“Bij een grote groep is honger naar iets beters”

Vertel eens wat meer over je nieuwe boek…

“Allereerst is het een heerlijk boek voor iedereen die houdt van een filmisch verhaal, mooie settings – dus locaties of scènes, voornamelijk in hedendaags Marseille, Frankrijk -, veel dialoog, rijke bewoordingen en een intrigerende, vrouwelijke hoofdpersoon – beeld je Emily Blunt in.

Filosofische fictie is mijn pad. Een filosofische roman is geen filosofieboek, ook al heb ik mijn filosofie humanetie erin verwerkt. Dit keer heeft het een tintje cozy crime. Het leest weg als een glas champagne, met een puzzel, verborgen boodschappen en toegankelijke mystiek en filosofie. Een andere keer kan het een tintje romantasy worden, of historisch enzovoorts. Altijd een spiegel en gereedschap om vragen te stellen en discussies op gang te brengen die aanhaken op de actualiteit en het publieke debat.

Er zijn zaken in het boek opgenomen, die geïnspireerd zijn door het echte leven. Maar heel weinig hoor! Het is echt fictie met een rechtszaak, twee detectives, twee love interests zoals dat heet, ketens van trauma en groei, oorlog tussen Amerika en Mexico, terreur, vriendschap tussen vrouwen, bedrijfsethiek, identiteitsvraagstukken gekoppeld aan het collectief, maatschappelijke rang en meer.

Memos from the Edge draait rond Imane-Safae, een fertiliteitsarts die ervan wordt beschuldigd een pasgeborene in een glasbak te hebben achtergelaten. Terwijl het onderzoek tegen haar oploopt, komt ook de werking van de fertiliteitskliniek waar zij werkt onder druk te staan. In dat decor raken geneeskunde en ideologie met elkaar verweven op een manier die, volgens de samenvatting van het boek, niet beperkt blijft tot het privéleven van de hoofdpersoon, maar uitmondt in een publieke strijd over macht, recht en waarheid.

De roman volgt hoe Imane-Safae onder toenemende druk moet kiezen tussen zwijgen en spreken, tussen persoonlijke veiligheid en rechtvaardigheid. De rechtszaak rond haar figuur krijgt in het verhaal een nationale weerklank, terwijl ook verborgen feiten uit haar eigen leven naar boven komen. Het boek stelt die ontwikkeling voor als een confrontatie met vertrouwen, verraad, identiteit en de prijs van integriteit.

Hoofdpersoon Imane-Safae vertegenwoordigt de reis die we allemaal maken. Namelijk van wat we willen naar wat we nodig hebben. Soms zit er een gat tussen beiden en is het een kwestie van integreren, zodat beiden beter samenkomen.

En er zijn brieven; ik zeg niet van wie. Die vormen de politieke en filosofische ankerpunten. Daar neem ik de serieuze overdenkingen in op, waaronder mijn filosofie genaamd humanetie – humanecy in het Engels.”

Over je filosofie humanetie gesproken, wat kun je er in grote lijnen over delen?

“Humanetie gaat over de langere termijn, voorbij hedendaagse, gecompliceerde keten van actie-reactie, zowel nationale politiek als geopolitiek. Laat politici daarom dit boek lezen… Ik stel vragen zoals hoe we voorbij leiders en landsgrenzen loyaal aan elkaar kunnen blijven. Of we op dit punt van collectief bewustzijn waren uitgekomen als het de vrouwen waren geweest die de matrixen van de religies in elkaar hadden gezet. Die regels hadden gecreëerd om mannen te controleren. Ik weet zeker van niet.

Religie is de grootste bewuste en onbewuste motor, met alle gevolgen van dien. Religie is ook de reden waarom we elkaars taal niet meer spreken op rechts en links. Als God bestaat – ik denk van wel omdat ik diverse malen ‘alchemie’ heb ervaren – dan voorbij religie. Spiritualiteit, oftewel mystiek, bestond lang voor religie en is zachter. Een ‘zo kan het ook’ in plaats van ‘zo is het’. Spiritualiteit zal overleven.

Humanetie is een paraplu om het goede van alle religies te behouden en het slechte te laten gaan. Het is geen nieuwe religie of ideologie, maar een soort van trein, met allemaal verschillende wagons en interieurs binnen de wagons die samen op het goddelijke spoor door kunnen.

We leven in 2026. Er moet toch een tijd komen dat dit grotere verhaal realiteit wordt? Dat we ophouden met zaken zoals de uitroeiing van hele groepen toejuichen omdat het ‘in de geschriften staat’? Geloven in ‘uitverkoren’ of ‘babies die vanuit martelaarschap naar het paradijs gaan’? Mijn ziel huilt. Al jaren.

Vrouwen moeten nog een heleboel zooi van mannen opruimen voordat er ruimte ontstaat. Als ze überhaupt ruimte krijgen om tegen hun hardnekkige, geestelijke virussen op te treden. Wat we na 7 oktober 2023 allemaal gezien hebben, kan de ondergang van de mensheid worden. Kunstmatige intelligentie, klimaat, noem het maar op, kunnen we makkelijker overwinnen dan dit. Zie ook dit artikel via The Freethinker, vooral het stuk over de drie pijlers van humanetie. Ik schreef er meer stukken over.

