Verwoed pikken de meerkoetjes in de groene aanslag op de boeg. Hun snaveltjes zijn kenmerkend wit, de piekpluimpjes die hun roze schedeltje nog niet volledig bedekken, zijn nog gelig in plaats van het typische roetgrijs.
Dit lijkt het eerste uitgebroken nest. Bij andere boten zitten de aanstaande ouders nog geduldig te broeden op nesten van riet, wortels en stadsafval. Weinig vogels zijn zo talrijk op de binnenwateren van de Lage Landen als meerkoeten. Zoetwater, oervegetatie en relatieve rust: dat is alles wat ze nodig hebben.
Zout water, eten van allerlei uithoeken in de wereld en een groot gedeeld engagement… dát is wat doorsijpelt in de verhalen van mijn achterneef Isja, die aan boord van een zeilschip de kust van Gaza probeert te bereiken.
Deze Global Sumud Flotilla telt zo’n tachtig schepen en is bijna dubbel zo groot als de flotilla van vorige zomer. Dit grootste burgerkonvooi van zijn soort kreeg toen best wat media-aandacht. Vijfenveertig boten probeerden de humanitaire blokkade te doorbreken die Gaza al bijna twee decennia in een wurggreep houdt. Sommige zeilers bereikten bijna Palestina, maar stuk voor stuk werden ze geënterd door het Israëlische leger. Opvarenden werden opgesloten in de beruchte gevangenis in de Negev–woestijn. Greta Thunbergs getuigenis ging de wereld rond. De verhalen over het geweld die de Nederlandse Emmy vertelde, raakten ons diep. Eerder had zij op ons zoontje gepast, geen enkel oppas kreeg hem zo snel in slaap. Ze pakte hem in bed stevig vast. Nabijheid is een voorwaarde voor veiligheid.
Hoe kunnen wij, thuisblijvende toeschouwers, de Global Sumud Flotilla steunen? Grootschalige verzetsacties als deze hebben pas impact als we ze massaal onze aandacht schenken. Die aandacht en die nabijheid zijn meer dan ooit nodig. Want Israël handelt met onbeperkte straffeloosheid. In de nacht van 29 op 30 april deelde mijn achterneef een zorgwekkend filmpje online. Israëlische drones omcirkelden zijn boot. Bij het ochtendgloren bleek hun boot ongedeerd, maar internationale media vertelden over flinke beschadigingen aan meerdere boten. Maar liefst honderdvijvenzeventig zeilers werden ontvoerd – onder hen ook Belgen en Nederlanders. Op Instagram verschijnen meerdere S.O.S.-berichten van gekidnapte landgenoten, zo vertelt de Nederlandse Osman dat ook hij naar een Israëlische gevangenis is gedeporteerd.
In meerdere steden wordt in allerijl een Emergency Protest georganiseerd. Sympathisanten wordt gesmeekt om naar het ministerie van Buitenlandse Zaken en de ambassade in Griekenland te bellen om de vrijlating van landgenoten te eisen. Met daarbij de dringende, zo vaak herkauwde vraag om het internationaal recht te respecteren. Het is cynisch om vast te stellen hoe hol deze smeekbede is geworden, in het gezicht van zoveel straffeloos geweld.
Met de talloze brandhaarden die zich over de wereld verspreiden, met de recente aanvallen op Libanon en Iran, de blokkade van Cuba en ga zo maar door, is ook de mainstream aandacht voor Gaza en al helemaal de Westelijke Jordaanoever verzwakt. Het moorden en martelen gaat nochtans onverminderd door, ondank een papieren vredesverdrag. De doodstraf voor Palestijnse gevangenen werd zonder al te veel internationale verontwaardiging ingevoerd in Israël. Ook de Israëlische drones die op de voorlaatste nacht van april rond het hoofd van mijn achterneef cirkelden, zorgen voor weinig ophef. Best cynisch, als je beseft dat de Belgische minister van defensie Theo Francken (N-VA) in het najaar nog fabuleerde over Russische drones bij Zaventem. Hij kreeg plotsklaps 50 miljoen euro, die hij sneller dan de bliksem investeerde in anti-dronedefensie. De drones bleken politiehelikopters te zijn, de gigantische investering een vriendendienst.
