“Zelfs tijdens genocide vertrouwen Gazanen in menselijkheid”

Hilla Dayan is wetenschapper en activist. Ze is medeoprichter van gate48 een platform voor kritische Israëliërs in Nederland. Ze werkt bij het Amsterdam University College. Hilla is een vooraanstaande zionisme-expert. In 2024 bekleedde ze de Albert Hirschman Chair aan het Institute for Advanced Study IMérA in Marseille en was ze visiting fellow aan het Remarque Institute van New York University. Dayan doet onderzoek naar de sociale relaties in de Israëlische maatschappij, het antisemitisme in Europa, de geschiedenis van de Noord-Afrikaanse Joden-migratie en de betrekkingen tussen Europa en Israël.

Tot haar dertigste woonde Dayan in Israël. Ze groeide op in de stad Holon, gelegen ten zuiden van Tel Aviv. Al jong was ze geïnteresseerd in de geschiedenis van haar woonplaats. “In Holon zag je de plekken waar de Onafhankelijkheidsoorlog van 1948 was gevochten. Dat waren ruïnes van Palestijnse dorpjes rondom de toen grote Palestijnse stad Jaffa. Maar als kind wist je dat niet – je had geen enkel besef dat daar ooit Palestijnse dorpen hadden gestaan. Israëliërs leefden totaal gescheiden van de Palestijnen en wisten niks van hun verhaal.”

“Ik zat niet met Palestijnen in de klas. Je zag hen in de jaren tachtig alleen op straat als bouwvakkers, straatverkopers en schoonmakers. Dat was in de tijd voor de eerste intifada van 1987. In dat jaar was ik pas vijftien maar ik weet nog goed dat op de voorpagina van de krant stond dat de Palestijnen in opstand waren gekomen. Omdat ik wist dat ik een paar jaar later het leger in moest, ben ik me in de geschiedenis van de Palestijnen gaan verdiepen en kwam ik tot het besef dat zij onder de bezetting in een totaal andere realiteit leefden dan wij. Hun verhaal had ik nooit gehoord.”

Dayan stamt uit een kleinburgerlijk gezin. Haar vader was officier in het Israëlische leger. Hij is geboren in Marokko en, zoals de meeste Marokkaanse Joden, in 1949 als baby met zijn familie naar Israël geëmigreerd. Dayans vader heeft een zogenoemde Mizrahi-achtergrond. Mizrahi is Hebreeuws voor ‘oosters’. Het woord heeft betrekking op Joden afkomstig uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika, die door een samenwerking van zionisten en Europa gedwongen werden naar Israël te emigreren. Dayan schreef een boek over de migratiegeschiedenis van de Marokkaanse Joden. Het boek heet ‘De Transitaires’ en verschijnt in 2026.

“Mijn vader is met een carrière in het leger sociaal opgeklommen. Hij leeft nog. Mijn moeder is helaas overleden.” Dayans moeder was pianolerares, net als haar oma van moeders zijde. Klassieke muziek speelde thuis een grote rol. “Mijn oma heeft een conservatorium opgezet in Israël. Mijn moeders familie is afkomstig uit Bulgarije.” In beide families speelde ook de Spaanse taal nog een rol. Beide families bestaan uit nakomelingen van Joden die vanaf 1492 uit Spanje werden verdreven.

Deze gedwongen uittocht staat bekend als de Sefardische diaspora. De verbannen Sefaradim behielden hun cultuurtaal, Ladino, een variant van het Spaans. “Mijn Bulgaarse oma sprak zes Europese talen, mijn Marokkaanse oma – een prachtige, hardwerkende vrouw – was analfabeet. Van beide oma’s heb ik veel meegekregen qua warmte, multiculturele opvoeding en ervaringen.” Hilla heeft één zus, die in Israël woont. Al haar andere familieleden wonen ook nog daar.