De oorzaken en veroorzakers van ideologische uitputting en polarisatie van deze tijd zijn er een hoop. Het geestelijke virus van omkering en haat is zorgwekkend. Steeds grotere groepen vervallen in levensgevaarlijk en compleet delusional gedachtegoed.”

Hoe kunnen eeuwenoude levensbeschouwingen bijdragen aan humanetie voor een betere wereld?

“Ten eerste, geschriften die tegen mensenrechten en breder, menselijke waardigheid ingaan, mogen niet letterlijk genomen worden; graag met extra clausules vastgelegd in de wet. Daarnaast, los van de rol van vrouwen bij de door mannen gecreëerde, ideologische puin opruimen, draag ik in de brieven in het boek meer aan. Bijvoorbeeld hoe de integriteit van individuele blauwdrukken door religieuze leiders geschonden wordt, wat tegen humanetie ingaat.

Realiseer je dat polarisatie geen afwijking van het systeem is, maar een logisch eindpunt wanneer systemen gedurende lange tijd belangrijker zijn dan de mens. Taal, overtuiging en identiteit verschuiven dan van instrumenten van verbinding naar middelen van afbakening. Lezers worden geconfronteerd met de ongemakkelijke constatering dat destructieve krachten zoals uitsluiting, racialisering en territoriaal denken voortkomen uit een fundamenteel onvermogen om verschil te dragen, zonder het te willen domineren of elimineren.

Het goede is dat er bij een grote groep, ongeacht nationaliteit, geschiedenis, leeftijd, opleiding, sekse enzovoorts, honger heerst naar iets beters. Ik hoop dat verdere donkerte en destructie overal voorkomen wordt. Hoe staat in de brieven… Ik vrees dat het echter zeker tot 2030 chaos blijft.

Omwille van die betere wereld doe ik soms eigenzinnige uitspraken. Zoals proactief, uit liefde, eenheid en échte goddelijkheid die Tempelberg in Jeruzalem platgooien. Het enige wat daar in die spirituele baarmoeder overleeft, is iets waarbij alle ‘geuren en smaken’ vreedzaam bij elkaar willen komen.

In het boek bespreek ik de moderne notie van diversiteit en inclusiviteit. ‘Iedereen heeft een plek aan tafel’ is waarom ik zulke grote risico’s neem en luister naar de uiterste uiteinden van de rechter- en linkerflank. Waarbij ik op extreemlinks de handdoek in de ring gooi, terwijl ik op extreemrechts tenminste nog iets kan.

Ik ben bloedeerlijk. Recht toe recht aan zeg ik waar ik politiek gezien sta. Maar dat is roeien met de riemen die ik heb. Want in Nederland vind ik het niet. Nederland waakt ook niet meer op een seculiere overheid. Een fiasco. Liever erkennen wat waar en niet waar is, dan hokjes zoals progressief, liberaal, sociaaldemocratisch, conservatief etc.

Nou ben ik diep gekwetst in de afgelopen jaren. ‘Iedereen aan tafel’ betekent inclusief de Joden. Ondanks dat ik geen stereotype Jood ben, vrijdenker en geen volledige belonging vind in de groep van afkomst – onder andere vanwege humanetie voorbij het tribale -, werd ik de pineut.

Gezond fatsoen is volledig zoek. Ik heb 21 jaar lang niets anders laten zien dan er zijn vanuit verbinding. Ik voel me gediscrimineerd en miskend. Alles van nu was ondenkbaar en onderdeel van de geschiedenis van mijn voorouders. Het zal veel van me vragen om het verraad en de hypocrisie te vergeven. Vergeten doe ik nooit meer, tot mijn laatste adem niet.”

De flaptekst spreekt ook over “kiezen tussen veiligheid en waarheid en tussen medeplichtigheid en gerechtigheid”. Een interessante dilemma. Komt dit vaak voor?

“Ongelooflijk vaak komt dit dilemma voor. Ik nodig de lezers graag uit om hierover na te denken en er eigen voorbeelden bij te halen. In het verhaal gaat dit onder andere over Imane-Safae’s behoefte aan belonging als individu versus integriteit als klokkenluider.”

 Je eerste boek Exodus uit de vuurtoren was zeer persoonlijk. Is Memos from the Edge dat ook?

“Natuurlijk zitten er persoonlijke elementen in en focus ik ‘de lens’ op wat ik graag laat zien. Maar in tegenstelling tot wat mensen van me kennen vanuit de memoires en opinies, is dit andere koek. Zo mag ik als romanschrijver vragen stellen, zonder dat ik antwoorden hoef te geven. Het boek is enigszins ook satirisch. Mensen zullen begrijpen wat ik met de staat van de wereld in de afgelopen jaren gedaan heb. Denk bij ‘staat van de wereld’ aan Albert Camus’ bekende uitspraak over de absurde en barbaarse conditie van de mens.”

Wat hoop je voor Memos from the Edge?

“Het boek is met liefde, zorg en vakkundigheid gemaakt. Omdat ik emigreer, loop ik over en heb ik niet zoals gewoonlijk tijd voor promotie. Ik hoop dat de verkoop, via, via, vanzelf gaat. Laat het een keer naar me toe komen, zonder mezelf te pletter te werken! Van de vijf boekenplannen die ik had, laat ik tenminste dit boek graag achter.”