Met deze intentie ben ik zelf ongeveer zes jaar geleden begonnen met het bijhouden van een dagboek. Niet om mijn diepste gevoelens of mentale lasten weg te schrijven, maar om elke dag kleurrijk af te sluiten. Met nieuwe stiften en een mooi leeg dagboek schreef ik van alles op en maakte er een klein kunstboekje van.
In het begin was het zoeken naar structuur en richting, maar ik bleef proberen. Na ongeveer een jaar kwam ik in aanraking met het idee van een dankbaarheidsdagboek. Verschillende online bronnen leerden me hoe belangrijk dankbaarheid is en hoe een simpele oefening in dankbaarheid je kijk op het leven kan veranderen. Zo begon ik per dag twee korte affirmaties te schrijven: “Ik ben dankbaar voor …” en vulde ik dit in met kleine of grote dingen uit mijn dag. Nu, vijf jaar later, doe ik dit nog steeds. Dankbaarheid is een vast ritueel geworden in mijn avond, samen met het poetsen van mijn tanden en het rechtleggen van het kussen spendeer ik enkele minuten intentioneel aan het reflecteren op de dankbare dingen uit mijn dag.
Dankbaarheid is natuurlijk niet uniek voor mij, ze is terug te vinden in tal van spirituele en religieuze tradities. Religieuze mensen uiten bijvoorbeeld dankbaarheid richting God en hun bestaan op aarde. Mijn focus ligt echter op een seculiere benadering, een oproep om dankbaarheid te beoefenen als een dagelijkse praktijk, los van een religieuze context. Voor mij persoonlijk heeft deze gewoonte mijn manier van denken en ervaren ingrijpend veranderd. Zelfs in ogenschijnlijk hopeloze situaties, bij stress of somberte, lukt het mij steeds vaker een moment van dankbaarheid te vinden. Zo kan ik na een lange, vermoeiende dag dankbaar zijn voor een eenvoudige lunch in de trein, of de stress voor een belangrijke dag ervaren als een gelegenheid voor een diepe, verfrissende ademhaling. Dankbaarheid gaat hierbij niet over overdreven positiviteit of perfectionisme, het draait om het herkennen van het mooie in het leven, het zien van de kleine lichtpuntjes te midden van alles wat zwaar of donker kan zijn.
Het opstarten van een dagboektraditie lijkt veel discipline te vereisen, maar het tegendeel is waar in mijn ervaring. Een moment in de dag toewijden aan dankbaarheid doe ik niet alleen als daad voor mezelf, het voelt ook goed. Met dit goede gevoel wordt het uitdragen van dankbaarheid iets wat voortkomt uit een wil om geluk te cultiveren.
Vanuit een filosofisch oogpunt kan de toewijding aan dankbaarheid beschouwd worden als een belangrijke menselijke waarde. Filosoof Friedrich Nietzsche promoot een levenshouding die hierop aansluit. Hij onderzocht hoe moraal tot stand komt en wanneer we van goed handelen kunnen spreken. Volgens Nietzsche helpen sterke morele waarden ons om een authentiek eigen leven vorm te geven zonder dat we daarbij vertwijfeld worden door andermans verwachtingen. Om een goed mens te zijn, stelt Nietzsche dat we het leven volledig moeten omarmen, met al zijn pijn, strijd en tegenstrijdigheden. Met deze opvatting zou Nietzsche een beoefening van dankbaarheid zeker ondersteunen, als een betekenisgevende oefening, een manier om het leven en het goede erin te erkennen.
Deze toewijding aan een authentiek en vreugdevol leven kan sterker zijn dan een harde discipline en zelfopgelegde regels. De actieve uitoefening van dankbaarheid staat in lijn met de wil om goed te doen en te leven en opent deuren naar nieuwe vormen van geluk. Het helpt ons zowel het positieve als het negatieve te omarmen, en geeft een punt van rust en bezinning in verschillende omstandigheden.
Dankbaarheid is voor mij niet alleen een avondritueel, maar een kleine filosofische oefening: een manier om te oefenen in het zien van het goede, het waarderen van het leven en het vormgeven van mijn eigen geluk.