Dayan is de enige die is geëmigreerd. Dat was ze aanvankelijk niet van plan. “Na de middelbare school in Holon heb ik eerst literatuurwetenschap en Engelse literatuur gestudeerd aan de universiteit van Tel Aviv. Ik wilde mijn masters- en doctorstitel politieke sociologie halen in Amerika. Dat was toen het intellectuele mekka. Ik ben sowieso de eerste van mijn familie die op een universiteit heeft gezeten. Naar de VS gaan kostte me al mijn spaargeld.”

Toch wilde Dayan het uiterste uit haar studies halen en met steun van haar familie lukte het te gaan studeren in Chicago. Dayan behaalde daar haar mastertitel. Daarna was er geen geld meer voor een buitenlands vervolgtraject, maar na maanden hard werken kon Dayan in de zomer van 2001 in New York verder studeren aan The New School For Social Research. In de Big Apple leerde ze haar Nederlandse man kennen, Peter Wim Zuidhof. Hij werkt nu bij de Universiteit van Amsterdam (UvA). In New York studeerde hij filosofie en economie.

“We werden verliefd onder de donkere wolk die over Amerika hing na 9/11.” Zuidhof en Dayan keerden na twee jaar samenwonen in New York terug naar Nederland. “Ik ben naar Nederland gekomen om een nieuw avontuur te beginnen met mijn geliefde.” Dayan ging werken bij de Amsterdam University College. Vanuit hun huidige woonplaats Amsterdam behaalde Hilla in New York haar PhD. Het echtpaar kreeg drie kinderen, inmiddels pubers.

In Dayans woning neemt een piano een prominente plek in. Sinds september krijgt ze weer les en zit ze er vaak achter. “Ik speel al vanaf mijn vijfde klassiek piano. Ik heb les gekregen in de strenge Bulgaarse traditie. Muziek is nog steeds mijn grote passie.” Hilla bedrijft de teamsport basketbal omdat ze het leuk vindt contacten te onderhouden met mensen buiten haar intellectuele bubbel en omdat ze alleen sporten maar saai vindt.

Dayan promoveerde in 2008 op een proefschrift over het ontstaan en de evolutie van de Israëlische bezetting. Ze was vooral geïnteresseerd in de dagelijkse aspecten van systemen van onderdrukking en in de val van het apartheidsregime in Zuid-Afrika. “Ik heb toen veel gereisd tussen Nederland, Israël en Zuid-Afrika. De geschiedenissen van de landen zijn heel verschillend, maar ik zag wel dezelfde principes van massale onderdrukking. Ik vroeg mij twintig jaar geleden al af: waar gaat het met het regime van Israël naartoe? Radicaliseert het naar veel geweld of zelfs genocide? Dat was toen een vraagstuk, nu niet meer helaas.”

In Israël en Zuid-Afrika bestudeerde Hilla hoe bureaucratie zo werd ingezet dat mensen er totaal afhankelijk van werden. “Het regime controleerde de bewegingsvrijheid van de bevolking met als doel politicide: normaal, vrij en autonoom leven onmogelijk maken. Israël doet dat nog steeds met een gewelddadige militaire dictatuur die een hele samenleving kapotmaakt.”

“Heel interessant is hoe het systeem in Zuid-Afrika uit elkaar is gevallen. Dat is gebeurd door een combinatie van druk van buitenaf en binnenlandse druk. Bepalend daarbij was de denormalisering van onderdrukking die begon in de jaren tachtig. Mensen gingen de instructies van het regime negeren, net zolang tot het niet meer kon regeren. Dat werd door de massale burgerlijke ongehoorzaamheid onmogelijk gemaakt. Alle lagen van de bevolking deden mee in een brede, niet-gewelddadige en niet-militaire coalitie.”

Het apartheidsregime probeerde te redden wat er te redden viel door te hervormen, maar het proces van afbraak was niet meer te stoppen. “Het was of er laagje voor laagje een ui werd afgepeld tot er niks meer over was.” Een genormaliseerde dictatuur kan blijven functioneren bij de gratie van steun vanuit de bevolking. “De gewone mens houdt dit soort systemen in stand. In Zuid-Afrika deden ook zwarte mensen in de townships de dirty job. Er bestond ook een zwarte bureaucratie die vrijheidsbeperkingen oplegde.”