Ja, het imperialistische westen dicteert hand in hand met de zionistische apartheidsstaat de verhalen. Kelen worden dichtgeknepen, ook die van de publieke opinie. Maar de waarheid wordt ook verteld. ‘Sumud’ betekent moed en uithoudingsvermogen in het Arabisch. Deze globale moed blijft zich in weer en wind verzetten, met studentenbezettingen, demonstraties wereldwijd en riskante ondernemingen zoals de flotilla’s. Ook mijn achterneef Isja is geen activistisch groentje: in het najaar probeerde hij nog om vanuit Cairo Gaza te bereiken. De Global March to Gaza werd toen in de kiem gesmoord door Egyptische autoriteiten. Vandaag helpen Griekse autoriteiten het Israëlische leger.
Toch mogen we niet vervallen in cynisme – dat zijn we Isja en alle andere verzetshelden verschuldigd. Net als de meerkoeten, ontroerde hij me de voorbije dagen ook. Op een Siciliaanse kade leerde hij andere zeilers het traditionele dansje dat bij ’t Smidje van Laïs hoort. Net als de tekst en de muziek zijn de dansbewegingen duidelijk geïnspireerd op middeleeuwse tradities. Elke zeiler leerde zo een traditionele dans aan de andere deelnemers. Het strekt zich wereldwijd uit, wat de flotilla-helden elkaar en ons leren. En het gaat ver terug.
Isja’s overgrootmoeder stierf een jaar voor zijn geboorte. Toch zie ik in zijn vermoeide, maar trotse blik de kracht van mijn ijzersterke, Joodse grootmoeder. Hij draagt haar boodschap uit: solidariteit is een fundamentele bouwsteen van verzet. En nabijheid, het gevoel dat iemand om je geeft en dat er steunende gedachten jouw kant opkomen, is in extreme onveiligheid even belangrijk als eten, drinken en de mogelijkheid om te rusten.
Dit verhaal gaat niet over Isja of meerkoeten. Dit gaat over iets diepers: het verschil tussen verbinding en vervreemding, tussen verantwoordelijkheid en medeplichtigheid. Als kind nam ik me voor enkel mensen dichtbij te laten op wie ik in tijden van oorlog kan vertrouwen. Op mijn vierenveertigste vertaal ik dit voornemen in verbondenheid met wie zich verzet tegen onrecht. Ik knip de banden door met wie stil blijft en medeplichtig blijft. De boot is aan, de maat is vol.
Het zou mooi als Nederland op 4 mei stilstaat bij alle dodelijke slachtoffers van nazisme en andere fascistische regimes. In 2010 werden zes boten van de Gaza Flotilla Raid aangevallen door het Israëlische leger. Dertig mensen waren gewond en tien mensen werden vermoord. Van deze tien slachtoffers hadden negen mensen de Turkse nationaliteit. De tiende was een Amerikaan van Turkse afkomst. Alle tien waren bovenal menselijk en onwaarschijnlijk moedig.
In het Gentse water roept een gevlochten vogel op tot ‘Meer koet, minder afval’.
Op internationale wateren schreeuwt de flotilla ‘Meer recht, minder straffeloosheid’.
Zelfs als ook deze flotilla met geweld gestopt wordt, klinkt deze stem door alles heen. Justice now. Never again for anyone.
Onze keel valt zelfs met geweld niet dicht te knijpen. Free the flotilla. Free Palestine.
Op station Utrecht Centraal is vandaag om 16.00 uur een protest voor de Flotilla georganiseerd. Gent verzamelt om 19.00 uur voor een Emergency Protest aan de Stadshal.
Wie Isja wil volgen, kan op Facebook dit evenement opzoeken: ‘Let’s keep Isja safe – humanitaire hulp is ongevaarlijk’.
