Wie fluit Bontenbal en Van den Brink terug?

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft een streep gezet door een poging van president Trump om het automatische staatsburgerschap bij geboorte te beperken. In de Verenigde Staten geldt het zogeheten birthright citizenship: wie op Amerikaans grondgebied wordt geboren, is in beginsel automatisch Amerikaans staatsburger, ongeacht de nationaliteit of verblijfsstatus van de ouders.

Trump wilde met een presidentieel decreet voorkomen dat kinderen van illegale migranten die in de Verenigde Staten worden geboren, automatisch Amerikaan worden. Volgens het Hooggerechtshof kan zo’n ingrijpende wijziging niet via een presidentieel besluit worden doorgevoerd; daarvoor is een grondwetswijziging nodig.

Nederland kent een ander systeem. Hier leidt geboorte op Nederlands grondgebied niet automatisch tot de Nederlandse nationaliteit. Die wordt in de meeste gevallen bepaald door de nationaliteit van de ouders.

Dat verschil is ook relevant in het debat over de gewortelde kinderen en het kerkasiel in Kampen. Bij de familie Babayants, die centraal staat in het kerkasiel, zijn twee van de vier kinderen in Nederland geboren en zijn de andere twee hier opgegroeid.

Volgens de initiatiefnemers van het kerkasiel is het inhumaan om gewortelde kinderen – van wie sommigen zelfs in Nederland zijn geboren – uit te zetten naar een land waar zij nooit zijn geweest en waarmee zij geen enkele persoonlijke band hebben, behalve dat hun ouders daar vandaan komen.

Zij vinden dat voor deze kinderen het feitelijke thuis zwaarder zou moeten wegen dan de formele nationaliteit. Dat is echter een politiek en juridisch debat; de huidige Nederlandse wet kent die regel niet.

Juridisch kunnen Henri Bontenbal en minister Van den Brink zich beroepen op de huidige vreemdelingen- en asielwetgeving. Volgens hen heeft de familie Babayants onvoldoende meegewerkt aan terugkeer en is geboorte in Nederland geen grond voor het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit of een verblijfsrecht.

Maatschappelijk en moreel stellen de mensen achter het kerkasiel daar tegenover dat kinderen die hier zijn geboren of vrijwel hun hele leven in Nederland hebben gewoond, niet mogen worden uitgezet naar een land dat zij niet kennen.

De discussie in de Verenigde Staten laat zien hoe verschillend landen omgaan met dezelfde fundamentele vraag: wanneer behoort iemand juridisch én maatschappelijk tot een land?

Na het oordeel van het Amerikaanse Hooggerechtshof dringt zich daarom een vraag op: wie bewaakt in Nederland de menselijke maat wanneer de wet ertoe leidt dat gewortelde kinderen worden uitgezet naar een land dat zij niet kennen? Wie fluit Bontenbal en Van den Brink terug?