Toch bleek dat mensen verbonden waren in één systeem. Dat viel eerst langzaam uit elkaar, maar daarna heel snel. Volgens Dayan zou het regime van Netanyahu ook kunnen bezwijken onder massale druk. Een belemmering daarbij kan zijn dat de Israëlische machthebbers veel gewelddadiger zijn dan de Zuid-Afrikaanse apartheidsregering. “Ook in Zuid-Afrika gebruikte het criminele regime veel geweld, maar er vielen veel minder slachtoffers. Het meest opmerkelijke bloedbad was in Sharpeville in 1960. Daar werden bij een demonstratie circa 100 mensen neergeschoten.“

“De schaal van het geweld in Israël en Palestina is totaal anders. Zelfs in zijn laatste jaren was het apartheidsregime niet zo gewelddadig als Israël nu. Mijn hoop was – en is nog steeds – dat zo’n corrupt en kwaadaardig systeem als dat van Israël, dat de rechten van miljoenen mensen afpakt, niet lange tijd stabiel kan zijn, maar het regime heeft het al lang volhouden. Het kan nog wel honderd jaar duren voor de situatie verbetert. Maar ik heb in Zuid-Afrika gezien dat het ook opeens snel de goede kant op kan gaan.”

In 2016 werd bij Dayan kanker gevonden. De prognose was goed. Hilla ervaarde het ziek worden niet alleen als “een klap in mijn gezicht” in persoonlijke zin. Ze was zich ervan bewust geworden dat ze het eind van het conflict Israël-Palestina misschien niet zou meemaken. Gelukkig genas ze, maar de gedachte benauwde haar. “Ik wilde onze rechtvaardige strijd tegen onderdrukking en geweld voortzetten en kunnen blijven denken: one day, in my lifetime, it is going to be over.” Dayan realiseerde zich door haar ziekte ook hoeveel impact het conflict Israël-Palestina op haar had en heeft. “Het is het belangrijkste in mijn leven. Het definieert mij.”

Sinds zij is genezen, geniet Dayan extra van het leven met haar gezin. Ze realiseert zich dagelijks hoe bevoorrecht ze is hier in Nederland te kunnen leven en hier haar kinderen te kunnen laten opgroeien. Ze ondervond aan den lijve hoe het is om in angst te leven in een gewelddadig land. “Als jonge vrouw werkte ik in Israël voor mensenrechtenorganisaties. Ik heb van heel dichtbij enorme trauma’s gezien en zelf ook beleefd, met name na de moordaanslag op premier Yitzhak Rabin in 1995. Overal waren explosies. Ik was bang om de bus te nemen.”

Het was Dayans werk ervoor te zorgen dat gemartelde Palestijnen in Israëlische gevangenissen medische hulp kregen. “Ik ben toen geconfronteerd met de lelijkheid van de bezetting. Als je in je leven met één mens hebt gesproken die is gemarteld, dan verandert dat je totaal voor de rest van jouw leven. Het trauma van toen zit nog steeds heel dicht onder mijn huid.” Haar ervaringen sterkten Dayans in de overtuiging dat “het misdadige regime weg moet. Ik wil daar een bijdrage aan leveren vanuit mijn passie voor rechtvaardigheid.”

Hilla combineert een activistische met een wetenschappelijk-intellectuele passie. “Ik vind het sterk als je iets onderzoekt dat heel dicht bij je staat. Mijn object van onderzoek moet altijd dichtbij zijn. Juist in ons tijdperk van Generative AI levert een intieme kennis van het sociale en politiek veld meer inzicht en kwaliteit.”

“Het is mijn intellectuele passie beter te begrijpen hoe steun voor systemen van onderdrukking werkt en hoe de common sense van een dadersamenleving functioneert. Als Israëliër ben ik in een goede positie om daar iets over te zeggen. Het heeft me bijna twintig jaar wonen in Nederland gekost voordat ik iets zinvols kon schrijven of zeggen over de politiek van minderheden hier. Ik spreek nu als een expert en iemand die deze samenleving inmiddels behoorlijk goed kent.”

