Zeker bij journalisten moet het besef diep verankerd zijn dat het vaak zo werkt. Primaire emoties erkennen helpt jezelf en anderen om ze in goede banen te leiden. Niet om jezelf beter te wanen, wel omdat je als journalist een maatschappelijke rol hebt. Journalisten gaan daar nogal verschillend mee om.

Discutabele reputatie

Het grootste dagblad van ons land, de Telegraaf, heeft op dit punt een discutabele reputatie. Het komt regelmatig voor dat bij mensen die over de schreef gaan expliciet wordt vermeld dat ze moslim of ‘Marokkaan’ zijn, terwijl deze kenmerken vrijwel nooit relevant zijn. Verrichten mensen met dezelfde identiteitskenmerken een heldendaad, dan staat er ineens ‘taxichauffeur’, ‘kok’ of ‘Amsterdammer’ maar wordt verzwegen dat de held een moslim of Nederlander met migratie-achtergrond is. Zo laten honderdduizenden lezers zich inpakken door de ‘Krant van Wakker Nederland’.

Verharding

Het is een illusie dat we in Nederland geen racisme kennen. Uit meerdere onderzoeken blijkt bijvoorbeeld dat mensen met een achternaam die voor witte Nederlanders moeilijk te spellen is, veel minder vaak een baan krijgen. Het maatschappelijk discours is veranderd en er is sprake van verharding. Opiniemakers, commentatoren en politici die religieuze en culturele diversiteit voortdurend als probleem of gevaar benoemen, hebben steeds meer podium gekregen. Waar vroeger bij een aantal media een taboe bestond om schaduwzijden van de multiculturele samenleving te belichten, slaat het nu door naar de andere kant en is het glas van de veelkleurige samenleving altijd half leeg. Of erger.

Duk

Extreem exponent van dit geluid is opinieleider en Telegraaf-journalist Wierd Duk. De laatste jaren is hij vrijwel fulltime bezig om tegenstellingen uit te vergroten, stem te geven aan bepaalde – vrijwel altijd witte en rancuneuze – mensen die zich slachtoffer voelen van onze veranderende samenleving. De mensen van de ‘andere kant’ worden subtiel of minder subtiel in de beklaagdenbank gezet of verdacht gemaakt.

Duks aanpak past bij de krant waarvoor hij schrijft, maar hij radicaliseert het. Het is beter om de begrippen ‘rechts’ en ‘links’ hier te vermijden. Ik ken rechtse of gematigd conservatieve mensen die weinig moeten hebben van deze destructieve polarisatiestrategie. Daarom kunnen we het beestje maar beter bij de naam noemen: de werkwijze hangt aan tegen extreemrechts en is racistisch.

Adieu_God__1552798869
Het Jezus-beeld in ‘Adieu God’ Beeld door: EO/RV

Adieu God

Omdat Wierd Duk een bekende opiniemaker is, die regelmatig aanschuift bij EO Radio 1 of bij Pauw op tv, en bovendien domineeszoon is, ging hij onlangs voor opnamen met Tijs van den Brink op stap voor het programma ‘Adieu God?’. Op Twitter kon ik me niet inhouden en slingerde dit bericht de wereld in: ‘De EO geeft racist met trollenleger graag een podium. Adieu God inderdaad’. Tijs van den Brink reageerde als door een wesp gestoken: ‘Oh, jij ook! Ongelooflijk dat mensen zoals jij vinden dat ik zelfs niet met Duk mag praten. Ik begrijp daar oprecht niets van.’ Een dag later kwam Wierd Duk los, met in zijn kielzog zijn intimiderende trollenleger, een geregisseerde groep nep-twitteraars die voortdurend kwetst en beledigt.

Natuurlijk mag Tijs met iedereen praten. Dat is mijn punt niet. En dat lichtte ik ook toe. En ik zou anderen die Duk een podium bieden, zoals Jeroen Pauw van de BNNVARA, ook moeten bekritiseren. En misschien zijn veel kijkers volwassen genoeg om zelf een oordeel te vellen? Wie weet. Dit alles neemt niet weg dat redacties bij zichzelf te rade moeten gaan: nodig ik mensen die doelbewust een polariserende en naar racisme tenderende agenda hebben, wel uit in mijn programma?

In een vrij land mogen veel meningen klinken. Maar wat is als journalist je eigen morele agenda? Past alles wat Omroep WNL uitzendt ook bij de EO? Als iemand zelf een zeer groot dagelijks platform heeft om een eenzijdig verhaal te propageren, moet je dat geluid dan versterken en deze persoon portretteren in een human interest programma? In de uitzending van ‘Adieu God?’ vertelt Duk dat hij ‘cultuurchristen’ is, liet Tijs al los. Dat begrip wordt steeds vaker gebruikt om uit te drukken dat je niet meer gelooft maar wel bang bent voor de islam en daarom iets van je christelijke wortels koestert.

Missie

Voormalig Tweede Kamerlid Amma Asante reageerde ook op Twitter: “En zo denderen we voort met het normaliseren van racisten”. Klare taal! Asante kwam als meisje vanuit Ghana naar Nederland en hoort bij een migrantenkerk. Haar ontroerende en krachtige levensverhaal kwam eerder op EO-televisie in Het Vermoeden in de daluren op zondagochtend. Welke stemmen er klinken, op welk moment en voor welk publiek… ze bevestigen de bestaande verhoudingen. Houd je die in stand, of probeer je daar wat tegen aan te drukken? En wat zegt dit over de missie van omroepen als EO en BNNVARA?

Deze tekst verscheen in wisselrubriek Het Debat in CW Opinie van 12 juli 2019.

Theo Brand-2

Theo Brand

Verslaggever Zingeving

Theo Brand werkt bij Nieuw Wij als verslaggever Zingeving. Spiritualiteit en geloof zijn belangrijk voor hem, met ruimte voor vragen, …
Profiel-pagina
Al 11 reacties — praat mee.