PKN, verzet je tegen het onrecht dat Palestijnen wordt aangedaan!

“In het interview op de website van de PKN zegt Wilma Wolswinkel: ‘Wij krijgen ook kritische vragen terug: Wat betekent christelijke solidariteit als er een genocide plaatsvindt?’ Die vraag lijkt ons fundamenteel. Meer dan twee jaar geleden, het was Kerst 2023, stelde ds. Munther Isaac deze vraag in iets andere bewoordingen aan christenen wereldwijd: waar was jij toen Israël genocide pleegde?

Het is goed te zien dat Wolswinkel zich van deze vraag bewust is. Alleen: de PKN is er nog steeds niet in geslaagd een antwoord te formuleren, en daarmee schieten we als kerk zeer pijnlijk tekort. In het interview vertellen Wilma Wolswinkel en Geert de Korte over hun reis naar Palestina en Israël deze maand. Het interview is opnieuw een voorbeeld van het onvermogen van de PKN om solidariteit gestalte te geven.

Als Kairos-Sabeel Nederland en als betrokken predikanten, theologen en kerkgangers hebben we al meermaals onze teleurstelling en verontwaardiging geuit over de manier waarop de PKN de kool en de geit blijft sparen. In januari 2024 vroegen we in een petitie de PKN zich zelfstandig uit te spreken in solidariteit met onze geloofsgenoten in Gaza en met alle Palestijnen, en daarnaast om op te roepen tot een permanent staakt-het-vuren, vrijlating van gijzelaars en politieke gevangenen en tot het stoppen van Nederlandse wapenleveranties aan Israël.

Op 8 juli demonstreerden we bij het kantoor van de PKN vanwege het uitblijven van heldere taal en daadwerkelijke solidariteit. In augustus waren we betrokken bij de demonstratie georganiseerd door Vrienden van Tent of Nations bij het dienstencentrum (zie dit eerdere nieuwsbericht). We zeiden: ‘Sympathie is niet voldoende’, ‘houd je aan je woord. Zet je in voor recht en gerechtigheid’. Ook nu, in januari 2026, is aan het geweld in Gaza nog geen einde gekomen. Ook op de Westoever is het geweld van kolonisten en van het Israëlische leger toegenomen, wordt grond in versneld tempo ingenomen en wordt bewegingsvrijheid almaar verder ingeperkt.

In oktober 2025 gingen we naar aanleiding van de demonstratie in juli in gesprek met de nieuwe scriba Kees van Ekris en met Wilma Wolswinkel. Ons viel een grote spanning op, namelijk tussen de dingen waarvan Van Ekris en Wolswinkel zich wel degelijk realiseren dat ze gezegd moet worden, en de wetenschap dat taal die zo helder is, leidt tot polarisatie. In zijn schrijven aan gemeenteleden van oktober 2025 sprak Van Ekris over het verschil in macht, over de internationale rechtsorde, hij heeft aandacht voor het enorme geweld in Gaza, maar. Telkens volgt een maar. Ook handelt Hamas volgens Van Ekris uit aperte haat tegen Israël en de wil om de staat te vernietigen, maar het leed in Gaza beschrijft hij in de passieve vorm (er wordt…) Alsof er geen actor is.

In het gesprek benadrukte Van Ekris het belang van de kerkelijke dialoog. Een proces van dialoogtafels dat van Ekris voorstelt moet die spanning – blijkbaar – opheffen. Alle stemmen moeten ruimte krijgen, zei hij. Alleen zo kan er een gefundeerde uitspraak worden gedaan over wat hij noemt ‘het gekmakende conflict tussen Hamas en Israël’. Wij stelden daar tegenover dat er geen tijd is voor een dergelijke lange route, gegeven de genocide. Wij waarderen de inzet van Ekris, maar onze oproep tot heldere taal en urgent en concreet handelen, blijft staan.

In dit recente interview stelt Wolswinkel wel de vraag naar solidariteit, maar zij noch De Korte geven ook maar het begin van een antwoord. Het interview is een stap terug ten opzichte van het schrijven van Van Ekris: verschil in macht komt niet aan de orde, het gaat over ‘beide kanten’. ‘Beide kanten’ die dingen zeggen, beide kanten naar wie wij moeten luisteren. De Korte zegt: ‘Ik kan in Bethlehem met iemand praten en goed luisteren, én met een kolonist uit Hebron.’ Het kan toch geen doel op zich zijn, om zowel met kolonisten in gesprek te zijn als met ‘iemand uit Bethlehem’.