Dayan beschouwt haar activisme als iets positiefs. “Mijn activisme brengt me in contact met mensen. Ik leer de standpunten van belanghebbenden kennen en bouw connecties met stakeholders op. Activisten weten altijd heel goed waar het over gaat. Ze zijn niet dom, ze zijn niet gek, ze weten wat er moet veranderen. Als je dichtbij de mensen komt, de feiten leert kennen en zelf aanwezig bent bij gebeurtenissen in de samenleving, dan zie je pas hoe complex zaken kunnen zijn.”

“Als wetenschapper gebruik je abstracties, categorieën, onderscheidingen. Dat is je intellectuele instrumentarium om te analyseren. Maar de werkelijkheid is altijd rommelig en chaotisch. Mijn activisme bij gate48 versterkt mijn wetenschappelijke werk. Maar ik moet natuurlijk scherp blijven en voorkomen dat ik steeds in dezelfde patronen denk.” Dayan realiseert zich dat ze in een intellectuele Randstedelijke bubbel zit.

“Kijk maar naar de kaart van de verkiezingsuitslag. Amsterdam is een rood vlekje. Hier werd GroenLinks-PvdA de grootste, maar in de rest van het land zie je vooral het blauw van de PVV. Ik moet mij steeds blijven afvragen: waarom zitten PVV-stemmers in een andere sociale wereld? Waarom denken zij anders dan ik?” Als het om het Israëlische regime gaat vindt Dayan het extra lastig zich te verplaatsen in de denkbeelden van mensen die Israël blind steunen en de ogen sluiten voor de verschrikkingen in Gaza.

“Ik begrijp dat voor sommige mensen kritiek op Israël aanvoelt als een aanslag op hun identiteit, maar ik snap niet hoe zij wat Israël al decennialang doet in de bezette gebieden niet kunnen zien. Maar ja, sommige mensen zien ook een tsunami van migranten deze kant opkomen… ” Feiten zijn voor Dayan heel belangrijk, maar ze wil altijd in gesprek blijven met mensen die anders denken dan zij. “Ik wil als academicus en activist blijven praten met mensen die het niet met me eens zijn. Ik zie geen andere weg, ook niet als de meningsverschillen heel groot zijn.”

“De meeste mensen zijn gewoon conservatief en pragmatisch rechts omdat dat past bij de tijdgeest. Ze willen stabiliteit en geen gedoe. Veel zaken die wij als links belangrijk vinden, zoals klimaat, ongelijkheid en het koloniale verleden, zijn vaak te ver verwijderd van de dagelijkse ervaringen van mensen. Daar moet echt verandering in komen. Links is ook kleurloos geworden. Maar dat hoeft niet zo te blijven. De verkiezing van Zohran Mamdani tot burgemeester van New York laat zien dat het anders kan.”

“Met een goede visie kan links voor kiezers weer aantrekkelijk worden. De volgende regering moet laten zien dat ze er ook is voor de PVV-stemmers, zonder mee te gaan in het rechtse verhaal. Daar moeten we vanaf. De rechterzijde heeft ons de sociaaldemocratische taal en kiezersbasis afgepakt, maar heeft ook bewezen incompetent te zijn bij het leveren van resultaten. Dat geeft ons de kans om het electoraat weer terug te winnen. Ik hoop op een verschuiving de goede kant op.”

Dayan voelt zich na twintig jaar een volwaardige Nederlander. “Ik voel me hier thuis. Ik heb een passie voor dit land. We hebben hier thuis wel eens gesprekken over culturele verschillen, maar ik houd van Nederland: mijn toekomst en die van mijn kinderen ligt in dit land. Als de PVV zegt: dit is ons land, dan zeggen ze dat ook tegen mij. Dit is óók mijn land. Ik ben genaturaliseerd, ik heb een Nederlands paspoort en ik heb al vijftien jaar stemrecht.”

