Protestantse Kerk in Nederland: Schenk klare wijn over Israël!

Omdat ‘Israël’ in de naam staat, krijgen kerken het gevoel dat ze zich die zondag solidair verklaren met een staat die hevige kritiek oproept. Israël wordt dagelijks in verband gebracht met apartheid, etnische zuivering en genocide. Apartheid, met name als het gaat om de twee miljoen Palestijnse burgers binnen de Joodse staat. Etnische zuivering, als het gaat om de Westbank waar kolonisten de bevolking terroriseren en verdrijven. Genocide, als het gaat om het buitensporige geweld in Gaza waar Israëls leger een allesvernietigende oorlog voert.

Daarmee wil je als kerk niet geassocieerd worden. De Israëlzondag verliest dan ook snel aan populariteit, en wordt zowel door predikanten, die graag een vrije zondag nemen, als gemeenteleden, die niet ter kerke gaan, gemeden.

Moet de kerk haar moeder dan niet eren? Het christendom is toch voortgekomen uit het jodendom? Het antwoord is nee. Dit betreft een hardnekkig misverstand dat breed in de kerk, tot in de synode toe, leeft. Het gaat bij het jodendom van nu en het christendom niet om een moeder-dochter-relatie maar om twee zusters die ongeveer in dezelfde tijd zijn ontstaan. Ze komen allebei voort uit het jodendom van de eerste eeuw van onze jaartelling, de tijd van Jezus.

Wie vertrouwd is met het Nieuwe Testament of wel eens iets over Qumran heeft gelezen, weet dat het jodendom ten tijde van Jezus divers en veelkleurig was. De eerste joodse volgelingen van Jezus zochten hun weg te midden van Farizeeën, Sadduceeën, Essenen, Zeloten en talloze anderen.

Die veelkleurigheid verdween grotendeels toen de Romeinen tot tweemaal toe een joodse opstand neersloegen, de tempel verwoestten en uiteindelijk Jeruzalem tot verboden terrein verklaarden. Twee stromingen overleefden deze ellende, enerzijds het op de Thora voortbouwende rabbijnse jodendom, anderzijds het op Jezus gerichte christendom. Dat zijn de twee zusters die allebei op hun eigen manier, met onderling wezenlijke verschillen, het jodendom van weleer voortzetten. Over de band tussen die twee zusters moet het gaan in de kerk, dus over jodendom en christendom als verwante maar ook verschillende tradities.

Tegen deze historische achtergrond en met de verschrikkelijke actualiteit van elke dag in gedachten, roepen wij als initiatiefnemers van de studiedag ‘Beloofd land, geroofd land?’ de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) op de volgende acties te ondernemen:

1. Als synode uit te spreken dat elke bijbelse of theologische legitimatie van de staat Israël afgewezen moet worden omdat het huidige Israël een staat is als andere staten die alleen door internationaal recht gelegitimeerd kan worden.

2. Alle misverstanden rond het gebruik van het woord ‘Israël’ te voorkomen door voortaan in kerkorde en kerkelijke praktijk niet meer te spreken van ‘Kerk en Israël’ maar van ‘joods-christelijke betrekkingen’.

De PKN kan ervoor kiezen de Israëlzondag een langzame dood te laten sterven. Ze kan ook luisteren naar wat er leeft onder haar leden en deze dag een nieuwe kans geven, onder een andere naam. Tegelijk kan zij, aangezien deze zondag niet om solidariteit met de staat Israël vraagt, vrijuit kritiek geven op het onrecht dat Palestijnen wordt aangedaan. Daarbij is het zaak dat de kerk, intern en daarbuiten, vormen van geloof en theologie weerlegt die dit onrecht vergoelijken.

Meerdere keren is de PKN uitgedaagd door leden die een rode lijn willen trekken en geen genoegen nemen met halfbakken uitspraken die de kool en de geit willen sparen. Ook Palestijnse christenen geven herhaaldelijk aan dat een duidelijk spreken van de PKN pijnlijk gemist wordt. Waar sinds 22 september het importeren van wijn uit de illegaal door Israël bezette Westbank in ons land verboden is, roepen we de kerk op: schenk zelf nu ook klare wijn! Eigenlijk is het daarvoor al veel te laat, maar beter laat dan nooit.