De suggestie is dat zij twee kanten zouden vertegenwoordigen. Maar de kolonist leeft illegaal in Palestijns gebied, in Hebron bovendien; de inwoner van Bethlehem daarentegen leeft onder het geweld van bezetting. In 2025 voerden kolonisten meer dan 1800 aanvallen uit op de Westoever, Hebron is een van de meest gewelddadige plekken. De retoriek van ‘beide kanten’ is vals: we verwachten dat de PKN en ook vertegenwoordigers van de PKN positie kiezen, namelijk voor rechtvaardigheid en internationaal recht, in solidariteit met Palestijnse en Israëlische organisaties die dat ook doen.

De Korte stelt dat hij ‘in dit conflict een betrokken buitenstaander’ is. We herhalen het nog eens: ‘conflict’ is een misleidende term. Israël is de bezetter, pleegt etnische zuivering op de Westoever en genocide in Gaza. Natuurlijk kun je verdrietig zijn om Israëlische en om Palestijnse slachtoffers, zoals De Korte zegt, maar dat is een wrange pose van christelijke onschuld als je niet je eigen medeplichtigheid wilt zien. Een vertegenwoordiger van de PKN is geen ‘buitenstaander’. Vanwege het christelijk antisemitisme dat De Korte terecht noemt, en óók omdat er binnen onze PKN predikanten en kerkgangers zijn die de Israëlische schendingen van internationaal recht op de Westoever actief steunen.

Uit onderzoek blijkt steeds meer hoe belangrijk de rol van christelijk zionisme is, ook in Nederland, in het mobiliseren van ideologische, politieke en financiële steun aan de staat Israël en zijn koloniale praktijken, zie bijvoorbeeld dit artikel in De Groene Amsterdammer en ook dit bericht van The Rights Forum.

De Wereldgemeenschap van Protestantse Kerken (WCRC) verwierp afgelopen oktober christelijk zionisme in al zijn vormen. Zie dit bericht op de website van de PThU. Het is de verantwoordelijkheid van de PKN om serieus te nemen hoe onze theologie bijdraagt aan een klimaat waarin het geweld van de staat Israël kan worden gesteund of vergoelijkt, en om die theologie actief te bestrijden. Wie dat niet doet, is geen betrokken buitenstaander, die is medeplichtig.

Ook Wolswinkel zegt geen onderdeel te willen worden van het ‘conflict’, maar tegelijk erkent ze er middenin te zitten. Ze legt uit dat ze partners ontmoet ‘die er vanwege de oorlog mentaal en fysiek compleet doorheen zitten’. Dat laat haar niet koud, zegt ze, en dan is er nog ‘de polarisatie in de kerk rond dit onderwerp’, en ‘Palestijnse partners die behoorlijk fel zijn’. Wolswinkel zegt het te ‘begrijpen’. Maar wat hebben Palestijnse partners aan begrip, terwijl ze vragen om solidariteit. Wat hebben ze aan een kerk die ‘niet koud’ is, maar nalaat met felheid op te komen voor gerechtigheid? Ook Wolswinkel gebruikt verhullende taal door te spreken van ‘conflict’, en ‘oorlog’. Ze zegt: ‘wij moeten hier met elkaar uitkomen, elkaar vasthouden.’ Wij vragen ons af: horen christelijke zionisten binnen de PKN ook bij dat ‘wij’, of de kolonist met wie gesprekken worden gevoerd?

Ontwijkende en misleidende taal is ook op andere plekken op website van de PKN te vinden. Op de vraag ‘Kiest de Protestantse Kerk partij in het conflict in Israël/Palestina?’ Is het antwoord ‘Nee. Als Protestantse Kerk kiezen we ervoor met beide kanten in gesprek te blijven, Joods en Palestijns’. Woorden als ‘lastig’, ‘gevoel van machteloosheid’, en ‘ingewikkeld’ worden gebruikt. Het is taal die niet leidt tot de daadwerkelijke solidariteit die nu zo nodig is. De PKN heeft grove steken laten vallen, het is hoog tijd dat de kerk heldere keuzes maakt, in woorden en in daden.

We roepen onze kerk opnieuw op tot heldere taal en daadwerkelijke solidariteit. We roepen de kerk op haar medeplichtigheid aan het geweld van de staat Israël onder ogen te zien, en met de WCRC christelijk zionisme in al haar gedaanten te verwerpen.

We herhalen bovendien nog eens de punten die centraal stonden bij de Rode Lijn-demonstratie op 8 juli 2025:

1. Erken de ongelijke machtsposities in Israël Palestina; dat het niet gaat om een conflict tussen Joden en Palestijnen, maar om het structurele onrecht van bezetting en etnische zuivering door de staat Israël. Wees duidelijk in je spreken en handel daarnaar.
2. Luister niet alleen naar je Palestijnse partners, maar heb de moed daadwerkelijk iets te doen met wat zij van de PKN vragen: verzet je tegen het onrecht dat Palestijnen wordt aangedaan.
3. Nodig ook niet-zionistische Joodse groeperingen uit aan de gesprekstafels en neem afstand van theologie die het onrecht direct of indirect in stand houdt.”