Hoewel zij uitstekend Nederlands spreekt, schakelt Hilla soms over op Engels omdat ze zich in die taal makkelijker kan uitdrukken. “Maar ik houd van de Nederlandse taal en van het bestuderen van de maatschappij hier. Ik ben meteen de taal gaan leren toen ik hier kwam wonen. Ik heb natuurlijk een andere achtergrond maar het maakt me gelukkig Israëliër én Nederlander te zijn. Ik beschouw de combi van die twee culturen als een verrijking in mijn leven.”

Af en toe heeft Dayan nog wel “last van het hysterisch discours over antisemitisme hier. Ik zit in groepen met Israëliërs die bang zijn voor pro-Palestijnen. Zelfs de Palestijnse vlag is al intimiderend voor ze. Ik ken Joodse mensen met wie ik het totaal oneens ben over het vermeende gevaar van antisemitisme voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam. Toch blijf ik naar hen luisteren. Zij hebben dingen meegemaakt en dat is bepalend voor hoe zij denken. Ik ben me ervan bewust dat ik als seculiere Joodse Israëliër in Nederland andere ervaringen heb dan Joden die in echte Jodenbuurten wonen.”

“Maar het beeld dat het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) en andere organisaties projecteren van Joden als doelwit van geweld, dat is buitenproportioneel en komt voort uit de Israëlische staatspropaganda en de actieve bemoeienis van Israël met Joodse gemeenschappen in Europa. Veel Joodse mensen zitten achter gesloten deuren en geloven dat de gemiddelde Nederlander bij de Rode Lijn-protesten deep inside een Jodenhater is. Dat geloof is nergens op gebaseerd.”

“Mensen moeten zich er bewust van blijven dat wat voor hen normaal niet per se ook normaal is voor een ander. Je bent als mens nooit een blanco persoon en ook niet uniek. Onze kracht als mensen is dat we buiten onszelf kunnen kijken. Dat zie ik niet gebeuren in de politiek van ‘de Joden’ en ‘de Moslims’ in Nederland. Wat ik zie is dat minderheden tegen elkaar worden uitgespeeld en niet beschouwd worden als gelijkwaardige burgers.”

“Gebrek aan vertrouwen in de rechtsstaat wordt niet gezien als een gebrek aan democratische waarden, maar als minderhedenproblematiek. Ik probeer als onderzoeker processen te begrijpen in hun sociale context. En dan zie ik dat er geen makkelijke oplossing is voor problemen als antisemitisme, het conflict Israël-Palestina en racisme. Er bestaat geen magic wand waarmee je die kwesties kunt wegtoveren.”

“Wat ik als socioloog doe is problemen fileren en definiëren. Dat lukt me door te kijken met een derde oog en meta te denken. Met een sociologische blik zie je de condities van vraagstukken. Neem migratie. Wie heeft er belang bij in de politieke top om daar het urgentste probleem van te maken? Ik woon hier in Amsterdam aan het water. We weten wat het klimaat doet met ons. We zijn zo kwetsbaar als land. Toch is migratie de obsessie. Als socioloog moet je je altijd afvragen: wie stelt de vragen en wat zijn de verborgen aannames erachter?”

“Ons probleem is niet het populisme en ook niet het extreemrechtse gedachtengoed. Zelfs in de tijd van de Verlichting was er een sterke tegenbeweging. We kennen een hele lange geschiedenis waarin er naast progressieve ook altijd rechtse stromingen waren. Het probleem is nu: zitten we in Nederland in een systeem waarvan we de spelregels goed vinden? Hoe is de relatie tussen burgers en staat? Vinden wij de zaken goed georganiseerd in onze liberale democratie? Dat is de kernvraag.”

“Is het antwoord ja, dan kun je de stromingen tegen elkaar op laten botsen. Dat is normaal. Maar zie eens hoe sommige partijen in de Tweede Kamer zich gedragen. Die zeggen gewoon: dit is onze agenda en die willen we uitvoeren, terwijl die agenda’s soms in strijd zijn met de rechtsstaat. Zo ontstaat er een crisis in de democratie. Kijk maar naar Amerika, Hongarije, Turkije en ook Israël. Daar zoeken ze niet naar veranderingen binnen de democratische spelregels, maar pogen ze de constitutionele orde permanent te veranderen.”

