Wat maakt een mensenleven werkelijk waardevol? Die vraag houdt filosofen al duizenden jaren bezig. Meestal zoeken we het antwoord in geluk, liefde, succes of vrijheid. Jos de Keijzer kiest in zijn nieuwe boek ‘Je sterft maar twee keer’ een verrassend ander vertrekpunt. Hij begint niet bij het leven, maar bij onze sterfelijkheid. En juist daardoor schrijft hij een boek dat uiteindelijk voluit over het leven gaat.
Dat klinkt misschien als een paradox. Waarom zou een boek over de dood ons kunnen helpen beter te leven? Toch is dat precies de overtuiging die als een rode draad door dit manuscript loopt. Niet de dood is volgens De Keijzer ons grootste probleem, maar de manier waarop wij haar uit ons bewustzijn proberen te verdringen. We houden onszelf bezig met carrière, bezit, gezondheid, status, drukte of eindeloze afleiding. Op zichzelf is daar niets mis mee. Maar soms worden het manieren om niet te hoeven stilstaan bij onze eindigheid.
De auteur nodigt ons uit het tegenovergestelde te doen. Niet wegkijken, maar kijken. Niet vluchten, maar blijven staan. Want juist in de confrontatie met onze sterfelijkheid ontdekt de mens wat werkelijk van waarde is. Dat vraagt moed.
Tijdens het lezen moest ik regelmatig denken aan Carl Gustav Jung. Ook Jung zag dat de tweede helft van het leven om een andere houding vraagt dan de eerste. In onze jonge jaren draait veel om opbouw: een opleiding, een beroep, een gezin, een plaats in de samenleving. Maar naarmate we ouder worden, verschuift het accent. Dan dienen zich andere vragen aan. Niet: Hoe kan ik meer bereiken? maar: Hoe kan ik dieper leven? Niet: Wat bezit ik? maar: Wie ben ik geworden?
In die zoektocht ontmoeten Jung en De Keijzer elkaar. Beiden nodigen ons uit om niet aan de oppervlakte te blijven. Niet door ons bang te maken voor de dood, maar door ons wakker te schudden voor het leven.
Je sterft maar twee keer is geen gemakkelijk boek. De auteur gaat het gesprek aan met denkers als Søren Kierkegaard, Albert Camus en Ernest Becker. Dat levert soms stevige filosofie op. Toch blijft het boek verrassend toegankelijk, omdat de beschouwingen steeds verbonden zijn met persoonlijke ervaringen. De aanleiding voor het schrijven was het sterven van zijn moeder. Daardoor krijgt de filosofie een menselijk gezicht. Je merkt dat hier iemand schrijft die niet alleen over sterfelijkheid nadenkt, maar haar ook van dichtbij heeft meegemaakt.
Wat mij vooral aanspreekt, is de eerlijkheid van het boek. Jos de Keijzer biedt geen goedkope troost. Hij vult de leegte niet haastig op met religieuze zekerheden of filosofische trucs. Hij durft het ongemak te laten bestaan. Juist daardoor ontstaat ruimte voor een gesprek dat veel dieper gaat dan de vraag of er wel of geen leven na de dood is. De werkelijke vraag is immers: hoe leven wij vandaag?
Dat is misschien wel de grootste verdienste van dit boek. Het verplaatst de aandacht van de dood naar het leven. Niet door de dood te ontkennen, maar door haar een plaats te geven. Zoals een horizon de schoonheid van een landschap niet wegneemt, maar juist zichtbaar maakt, zo geeft onze eindigheid reliëf aan alles wat wij doen. Liefde wordt kostbaarder. Vriendschap krijgt meer gewicht. Verzoening wordt urgenter. En iedere nieuwe morgen blijkt minder vanzelfsprekend dan wij vaak denken.
Als uitgever lees ik jaarlijks tientallen manuscripten. Sommige informeren, andere overtuigen, weer andere ontroeren. Heel af en toe komt er een boek voorbij dat mij uitnodigt om opnieuw na te denken over vragen die ik al mijn hele leven met mij meedraag. Je sterft maar twee keer is zo’n boek.
Misschien is dat uiteindelijk de mooiste boodschap van Jos de Keijzer. Onze sterfelijkheid maakt het leven niet armer, maar rijker. Niet omdat de dood iets moois is, maar omdat het besef van onze eindigheid ons uitnodigt bewuster te leven, liefdevoller aanwezig te zijn en zorgvuldiger om te gaan met de kostbare tijd die ons gegeven is.
En misschien is dát wel de ware levenskunst. Niet leren sterven, maar zo leren leven dat iedere dag ertoe doet.
Jos de Keijzer. Je sterft maar twee keer. Hoe het begrensde leven zin geeft. Paperback, 178 pagina’s. ISBN 978-94-93507-06-7. Uitgeverij Van Warven, september 2026. €19,95. Lees meer.
