Nu ik elke ochtend de dag begin in de tuin, neemt mijn compassie voor de niet-menselijke natuur toe. Zodra ik buiten ben hoor ik de vogels of beter: een waar vogelconcert. De laatste dagen voel ik dan de zon op mijn gezicht en ruik ik de bedauwde aarde. Ik verwonder mij over de vele ontluikende knoppen aan de bomen en struiken, die maandenlang bladloos zijn geweest. Soms zijn het nog piepkleine groene puntjes, maar ik zie ze als de belofte van hernieuwd leven. En steeds vaker voel ik dan dat ik onderdeel ben van een web van levende wezens. Ubuntu: ik ben omdat wij zijn.
Nederlanders scoren schrikbarend laag als het gaat om verbondenheid met de natuur. Ik schat zomaar dat die verbinding met de natuur zou toenemen als we allemaal elke dag minstens een half uur doorbrengen met niet-menselijke levende wezens, met onze zintuigen op scherp om die natuur te voelen, ruiken, horen, zien en proeven. En ja, ik weet het, in sommige wijken in de steden kan het best even zoeken zijn naar een boom of een park (des te meer reden om de vergroening van de steden te versnellen). En voor de mensen die echt niet naar buiten kunnen gaan, zou het denk ik al helpen als ze elke dag een half uurtje naar natuurgeluiden luisteren. Ik zet tegenwoordig vaak ‘een bos’ aan als achtergrondgeluid om toch die verbondenheid te voelen als ik binnen ben.
Eeuwenoude bomen: een ecosysteem vol leven
Wat echte aanwezigheid in de natuur met ons doet? Je hartslag wordt rustiger en je weerstand neemt toe. In de natuur is het bovendien makkelijker om te vertragen, te onthaasten, even niets te doen; waarvan al lang bewezen is dat we dat broodnodig hebben in onze tijd van alsmaar ‘aanstaan’. En in de natuur kan je je verwonderen over al die oeroude cycli van groei en verval en weer groei. Zelf loop ik heel graag in een bos met eeuwenoude bomen. Het idee dat ze hier al eeuwen staan vind ik tegelijkertijd fascinerend én onbegrijpelijk. Ik, met al mijn beweeglijkheid, kan het me zo moeilijk voorstellen dat je maar op één plek staat. Dat lijkt zo statisch. Maar dat is het niet. Ze zijn de basis van een heel ecosysteem van leven; onder de grond het mycelium en de bodemdieren, en boven de grond de vele planten en struiken die komen en gaan, dieren die hun holletje bouwen tussen hun wortels en vogels die hun nesten bouwen in de takken. Never a dull moment.
De mens als compost voor nieuw leven
Aan het werk in onze tuin, met mijn handen in de aarde, komt deze zin uit de bijbel weer bij me op: uit stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren. Onlangs las ik in Trouw over een nominatie voor ‘de duurzame 100’: de mij tot nu toe onbekende Stichting Veraarden. De organisatie zet zich in om ‘veraarden’ mogelijk te maken; niet begraven op een paar meter diepte waar weinig bodemleven is en de afbraak van het lichaam erg langzaam gaat, maar composteren van het lichaam in een ‘cocon’ met een mengsel van hooi, stro en houtsnippers. Op die manier duurt de afbraak maar een paar weken en ontstaat nieuwe aarde die rijk is aan voedingsstoffen en waar weer planten op kunnen groeien. Net zoals met wilde dieren gebeurt.
Het is nog illegaal in Nederland, maar ik vind het een prachtige gedachte dat ik straks de voedingsbodem zou kunnen zijn voor een voedselbos en dat ik ook na mijn dood nog kan bijdragen aan het toevoegen van leven. De kringloop van het leven in de praktijk!
Voor het zover is ga ik verder met zaaien en planten en compost toevoegen in onze tuin en probeer daar de kringloopgedachte zoveel mogelijk toe te passen.