“Ze tasten de grondwet aan. Dat geldt voor Trump die een derde termijn wil, maar ook voor Netanyahu. Hij gebruikt dezelfde toolkit als Trump en andere leiders die autoritaire macht kregen via de verkiezingen en binnen de wet. Netanyahu wil de bezetting normaliseren via annexatie van Gaza en de West Bank. Israël is in een aantal opzichten anders dan andere landen. Je ziet daar niet alleen een crisis van de normative state, je hebt er ook een militaire dictatuur. Die hebben we in Amerika en Nederland gelukkig niet.”

“Het regime van Israël is uniek, abnormaal en totaal afwijkend. De democratie in Israël is er alleen voor de Joden en die houden de dictatuur in stand. Heel veel Israëliërs vinden de dictatuur nodig om hun eigen bestaan te waarborgen. Zo normaliseren zij het systeem van onderdrukking. Veel Israëliërs keuren de genocide niet af of beschouwen die zelfs als iets normaals. Ze leven in een totaal van de Palestijnen gescheiden wereld waarin controle, dehumanisering en radicalisering als normaal worden beschouwd.”

“In de Israëlische wereld heerst de diepe overtuiging dat de Palestijnen gecontroleerd en onderdrukt moeten blijven omdat het anders helemaal misgaat met Israël. De meeste Israëliërs vinden het niet erg wat er in Gaza gebeurt. Zelfs centrumlinkse intellectuelen schrijven liever over antisemitisme in het buitenland. Ook zij ontkennen de genocide. Ze gebruiken hun intellectuele macht om de mensen te laten wegkijken van wat Netanyahu doet. Ze hebben het liever over de ‘vijandelijke buitenwereld die de Joden haat’.”

“De Israëlische maatschappij zit in een bunker en heeft een bunkermentaliteit. Bijna iedereen heeft oogkleppen op. Slechts een hele kleine groep verzet zich tegen de bezetting en wil mensen wakker maken. De duizenden die de straat opgaan om tegen Bibi Netanyahu te protesteren, willen hem weghebben, maar zijn niet kritisch over wat er met het regime van onderdrukking gebeurt. Er is geen toekomst voor de Joden zonder de Palestijnen. De twee volken moeten met elkaar leven.”

De vraag blijft: gaat dat ooit lukken? “De ene dag weet ik zeker van wel, de andere dag ben ik compleet wanhopig. Maar er gebeurt wel iets heel bijzonders. Veel Gazanen hebben contact gezocht met Israëliërs die hen wel willen supporten via informele netwerken. Ik zit zelf in zo’n groep van activisten. We maken direct contact en steunen Gazaanse families met donaties en alles wat wij kunnen doen om hen te helpen. Het is een druppel in de oceaan, maar het is zo belangrijk, hoe kleinschalig het ook is.”

“Het gaat niet alleen om het geld, maar om het menselijk maken van onderdrukten én onderdrukkers, die ook lijden onder de genocide. Zelfs in tijden van genocide vertrouwen de Gazanen in de menselijkheid, in ons commitment als activisten. Als dat soort contacten groeit en mensen zeggen: nu is het klaar, dan is er misschien een gezamenlijke toekomst. Van de politiek in Israël hoeven we niets meer te verwachten. Bibi wegstemmen gaat niet gebeuren.”

“We hebben bijna geen oppositie meer en de oppositie die er nog zit, is soms erger dan Bibi zelf. Maar met krachten van buiten en van binnen kan het lukken het regime omver te werpen. We hebben daarbij de wereld nodig en onze eigen maatschappelijke middenveldkrachten: de mensen die wel begrijpen dat Israëliërs en Palestijnen moeten samenwerken. Ontkenning over en weer helpt niet. Sommige Palestijnen zijn te sceptisch of te radicaal om dit op te pakken. Dat is heel begrijpelijk.”

