder is, tonen de makers de Israëlische herdenking van de Holocaust, Jom HaSjoa. Even later laten ze een nieuwsbulletin zien waarin het werk van de Franse filmmaker Claude Lanzmann over de Sjoa wordt geëerd. Zo lijken ze hun eigen film met die van Lanzmann te vergelijken.
In veel opzichten is NAZA een traditionele documentaire. Die sobere aanpak werkt. De medewerkers van de inlichtingendienst vertellen hoeveel onschuldige Gazanen zij op hun geweten hebben. Sommigen doen dat met wroeging en schaamte, anderen verontschuldigend, weer anderen zonder enige scrupule. Ondertussen glijdt de camera langs de ramen van flatgebouwen. Hij legt het dagelijks leven vast in de wereldstad Tel Aviv, beschermd door het raketschild Iron Dome.
Anders dan gebruikelijk was de persvoorstelling van deze film druk bezocht. In de zaal zaten een aantal Midden-Oostencorrespondenten van de publieke en commerciële televisie. Ook verschillende redacteuren van nieuwsrubrieken waren aanwezig. Na afloop begonnen ze elkaar druk te interviewen. Doet de documentaire zijn werk niet al op eigen kracht, dan zorgen de Nederlandse media en talkshowtafels wel voor de nodige ophef rond NAZA. Onlangs klonk na de vertoning op het filmfestival van Venetië het langste applaus dat daar ooit werd geregistreerd: 25 minuten. Waarom het publiek klapte, was mij na het zien van de film een raadsel. Een half uur stilte was passender geweest.
NAZA (Groot-Brittannië, 2026) – documentaire – regie: Yuval Abraham en Rachel Szor – speelduur: 80 minuten.
