Vanwege de wijsheid van de parabels uiteraard. Maar ook door de eigenzinnige manier waarop ze in stripvorm zijn weergegeven. Lambach heeft een eigen stijl, die soms verrassend en vaak indringend de kern van de betreffende vertelling weet te vangen. En dan is er nog de verklarende tekst van Wopereis. Hij verraadt daarbij zijn achtergrond niet. Wopereis heeft een jarenlange ervaring als begeleider van mensen en organisaties in hun zoektocht naar bezieling en groei. Al eerder schreef hij boeken over zingeving in de werkomgeving. Onlangs heeft hij gekozen om zich meer op het schrijven te richten. Met Strip op de horizon wil hij ‘eeuwenoude wijsheden invoelbaar maken voor de vragen van nu’ (tekst achterflap).
De parabels zijn ontleend aan diverse tradities. Het Jodendom met een rijke geschiedenis aan verhalen is vertegenwoordigd. Maar ook oosterse wijsheid komt volop aan bod. Zo zijn er parabels van Tswang Tse (Zhuang Zi), die aan de oorsprong van het taoïsme staat (de wijsheid van de weg) en uit de mystieke soefi-traditie. De parabels van Nasroeddin zijn, soms onder een andere naam, in heel het Midden-Oosten bekend en zijn vaak erg grappig. Een aantal daarvan keren in dit boek terug.
De kracht van een goede parabel is dat ze op zichzelf staat. De boodschap lijkt voor een goede verstaander helder. Je mag zelf de conclusie trekken. En toch, bij nader inzien blijkt het vaak ingewikkelder te zijn en heeft een goede parabel meerdere aspecten. Het gesprek is eigenlijk de beste manier om de wijsheid in een parabel te ontdekken. Het commentaar van Wopereis is bedoeld om dat gesprek op gang te brengen. Dat kun je als lezer met je zelf voeren, maar het werkt vast beter in een groep. Want soms leidt het commentaar weer tot discussie.
Zo gaat één van de verhalen over een derwisj die een pan erwtensoep kookt waaruit een erwtje die het allemaal te heet vindt worden tevergeefs probeert te ontsnappen. De derwisj kok bijt hem toe: ‘Begrijp je dan niet dat ik je tot een smakelijk gerecht aan het bereiden bent’. De wijze les is volgens Wopereis “een aansporing om in de kookpot te blijven, de kookpot van een bepaalde situatie, van je huwelijk, je werk, je lot. In datgene wat zich aan jou voltrekt, wat je niet wilt, maar je toch gebeurt”. Dat lijkt een heldere les. Gun het de tijd, ook al zit je in een ongemakkelijke situatie, want blijkbaar is er een proces bezig dat tot een ‘smakelijk gerecht’ zal leiden.
Maar Wopereis werkt dat vervolgens in verschillende richtingen uit als een “situatie waarin je tegen alles van jezelf in, je toch ergens over hebt uit te spreken. Of de situatie waarin je juist je mond hebt te houden en te zwijgen (…) of je dat juist niet hebt te betrachten, maar je onontkoombaar een besluit hebt te nemen en in beweging hebt te komen, waarna de tijd zijn werk weer kan doen” (p.135).
Tja. Kun je dan met dit verhaal alle kanten op? Of heb je voor dit trillemma (spreken, zwijgen, veranderen) eigenlijk helemaal niks aan een verhaal over het ongeduldige erwtje en moet je het vooral zelf maar uitzoeken? Vragen waarmee ik bleef zitten.
Een ander verhaal, waarvan de bron onbekend is, gaat over een vergadering van demonen die zich het hoofd breekt over de vraag hoe ze de verlichtende boodschap van Jezus het beste kunnen ondermijnen. Ze besluiten om ervoor te zorgen dat er van de beweging een kerk moet worden gemaakt, “waarna de demonen weer rustig kunnen slapen”.
Een verhaaltje over de wijsheid dat iedere enthousiaste beweging dood kan lopen in het moeras van de institutionalisering. Terwijl het een even bekende (sociologische) wijsheid is dat iedere beweging de bedding van instituties nodig heeft om te kunnen voortbestaan.
Wopereis is hier in zijn begeleidend commentaar wel heel stellig als hij schrijft dat “de kerk de oorspronkelijke spiritualiteit van Jeshua, zoals hij heette, toegeëigend en om zeep geholpen heeft.” Geen wonder dat hij gelukkig is dat “de kerk in onze tijd een op haar na dood instituut is geworden” (p. 211). Je kunt ook verdedigen dat de kerk die spiritualiteit levend heeft gehouden, al was het maar door de verhalen te blijven vertellen. Maar misschien ben ik op dat vlak niet geheel onbevooroordeeld.
De waarde van dit rijke boek is dat het laat ervaren dat mensen nu eenmaal van nature verhalenvertellers zijn. Strip op de horizon houdt een aantal ‘sterke verhalen’ levend die zo hopelijk een nieuw publiek vinden. De oude wijsheden blijven actueel. Voedsel voor de ziel.
Hans Wopereis. Strip op de horizon. Wijsheid voor onderweg. Met illustraties van Flor Lambach. S2Uitgevers 2025, 254 pagina’s. € 27,50