“Ik ben geen fan van geweld. Dat heeft voor de Palestijnen niets opgeleverd, behalve meer dehumanisering en ellende. Los van de vraag of gewapende strijd gerechtvaardigd is: Hamas heeft niets bereikt. Wie een ander martelt, martelt ook zichzelf en maakt zichzelf stuk als mens. Dat is wat geweld doet. Geweld dehumaniseert ook de Israëlische maatschappij en dat doet die maatschappij zelf. Je ziet niet voor niets veel zelfmoorden onder Israëliërs, die in het geweld zaten. Je maakt met geweld jezelf kapot.”

“Er zijn ook lichtpuntjes. Bij de Rode Lijn-demonstraties zag ik mijn oncoloog, mijn groenteboer en de juf van mijn kinderen. Dat maakte me blij. Het is in Nederland nu common sense dat we moeten strijden voor rechtvaardigheid in Israël-Palestina, hoewel onze huidige regering de laatste twee jaar niets heeft gedaan. Hopelijk komt de nieuwe regering wel meer in actie. Israël is beslist gevoelig voor druk vanuit Nederland. Wij zitten heel diep in Israël met wapens, handel, geld – en medeplichtigheid. Er is nog veel werk te doen, maar ik ben licht optimistisch.”

Dayan hoopt dat het aantredende kabinet onvoorwaardelijke steun geeft aan de Palestijnen, op alle niveaus. “Denk aan medische hulp, erkenning van de Palestijnse staat en door de VN georganiseerde expertise en hulp bij de wederopbouw van Gaza. Nederland moet ook een duidelijk signaal afgeven over alles wat te maken heeft met internationaal recht. Dat rechtssysteem is kapotgemaakt door de oorlog in Gaza.”

“Maar wij zijn Nederland. Wij geloven toch in internationaal recht? De internationale rechtsinstituten zitten toch in Den Haag? We moeten grenzen stellen, dat zijn we verplicht. Ik wil dat onze regering het internationaal recht respecteert en andere landen vraagt dat ook te doen. Het internationaal recht verdedigt ons allemaal. Het systeem is juist opgebouwd om afwijkende regimes zoals dat van Israël te voorkomen.”

“Israëls doel is het Palestijnse volk zo kapot te maken dat het nooit meer kan opstaan. Dat is wat de Netanyahu nastreeft. Zelfs tijdens het staakt-het-vuren vielen er nog burgerslachtoffers en werden er kinderen vermoord. Israël stopt niet uit zichzelf met de etnische zuivering. Als Gaza niet heel snel met heel veel steun geholpen wordt, dan is er geen toekomst meer voor de twee miljoen mensen daar.”

Na soms dagenlang met de lelijkheid van het conflict Israël-Palestina en de genocide bezig te zijn geweest, is Hilla blij dat ze muziek heeft in haar leven. “Muziek heb ik na zo’n dag keihard nodig. Muziek is meer dan een hobby. Het is de wereld waarin ik mijn emoties kwijt kan. Muziek verbindt me met de rest van de wereld. Ik heb een eclectische smaak. Ik luister veel naar indie-muziek maar ook naar jazz en wat men wereldmuziek noemt.”

“Piano spelen is voor mij een oefening van de geest en een manier om schoonheid te ervaren. Muziek roept herinneringen op aan plekken en momenten in je leven. Muziek maken laat me weer ademen.” Op adem komen met muziek deed Hilla ook na de rampzalige gebeurtenissen van 9/11. Ze woonde toen nog in New York en – als fan sinds haar tienerjaren – bezocht ze het ‘The Rising’-concert van Bruce Springsteen in New Jersey, Springsteens geboorteplaats.

Het concert was het antwoord van the Boss (Springsteen – red.) op de gruwelijkheden van 9/11. Kernthema’s waren geloof, hoop, verlies en kracht. “We stonden met vijftigduizend mensen te huilen en na te denken over de toekomst van de wereld. Die verbinding met mensen uit alle lagen van de maatschappij was zo prachtig. Ik was extatisch. Ik zei tegen mijn partner Peter Wim: now I can die.”